Αύξηση 27% στο κόστος του ηλεκτρισμού: Εξαντλούνται καύσιμα σε χαμηλές τιμές που είχε προαγοράσει η ΑΗΚ

Η διατήρηση των διεθνών τιμών πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας χθες τα 110 δολάρια το βαρέλι, δεν επηρεάζει μόνο τα καύσιμα κίνησης, αλλά μεταφέρεται πλέον και στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Η τιμή της κιλοβατώρας έχει αυξηθεί κατά 27% από τον Μάιο. Νοικοκυριά και επιχειρήσεις, πέραν του δυσβάσταχτου κόστους καυσίμων, αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπα με ακριβότερα τιμολόγια το επόμενο διάστημα.

Όπως δήλωσε στον «Π» η εκπρόσωπος Τύπου της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, Χριστίνα Παπαδοπούλου, ο συνολικός λογαριασμός ενός οικιακού καταναλωτή με κατανάλωση 800 kWh ανά διμηνία ανέρχεται σήμερα στα €264 και για κατανάλωση 1.000 kWh στα €330. Με βάση τα στοιχεία της ΑΗΚ, η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώνεται στα 33 σεντ ανά κιλοβατώρα, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ σε σχέση με 27 σεντ τον Μάιο.

Όπως σημειώνει, ο ενδεικτικός λογαριασμός είναι αυξημένος κατά 4% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο του προηγούμενου μήνα και κατά 11% σε σχέση με την προηγούμενη διμηνία. Σε ετήσια βάση καταγράφεται αύξηση 15%, ενώ σε σύγκριση με δύο χρόνια πριν, η αύξηση ανέρχεται σε 12%. Αντίθετα, σε σχέση με πριν από τρία χρόνια, παρατηρείται μείωση της τάξης του 5%.

«Η αύξηση αυτή οφείλεται καθαρά στην αύξηση της τιμής των υγρών καυσίμων που προκύπτει από τη διεθνή ενεργειακή κρίση που διανύουμε και μας επηρεάζει όλους. Το θέμα μείωσης του ενεργειακού κόστους απασχολεί όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Ως ΑΗΚ προαγοράσαμε καύσιμο και δικαιώματα CO2 σε χαμηλότερες τιμές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τους καλοκαιρινούς μήνες τα οποία όμως έχουν πλέον εξαντληθεί. Κάναμε προσπάθεια για περαιτέρω προαγορά καυσίμων αλλά δυστυχώς οι προμηθευτές δεν δέχτηκαν», αναφέρει.

Τα στοιχεία της ΑΗΚ δείχνουν ότι η μέση σταθμική τιμή καυσίμου αυξήθηκε από €620 ανά μετρικό τόνο τον Απρίλιο του 2026 σε περίπου €920 ανά μετρικό τόνο τον Οκτώβριο. Σε ορισμένες περιόδους η τιμή του diesel ξεπέρασε και τα €1.000 ανά μετρικό τόνο.

«Καταγράφεται αύξηση της τάξης του 48% στο κόστος καυσίμων μέσα σε έξι μήνες», επισημαίνει η κ. Παπαδοπούλου. Παρά τη σημαντική αυτή άνοδο, η τιμή του ηλεκτρισμού αυξήθηκε κατά 27%, από 26 σε 33 σεντ ανά κιλοβατώρα, καθώς μέρος της παραγωγής καλύπτεται από τα φωτοβολταϊκά πάρκα της ΑΗΚ, των οποίων το κόστος παραγωγής κυμαίνεται γύρω στα 5 σεντ ανά κιλοβατώρα, συμβάλλοντας στον περιορισμό των αυξήσεων.

Η ανάγκη για περισσότερες ΑΠΕ

Όπως εξηγεί, το ενεργειακό μίγμα της ΑΗΚ εξακολουθεί να βασίζεται κατά περίπου 90% στα υγρά καύσιμα, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιστοιχούν μόλις στο 10%.

«Η ένταξη περισσότερων ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα παραγωγής είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να μειωθεί η εξάρτηση της χώρας από τα συμβατικά καύσιμα και να καταστεί δυνατή η σταθεροποίηση και σταδιακή μείωση των τιμών ηλεκτρισμού», αναφέρει.

Σύμφωνα με την κ. Παπαδοπούλου, είναι κρίσιμο να δοθεί στην ΑΗΚ η δυνατότητα σύναψης διμερών συμβολαίων αγοράς ενέργειας από ιδιώτες παραγωγούς ΑΠΕ, ώστε το όφελος να μεταφέρεται στο σύνολο των καταναλωτών μέσω χαμηλότερων τιμών ηλεκτρισμού.

Οι υφιστάμενες ελαφρύνσεις

Υπενθυμίζεται ότι από την 1η Μαΐου 2025 ο συντελεστής ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό για όλους τους οικιακούς καταναλωτές μειώθηκε στο 5% και θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι τις 30 Μαρτίου 2027.

Παράλληλα, έχει παραταθεί μέχρι το τέλος του 2026 η κρατική χορηγία για τους ευάλωτους καταναλωτές που υπάγονται στη "Διατίμηση 08", καθώς και για τους μικρούς εμπορικούς πελάτες της "Διατίμησης 10". Ειδικά για τους δικαιούχους της "Διατίμησης 08", η επιδότηση καλύπτει το σύνολο των αυξήσεων στο ενεργειακό κόστος.

Πώς μπορεί να μειωθεί το κόστος

Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της ΑΗΚ, καθοριστικοί παράγοντες για τη μείωση της τιμής του ηλεκτρισμού είναι η μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ, η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, η λειτουργία πιο αποδοτικών μονάδων παραγωγής και η εισαγωγή φυσικού αερίου.

