Δεν απειλεί τους λουόμενους ο λαγοκέφαλος - Τι ισχύει πραγματικά για το viral ψάρι της Μεσογείου

Ο λαγοκέφαλος βρέθηκε τις τελευταίες ημέρες στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Αφορμή στάθηκαν περιστατικά εμφάνισής του σε παραλίες στην Ελλάδα, αλλά και η πληθώρα βίντεο και αναρτήσεων στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, με τα χαρακτηριστικά μυτερά δόντια του τοξικού ψαριού, που... μοιάζουν έτοιμα να σε κατασπαράξουν, να πρωταγωνιστούν στις περισσότερες εικόνες.

Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις ο θόρυβος ήταν μεγαλύτερος από την ουσία, δημιουργώντας την εντύπωση ότι ο λαγοκέφαλος είναι μια καινούργια απειλή που μόλις εμφανίστηκε στις θάλασσες της Ανατολικής Μεσογείου. Στην πραγματικότητα ο λαγοκέφαλος μόνο καινούργιος δεν είναι. Στις κυπριακές θάλασσες βρίσκεται εδώ και δύο δεκαετίες και, σύμφωνα με το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών, όλο αυτό το διάστημα δεν έχει καταγραφεί ούτε ένα περιστατικό τραυματισμού λουόμενου. Το μήνυμα του Τμήματος Αλιείας είναι καθησυχαστικό. Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, αρκεί ο λαγοκέφαλος να μην καταναλωθεί. Το ψάρι περιέχει την ιδιαίτερα ισχυρή νευροτοξίνη τετραδοτοξίνη, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή τροφική δηλητηρίαση. Όσον αφορά την επικινδυνότητά του οι αρμόδιες υπηρεσίες συστήνουν απλώς να αποφεύγεται η επαφή με το ψάρι και να μην επιχειρεί κανείς να το ταΐσει ή να το ενοχλήσει.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η παρουσία του δεν δημιουργεί προβλήματα. Απλώς το πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Το πληρώνουν κυρίως οι άνθρωποι που βρίσκονται πιο κοντά απ' όλους στη θάλασσα, δηλαδή οι επαγγελματίες ψαράδες, οι οποίοι βλέπουν τα δίχτυα τους να καταστρέφονται, τα αλιεύματά τους να χάνονται και το κόστος της δουλειάς τους να αυξάνεται.

Μόνο η Κύπρος επιδοτεί 

Η Κύπρος είναι σήμερα η μόνη χώρα που εφαρμόζει οργανωμένο σχέδιο χορηγιών για τη στοχευμένη αλίευση λαγοκέφαλων. Το υφιστάμενο σχέδιο με ισχύ μέχρι το τέλος του 2029 προβλέπει αποζημίωση 4,73 ευρώ για κάθε κιλό λαγοκέφαλου που παραδίδεται. Σύμφωνα με το Τμήμα Αλιείας «το ποσό αυτό καθορίστηκε στη βάση στοιχείων που δόθηκαν από τους ίδιους τους επαγγελματίες αλιείς και θεωρείται επαρκές ώστε να αποτελεί κίνητρο για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα».

Το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα βρίσκεται υπό συζήτηση η εφαρμογή αντίστοιχου σχεδίου, με δημοσιεύματα να αναφέρουν ότι η αποζημίωση ενδέχεται να είναι υψηλότερη. Πάντως αυτό που ξεκαθαρίζει στον «Π» το Τμήμα Αλιείας είναι ότι δεν υπάρχει πρόθεση αναθεώρησης του κυπριακού σχεδίου, καθώς «το σημερινό ύψος της επιδότησης ανταποκρίνεται στον σκοπό του».

 

Στα δίκτυα 428 τόνοι 

Σύμφωνα με τα στοιχεία που μας δόθηκαν από το τμήμα στο σχέδιο συμμετέχουν έντεκα συλλογικές ομάδες, στις οποίες ανήκουν περίπου 150 επαγγελματίες αλιείς. Από τον Ιούνιο του 2024 μέχρι σήμερα έχουν αλιευθεί περίπου 103 τόνοι λαγοκέφαλου από τα κυπριακά παράκτια ύδατα. Ακόμη, τα τελευταία 10 χρόνια το συνολικό ποσό της επιδότησης ανήλθε σε €1,5 εκατ. ενώ η συνολική επιδοτούμενη ποσότητα έφθασε τους 428 τόνους. Το ποσό, σε σχέση με τον αριθμό των επαγγελματιών αλιέων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, δείχνει ότι η επιδότηση λειτουργεί περισσότερο ως συμπληρωματικό εισόδημα παρά ως βασική πηγή εσόδων για τον κλάδο.

