Την ώρα που τα ιδιωτικά φροντιστήρια αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής πραγματικότητας στην Κύπρο και σημαντική δαπάνη για χιλιάδες οικογένειες, η πολύ οικονομικότερη κρατική επιλογή φαίνεται να χάνει έδαφος. Τα Κρατικά Ινστιτούτα Επιμόρφωσης (ΚΙΕ), στα οποία ένας μαθητής μπορεί να παρακολουθήσει από ξένες γλώσσες και ενισχυτικά μαθήματα μέχρι προετοιμασία για τις Παγκύπριες Εξετάσεις, με ετήσια δίδακτρα μερικών εκατοντάδων ευρώ, μετρούν σήμερα σχεδόν 25% λιγότερες εγγραφές σε σχέση με έξι χρόνια προηγουμένως.
Στοιχεία, που ζήτησε και έλαβε ο «Π» από το Υπουργείο Παιδείας, καταγράφουν μια πορεία που δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Το σχολικό έτος 2019-2020 στα ΚΙΕ είχαν εγγραφεί 12.600 άτομα. Το 2025-2026 ο αντίστοιχος αριθμός περιορίστηκε στους 9.482. Μέσα σε έξι χρόνια χάθηκαν δηλαδή 3.118 εγγραφές, με τη μείωση να φτάνει το 24,7%.
Χάθηκε ένας στους τέσσερις
Η πτώση δεν υπήρξε γραμμική. Από τις 12.600 εγγραφές του 2019-2020, ο αριθμός μειώθηκε στις 8.681 το 2020-2021, εν μέσω πανδημίας, και ακολούθως στις 7.749 το 2021-2022. Το χαμηλότερο σημείο καταγράφηκε το 2022-2023, με μόλις 6.921 εγγραφές. Ακολούθησε σημαντική ανάκαμψη στις 9.420 το 2023-2024, για να καταγραφεί νέα υποχώρηση στις 8.726 την επόμενη σχολική χρονιά. Το 2025-2026 οι εγγραφές ανέβηκαν ξανά στις 9.482. Η ανάκαμψη από τα χρόνια της μεγάλης πτώσης είναι εμφανής, δεν ήταν όμως αρκετή για να καλύψει το χαμένο έδαφος. Έξι χρόνια μετά, από τα ΚΙΕ εξακολουθεί να λείπει σχεδόν μία στις τέσσερις εγγραφές που καταγράφονταν το 2019-2020. Τα σημάδια άλλωστε δεν εμφανίστηκαν σήμερα. Ήδη από το 2021 τα προβλήματα λειτουργίας των ΚΙΕ είχαν φτάσει ενώπιον της Βουλής, με τη συζήτηση να περιστρέφεται, μεταξύ άλλων, γύρω από τη μείωση των εγγραφών και των τμημάτων που λειτουργούσαν.
Οι μη Κύπριοι συγκρατούν τις εγγραφές
Μια δεύτερη ανάγνωση των στοιχείων του Υπουργείου Παιδείας κάνει την εικόνα ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται σημαντικά ο αριθμός των ενηλίκων μη Κυπρίων που εγγράφονται στα ΚΙΕ για να μάθουν Ελληνικά. Το 2019-2020 ήταν 1.399, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 11% του συνόλου των εγγραφών. Το 2020-2021 αυξήθηκαν στους 1.817, το 2022-2023 έφτασαν τους 1.980 και το 2024-2025 τους 2.518. Την περασμένη σχολική χρονιά ήταν 2.368, αποτελώντας πλέον το 25% όλων των εγγραφών στα ΚΙΕ. Για τη νέα σχολική χρονιά 2026-2027 υπολογίζονται ήδη περίπου στους 2.700.