«Η έλευση φυσικού αερίου θα μειώσει σημαντικά το κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. Η ΑΗΚ έχει ήδη ολοκληρώσει τις απαραίτητες μετατροπές των μονάδων της στο Βασιλικό και είναι έτοιμη να το αξιοποιήσει. Ωστόσο, η εισαγωγή φυσικού αερίου δεν αποτελεί αρμοδιότητα της ΑΗΚ αλλά της ΔΕΦΑ», αναφέρει.

Παράλληλα, προχωρούν έργα αποθήκευσης ενέργειας μεγάλης κλίμακας. 

Γιασεμίδης: Τα μέτρα δεν αρκούν

Ο οικονομολόγος Τάσος Γιασεμίδης εκτιμά ότι η συνεχιζόμενη άνοδος των καυσίμων αναδεικνύει τα όρια των υφιστάμενων μέτρων στήριξης.

«Η μειωμένη φορολογία χαμηλώνει το επίπεδο της τιμής, αλλά δεν μπορεί να ανακόψει την τάση όσο οι διεθνείς αγορές και η γεωπολιτική αστάθεια σπρώχνουν το κόστος προς τα πάνω. Το πετρέλαιο κίνησης, που κινεί τις μεταφορές, τη γεωργία και την αλιεία, βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ. Η επιβάρυνση αυτή περνά συστημικά στο καλάθι του νοικοκυριού», αναφέρει.

Παράλληλα, σημειώνει ότι υπάρχει και μια λιγότερο προβεβλημένη πλευρά. «Ο ΦΠΑ υπολογίζεται ως ποσοστό, άρα κάθε άνοδος της τιμής αυξάνει αυτόματα τα έσοδα του κράτους. Μέρος της στήριξης επιστρέφει έτσι στα δημόσια ταμεία. Με τα δημόσια οικονομικά σε πλεονασματική πορεία, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν περιθώρια, αλλά πώς θα αξιοποιηθούν σωστά», επισημαίνει.

Σύμφωνα με τον κ. Γιασεμίδη, τυχόν νέα μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι στοχευμένα. «Οι γενικές μειώσεις ωφελούν περισσότερο όσους καταναλώνουν περισσότερο, κοστίζουν ακριβά και δύσκολα αποσύρονται. Τα επιπλέον φορολογικά έσοδα θα μπορούσαν να επιστρέψουν στοχευμένα σε όσους πραγματικά πιέζονται, στους χαμηλοσυνταξιούχους, στα ευάλωτα νοικοκυριά, στους κατοίκους της υπαίθρου που δεν έχουν εναλλακτική μετακίνησης. Θα μπορούσαν επίσης να στηρίξουν τους επαγγελματίες για τους οποίους το καύσιμο είναι εργαλείο δουλειάς, ώστε το κόστος να μη μεταφερθεί στις τιμές των τροφίμων», σημειώνει. Παράλληλα, τονίζει, χρειάζεται ουσιαστική εποπτεία της αγοράς, γιατί οι μεγάλες αποκλίσεις τιμών μεταξύ πρατηρίων δεν εξηγούνται μόνο από το κόστος.

Οι πιέσεις θα συνεχιστούν

Από την πλευρά του, ο αναλυτής επενδύσεων και μέλος του ΔΣ του CFA Society Cyprus, Κυριάκος Ίνιος, εκτιμά ότι η μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας θα παραμείνει.

«Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου αναμένεται να παραμείνουν υψηλές και ευμετάβλητες τους επόμενους μήνες. Παρότι δεξαμενόπλοια διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και οι ροές ανακάμπτουν, η τροφοδοσία δεν έχει ομαλοποιηθεί πλήρως, ενώ τα χαμηλά αποθέματα και το υψηλό κόστος μεταφοράς διατηρούν τις πιέσεις στις τιμές», σημειώνει. Για τους καταναλωτές, προσθέτει, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων, όπως η βενζίνη και το ντίζελ, που επηρεάζουν άμεσα τις τιμές στα πρατήρια, με τις πιέσεις ειδικά στο ντίζελ να αναμένεται να συνεχιστούν και μέσα στο 2027 σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA). 

Συγκράτηση θέλει ο Κεραυνός

Ο υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, δήλωσε την Τρίτη ότι η προσπάθεια της κυβέρνησης επικεντρώνεται στη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων και όχι στην επίτευξη μεγάλων μειώσεων. Παράλληλα, σημείωσε ότι θα θέσει εκ νέου σε ευρωπαϊκό επίπεδο το ζήτημα της μεγαλύτερης ευελιξίας στην εφαρμογή των δημοσιονομικών κανόνων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της κρίσης.  

Ο κ. Κεραυνός ανέφερε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί την εφαρμογή των μέτρων στήριξης που έχουν ήδη ανακοινωθεί, σημειώνοντας ότι, σύμφωνα με μια πρώτη αξιολόγηση της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, καταγράφηκε μείωση κατά 5% σε ορισμένα βασικά προϊόντα.

Ερωτηθείς κατά πόσον η ανοδική πορεία των τιμών του πετρελαίου καθιστά αναγκαία την περαιτέρω στήριξη των πολιτών, καθώς οι αυξήσεις φαίνεται να εξουδετερώνουν τα υφιστάμενα μέτρα, ο υπουργός Οικονομικών ανέφερε ότι η διεθνής συγκυρία δεν επιτρέπει να αναμένονται μεγάλες μειώσεις.