Αυτό που είναι βέβαιο, πάντως, είναι ότι οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν πως ο λαγοκέφαλος μπορεί να εξαλειφθεί. Όπως επισημαίνει το Τμήμα Αλιείας, στόχος του σχεδίου δεν είναι η εξόντωση του είδους, αλλά ο περιορισμός των επιπτώσεων που προκαλεί. «Η στοχευμένη αλιεία επικεντρώνεται κυρίως στα μεγαλύτερα αναπαραγωγικά άτομα, ενώ παράλληλα συλλέγονται στοιχεία για τη βιολογία και την εξάπλωσή του. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν υπάρχει επιστημονική εκτίμηση για το συνολικό μέγεθος του πληθυσμού του λαγοκέφαλου στα κυπριακά νερά», αναφέρει το τμήμα.

 

Προκαλεί ζημιές

Την εικόνα αυτή επιβεβαιώνουν και οι ίδιοι οι επαγγελματίες ψαράδες. Ο πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Επαγγελματιών Ψαράδων, Χριστόδουλος Χαραλάμπους, δήλωσε στον «Π» ότι η επιδότηση των 4,73 ευρώ ανά κιλό κρίνεται ικανοποιητική και δεν αποτελεί σήμερα το βασικό ζήτημα για τον κλάδο. Όπως ανέφερε, μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το συνεχώς αυξανόμενο κόστος της δουλειάς. Οι ζημιές που προκαλεί ο λαγοκέφαλος στα δίχτυα και στα υπόλοιπα αλιευτικά εργαλεία επιβαρύνουν σημαντικά τους επαγγελματίες αλιείς, ενώ, όπως είπε, σοβαρές απώλειες προκαλούν και τα δελφίνια. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τον κ. Χαραλάμπους, θα πρέπει να τεθεί στο προσκήνιο το αίτημα του συνδέσμου για μηδενισμό του ΦΠΑ στα αλιευτικά είδη και στον επαγγελματικό εξοπλισμό. Όπως υποστήριξε, ένα τέτοιο μέτρο θα προσέφερε μια καλύτερη στήριξη στους ψαράδες.

 

Πιο επικίνδυνο το λεοντόψαρο

Σε αντίθεση με τον λαγοκέφαλο, στην Κύπρο έχουν καταγραφεί περιστατικά τραυματισμού από λεοντόψαρο. Το είδος διαθέτει δηλητηριώδη αγκάθια, τα οποία χρησιμοποιεί για άμυνα και μπορούν να προκαλέσουν επώδυνο τσίμπημα. Σε περίπτωση τραυματισμού συστήνεται η άμεση εμβάπτιση του σημείου σε ζεστό νερό για 30 έως 90 λεπτά και, εφόσον χρειάζεται, η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας. Ωστόσο, παρά τα δηλητηριώδη αγκάθια του, το λεοντόψαρο είναι απολύτως βρώσιμο. Το Τμήμα Αλιείας συνεχίζει να προτρέπει τους καταναλωτές να το επιλέγουν, στηρίζοντας έτσι την παράκτια αλιεία και συμβάλλοντας παράλληλα στον περιορισμό της εξάπλωσης ενός ακόμη ξενικού είδους.

 

Μπότοξ από... λαγοκέφαλο;

Σε συνέντευξή του στον «Π», που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Μάρτιο, ο Ευρωπαίος επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής, είχε αναφερθεί στις ερευνητικές προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αξιοποίηση του λαγοκέφαλου. Δήλωσε ότι «χρειάζεται έρευνα, ώστε να βρεθούν ασφαλείς τρόποι αξιοποίησης». Όσον αφορά τον λαγοκέφαλο, πρόσθεσε, «πρόσφατα επισκέφθηκα την Κροατία, όπου διαπίστωσα ότι έχει φτάσει μέχρι το νοτιότερο άκρο της χώρας. Για το συγκεκριμένο ψάρι γίνεται ήδη δουλειά σε ερευνητικό επίπεδο προς δύο κατευθύνσεις: Πώς μπορεί με απόλυτα ασφαλή τρόπο να απενεργοποιηθεί η τοξίνη ώστε να καταστεί εδώδιμο, και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί, ακόμη και σε κοσμητικές εφαρμογές, ως μπότοξ. Πρέπει να βρίσκουμε τρόπους να μετατρέπουμε τις απειλές σε ευκαιρίες».

Κι ένας... γλυκός λαγοκέφαλος

Ενώ ο λαγοκέφαλος βρέθηκε τις τελευταίες ημέρες στο επίκεντρο της επικαιρότητας σε Ελλάδα και Κύπρο, με βίντεο και αναρτήσεις να προκαλούν ανησυχία στα Μέσα Κοινωνικής δικτύωσης, μια διαφορετική δημιουργία κατάφερε να κλέψει την παράσταση.

Η Ελληνίδα ζαχαροπλάστρια Ειρήνη Πολυβίου, ιδιοκτήτρια του Miranta's Cakes and Pretty Little Ideas, δημιούργησε μια εντυπωσιακά ρεαλιστική τούρτα σε σχήμα λαγοκέφαλου, η οποία έγινε αμέσως viral. Ο ρεαλισμός της ήταν τέτοιος, ώστε αρκετοί χρήστες πίστεψαν αρχικά ότι επρόκειτο για αληθινό ψάρι.