Όταν μιλάνε άνθρωποι που βίωσαν ή βιώνουν μια κατάσταση καλό θα ήταν εμείς οι υπόλοιποι να σωπαίνουμε και να τους ακούμε. Αυτό ακριβώς συνέβη χθες στη συνεδρία της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής. Η Επιτροπή καταπιάστηκε για άλλη μια φορά με τα προβλήματα που υπάρχουν στην Ειδική Εκπαίδευση. Και λίγο πριν ολοκληρώσουν τις τοποθετήσεις τους οι καλεσμένοι –εκπρόσωποι του Υπουργείου Παιδείας, εκπαιδευτικοί, γονείς– τον λόγο πήρε η Πάολα Φραντζή. Η Πάολα είναι πτυχιούχος εκπαιδευτικός με δύο μεταπτυχιακά στην Εκπαίδευση και υποψήφια διδάκτορας. Πριν από μερικά χρόνια, όμως, υπήρξε η ίδια μαθήτρια ειδικού σχολείου.
Για 17 λεπτά μίλησε αδιάκοπα ενώπιον των βουλευτών. 17 λεπτά κατά τα οποία στην αίθουσα επικράτησε σιγή ιχθύος. Κανείς δεν τη διέκοψε. Κανείς δεν παρενέβη. Όλοι άκουγαν. Και όταν ολοκλήρωσε, για λίγα δευτερόλεπτα δεν υπήρχε τίποτα να ειπωθεί –όχι από αμηχανία αλλά από το βάρος της αλήθειας που μόλις είχε ειπωθεί. Όπως η ίδια ανέφερε, «όταν μιλάς για τη ζωή σου και όχι για θεωρίες, δεν χωρούν αντιπαραθέσεις».
«Να παρακαλάς να τελειώσεις το σχολείο»
Η Πάολα Φραντζή μίλησε ως άτομο με αναπηρία που πέρασε από κάθε στάδιο του εκπαιδευτικού συστήματος. Ξεκίνησε από ειδικό σχολείο, το οποίο, όπως περιέγραψε, δεν ήταν σωστά διαμορφωμένο και δεν διέθετε τις απαραίτητες υποδομές. «Όταν εγώ μπήκα στο εκπαιδευτικό σύστημα, άκουγα να μου λένε “να παρακαλάς να τελειώσεις το σχολείο”», ανέφερε. Τόνισε ότι το μήνυμα αυτό δεν ειπώθηκε μία φορά αλλά επαναλαμβανόταν συστηματικά, καλλιεργώντας χαμηλές προσδοκίες και περιορίζοντας τα όνειρα των παιδιών με αναπηρία από πολύ νωρίς. Μια φράση που, όπως είπε, την ακολούθησε για χρόνια και αποτύπωνε τις χαμηλές προσδοκίες που το ίδιο το σύστημα είχε για τα παιδιά με αναπηρίες.
Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στη διαδικασία αξιολόγησης από επαρχιακή επιτροπή ειδικής αγωγής, η οποία, όπως τόνισε, δεν είχε πραγματική εικόνα της καθημερινότητας και των δυνατοτήτων των παιδιών. «Αν τότε ακούγαμε τι μας είχαν πει σήμερα δεν θα ήμουν εδώ που βρίσκομαι», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι αποφάσεις λαμβάνονταν χωρίς ουσιαστική γνώση και χωρίς να ακούγεται η φωνή των ίδιων των παιδιών.
«Άνθρωποι σαν εσένα δεν πρέπει να είναι εδώ»
Η αφήγησή της προχώρησε στα χρόνια μετά το σχολείο, όταν εξέφρασε την επιθυμία να συνεχίσει τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. «Μπήκα στο πανεπιστήμιο με το έτσι θέλω», είπε, περιγράφοντας την επιμονή της απέναντι σε όσους της έλεγαν πως αρκούσε απλώς να πάρει ένα απολυτήριο. Όπως εξήγησε, η είσοδός της στο πανεπιστήμιο δεν θεωρήθηκε αυτονόητη αλλά σχεδόν «παράλογη» επιλογή από το περιβάλλον της. Ακόμη και στο πανεπιστημιακό περιβάλλον, όμως, βρέθηκε αντιμέτωπη με αμφισβήτηση και αποκλειστικές αντιλήψεις. Όταν ανέδειξε τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε, ακόμη και στην πρόσβαση στη βιβλιογραφία, άκουσε –όπως κατέθεσε– τη φράση: «Άνθρωποι σαν εσένα δεν πρέπει να είναι εδώ».
Παρά τις αντιξοότητες, στάθηκε και στους εκπαιδευτικούς που τη στήριξαν, επισημαίνοντας ότι μέσα σε ένα σύστημα με σοβαρές ελλείψεις, η ανθρώπινη στάση μπορεί να κάνει τη διαφορά. «Αν δεν υπήρχαν κάποιοι εκπαιδευτικοί να πιστέψουν σε εμένα, η διαδρομή μου θα ήταν διαφορετική», ανέφερε χαρακτηριστικά. Δεν μίλησε για εξαιρέσεις για να ωραιοποιήσει την κατάσταση αλλά για να δείξει τι θα μπορούσε –και θα έπρεπε– να είναι ο κανόνας.
Κλείνοντας, η Πάολα Φραντζή απηύθυνε ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς την Πολιτεία και όσους λαμβάνουν αποφάσεις: «Δεν μπορεί να λαμβάνονται αποφάσεις για τα παιδιά χωρίς τα παιδιά». Τόνισε ότι δεν έχει σημασία αν ένα παιδί με αναπηρία θα γίνει ακαδημαϊκός, υπάλληλος ή εργαζόμενος σε υπεραγορά. Σημασία έχει η κοινωνία να του δώσει ευκαιρίες, δυνατότητες και αξιοπρέπεια.