Η αύξηση αυτή καταδεικνύει τον σημαντικό ρόλο που έχουν αποκτήσει τα ΚΙΕ στην εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας και στην κοινωνική ένταξη ανθρώπων που ζουν στην Κύπρο. Την ίδια ώρα όμως συγκρατεί και τη συνολική εικόνα των εγγραφών. Εξαιρουμένης μόνο της συγκεκριμένης κατηγορίας, οι υπόλοιπες εγγραφές ήταν 11.201 το 2019-2020 και 7.114 το 2025-2026. Πρόκειται για μείωση 36,5%. Οι αριθμοί αυτοί δεν αφορούν αποκλειστικά μαθητές σχολικής ηλικίας, δείχνουν όμως ότι η υποχώρηση στην υπόλοιπη δραστηριότητα των ΚΙΕ είναι ακόμη μεγαλύτερη από αυτήν που αποτυπώνεται στον συνολικό αριθμό.
Η φθηνή επιλογή
Η εικόνα αποκτά μεγαλύτερη σημασία εάν συνυπολογιστεί το κόστος φοίτησης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραχώρησε το υπουργείο στον «Π», τα ετήσια δίδακτρα κυμαίνονται από €225 μέχρι €385, ενώ για τα μαθήματα προετοιμασίας για τις Παγκύπριες Εξετάσεις ανέρχονται στα €410.
Πρόκειται για έναν θεσμό που θα μπορούσε να λειτουργεί ως οικονομικό αντίβαρο στην παραπαιδεία, ιδιαίτερα για οικογένειες που δυσκολεύονται να σηκώσουν το κόστος των ιδιωτικών φροντιστηρίων. Πέραν των χαμηλών διδάκτρων, προβλέπονται πλήρεις και μερικές υποτροφίες, καθώς και απαλλαγές από την καταβολή διδάκτρων για ευάλωτες ομάδες.
Οι επιλογές για τους μαθητές είναι επίσης ευρείες. Προσφέρονται Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ισπανικά, Ιταλικά, Ρωσικά και Τουρκικά, ενισχυτικά μαθήματα Γυμνασίου, Λυκείου και Τεχνικών Σχολών, προετοιμασία για τις Παγκύπριες, Πληροφορική και Λογιστική.
Όχι μόνο φροντιστήριο
Ο ρόλος των ΚΙΕ, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη συμπληρωματική Εκπαίδευση των μαθητών. Ο θεσμός λειτουργεί από το 1959-1960 και απευθύνεται τόσο σε παιδιά όλων των βαθμίδων όσο και σε ενήλικες, σε αστικά κέντρα αλλά και αγροτικές περιοχές, έχοντας ως έναν από τους βασικούς στόχους του τη διά βίου μάθηση.
Σήμερα λειτουργούν 46 ΚΙΕ σε όλες τις ελεύθερες περιοχές, ενώ μεταξύ των σκοπών τους περιλαμβάνονται η παροχή ίσων ευκαιριών μάθησης, η στήριξη μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες, η μείωση της σχολικής αποτυχίας και η παροχή ευκαιριών εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας σε ξενόγλωσσους.
Ψάχνουν το restart
Το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας φαίνεται πάντως να αναζητεί τρόπους αναβάθμισης του θεσμού. Όπως ενημέρωσε τον «Π», βρίσκεται σε αναμονή μελέτης αξιολόγησης του έργου των ΚΙΕ από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης. Την ίδια ώρα, υπό μελέτη ή έγκριση βρίσκονται σειρά αλλαγών, μεταξύ των οποίων νέο πλαίσιο κανονισμών λειτουργίας, ψηφιακός μετασχηματισμός, ηλεκτρονικές εγγραφές και πληρωμές, αναβάθμιση της ιστοσελίδας και ενίσχυση της προβολής του θεσμού. Στο τραπέζι βρίσκονται ακόμη ο επαναπροσδιορισμός των διδάκτρων και η δυνατότητα εξ αποστάσεως ή υβριδικής διδασκαλίας σε απομακρυσμένα ΚΙΕ.
Οι σχεδιασμοί υπάρχουν. Το στοίχημα είναι κατά πόσο θα καταφέρουν να ξαναφέρουν στα ΚΙΕ τις χιλιάδες εγγραφές που χάθηκαν τα τελευταία χρόνια.
