Περισσότεροι από τους μισούς εκπαιδευτικούς δεν αισθάνονται πάντα ασφαλείς στον χώρο εργασίας τους, ενώ πάνω από τους μισούς θεωρούν ότι ούτε τα ίδια τα παιδιά βρίσκονται σε ένα σταθερά ασφαλές σχολικό περιβάλλον. Τα στοιχεία αυτά, που προκύπτουν από παγκύπρια έρευνα της ΠΟΕΔ με τη συμμετοχή 1.017 εκπαιδευτικών, αποτυπώνουν μια εικόνα που προκαλεί έντονη ανησυχία για τη σχολική καθημερινότητα και τις αντοχές του δημόσιου σχολείου. Την ίδια ώρα, το 95% των εκπαιδευτικών δηλώνει ότι τα περιστατικά σχολικής βίας και παραβατικότητας έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, επιβεβαιώνοντας ότι το φαινόμενο δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένη εξαίρεση αλλά μια σταθερά επιδεινούμενη πραγματικότητα που επηρεάζει τη λειτουργία των σχολικών μονάδων.
Η καθημερινότητα στην τάξη
Πέρα από τους αριθμούς, η έρευνα καταγράφει και τον τρόπο με τον οποίο η βία επηρεάζει την ίδια τη διδακτική διαδικασία. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται σε καθημερινή βάση να διαχειρίζονται περιστατικά που διαταράσσουν το μάθημα, με άμεσο αντίκτυπο στον διαθέσιμο διδακτικό χρόνο. Συγκεκριμένα, το 26% δηλώνει ότι αφιερώνει από 6 έως 10 λεπτά ανά 40λεπτη διδακτική περίοδο για τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών, ενώ το 28% αναφέρει ότι ο χρόνος αυτός ξεπερνά τα 10 λεπτά. Την ίδια ώρα, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς δηλώνουν ότι αφιερώνουν σχεδόν μία ολόκληρη εξωδιδακτική περίοδο ημερησίως αποκλειστικά για τη διαχείριση περιστατικών βίας και παραβατικότητας. Η εικόνα αυτή μεταφράζεται σε απώλεια ουσιαστικού διδακτικού χρόνου και σε υπονόμευση της ποιότητας της Εκπαίδευσης, καθώς το μάθημα συχνά διακόπτεται ή μετατρέπεται σε διαδικασία διαχείρισης κρίσεων.
Bία κατά εκπαιδευτικών
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα που καταγράφουν περιστατικά βίας και προς τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Σύμφωνα με την έρευνα, το 29% δηλώνει ότι έχει αντιμετωπίσει απρεπή συμπεριφορά από μαθητές, το 12% αναφέρει απειλές σωματικής βίας, ενώ το 9% δηλώνει ότι έχει βιώσει περιστατικά άσκησης σωματικής βίας. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν μια διάσταση του προβλήματος που ξεπερνά την παραδοσιακή αντίληψη της ενδοσχολικής βίας ως σύγκρουσης μεταξύ μαθητών, φέρνοντας στο προσκήνιο τη φθορά της σχέσης εμπιστοσύνης και σεβασμού μέσα στην τάξη.
Αίσθηση ανεπαρκούς στήριξης
Παράλληλα με την αύξηση των περιστατικών, οι εκπαιδευτικοί καταγράφουν και έντονη αίσθηση ανεπαρκούς στήριξης από τους αρμόδιους φορείς. Μόλις το 17% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από λειτουργούς και υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας, ενώ τα ποσοστά ικανοποίησης από άλλους εμπλεκόμενους φορείς είναι ακόμη χαμηλότερα. Συγκεκριμένα, μόνο το 14% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη των γονέων και μόλις το 8% από το Γραφείο Ευημερίας.
Οι παράγοντες της αύξησης
Η έρευνα επιχειρεί να καταγράψει και τους βασικούς παράγοντες που, σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς, ενισχύουν τη σχολική βία και παραβατικότητα. Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η ελλιπής υποστήριξη από την οικογένεια, που καταγράφεται από το 83% των ερωτηθέντων. Ακολουθούν η αλόγιστη χρήση της τεχνολογίας στο σπίτι (78%), η απουσία δυνατότητας λήψης ουσιαστικών μέτρων αντιμετώπισης της παραβατικότητας (76%) και τα οικογενειακά ή οικονομικά προβλήματα (75%). Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτύου, που καταγράφεται από το 69% των εκπαιδευτικών, καθώς και στην έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, όπως ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών (54%).
Πίεση για ουσιαστικά μέτρα
Η έρευνα παρουσιάστηκε από την ΠΟΕΔ κατά τη διάρκεια δημοσιογραφικής ενημέρωσης στο πλαίσιο της διοργάνωσης δεκαήμερου ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης με σύνθημα «Ώς εδώ! Μηδενική ανοχή στη σχολική βία και παραβατικότητα», επιχειρώντας να αναδείξει το πρόβλημα και να εντείνει την πίεση προς την Πολιτεία. Οι δράσεις περιλαμβάνουν ενδοσχολικές παρεμβάσεις, ενημερωτικές εκστρατείες προς το κοινό και συμβολικές δραστηριότητες, ενώ παράλληλα η οργάνωση ζητά την υιοθέτηση ουσιαστικών και στοχευμένων πολιτικών που να ανταποκρίνονται στο μέγεθος του προβλήματος. «Αντιμετώπιση της σχολικής βίας δεν μπορεί να βασίζεται σε αποσπασματικές ενέργειες αλλά απαιτεί ολιστική και συστηματική προσέγγιση, με συντονισμένη δράση όλων των εμπλεκόμενων φορέων», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.
