Η διαφορετική αφήγηση των δύο πλευρών για το τι ακριβώς συνέβη στο περιθώριο των επαφών στη Νέα Υόρκη, με παρέμβαση και της απεσταλμένης του ΟΗΕ, κατέστησε σαφές ένα πράγμα: οι πλευρές δεν βρίσκονται πιο κοντά στην επανέναρξη των συνομιλιών και ίσως έχουν απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο από την επανέναρξή τους.
Στις δηλώσεις που έγιναν μετά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η προσωπική απεσταλμένη για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι απουσιάζει η απαιτούμενη πολιτική βούληση. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, κατηγόρησε τον Πρόεδρο, Νίκο Χριστοδουλίδη, ότι αποπροσανατολίζει τη συζήτηση από τα ουσιαστικά ζητήματα, ρίχνοντας στο τραπέζι 19 «νέες ιδέες». Από την πλευρά του, ο Χριστοδουλίδης υποστήριξε ότι η τουρκική πλευρά επιδιώκει να εγκαταλείψει τις παραμέτρους του ΟΗΕ για τη λύση, ενώ ο διαπραγματευτής του κατηγόρησε την άλλη πλευρά για «μοτίβο παρεμπόδισης».
«Χαμένη ευκαιρία»
Μετά την κατάρρευση της προσπάθειας για πραγματοποίηση Τριμερούς στη Νέα Υόρκη, η ελληνοκυπριακή πλευρά έδειξε ως αποκλειστικό υπεύθυνο για τη μη πραγματοποίηση μίας κοινής συνάντησης των δύο ηγετών με τον Γενικό Γραμματέα, τον Τουρκοκύπριο ηγέτη. Παράλληλα, μετά τη συνάντησή του με τον Αντόνιο Γκουτέρες, ο Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι οι 19 «νέες ιδέες» του, που αφορούσαν Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), τη μεθοδολογία και την ουσία των διαπραγματεύσεων, έτυχαν θετικής υποδοχής από τον Γενικό Γραμματέα. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι προτάσεις αυτές θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για επανέναρξη των συνομιλιών, εάν η τουρκική πλευρά ανταποκρινόταν θετικά.
Αναφερόμενος στη συνάντησή του με τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο Πρόεδρος επιβεβαίωσε ότι η βάση της προσπάθειας για επίλυση του Κυπριακού, καθώς και το διαπραγματευτικό κεκτημένο, δεν πρόκειται να χαθούν όταν ο Αντόνιο Γκουτέρες αποχωρήσει και αντικατασταθεί από νέο Γενικό Γραμματέα, ενώ απευθυνόμενος σε όσους υιοθετούν, όπως είπε, μια «αρνητική προσέγγιση», ελπίζοντας ότι η αποχώρηση του Γκουτέρες θα επιτρέψει απομάκρυνση από τις καθιερωμένες παραμέτρους λύσης, τόνισε: «Σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να συμβεί αυτό».
Η παρέμβαση της Ολγκίν
Σε δήλωσή της το Σάββατο και σε συνέντευξή της τη Δευτέρα στο πρακτορείο Anka, μέσω του δημοσιογράφου Γιουσούφ Κανλί, η απεσταλμένη του ΟΗΕ υπογράμμισε ότι λείπει η απαραίτητη πολιτική βούληση, η ικανότητα συνεργασίας και η οικοδόμηση συναίνεσης και η αναζήτηση αμοιβαίου οφέλους. Η Ολγκίν διευκρίνισε ότι τριμερής συνάντηση δεν είχε ποτέ περιληφθεί στην επίσημη ατζέντα της Νέας Υόρκης, παρότι ο Χριστοδουλίδης κατέθεσε σχετική πρόταση επιτόπου, την οποία ο Έρχιουρμαν δεν θεώρησε κατάλληλη για τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
Όπως ανέφερε, για να υπάρξει πρόοδος οι δύο ηγέτες πρέπει επειγόντως να εφαρμόσουν τα ΜΟΕ που έχουν ήδη συμφωνηθεί, αποδεικνύοντας ότι μπορούν να συνεργαστούν και να δρομολογήσουν μια ειρηνευτική διαδικασία. Αυτό, επισήμανε, προϋποθέτει πολιτική βούληση.
Στο ζήτημα των σημείων διέλευσης, αναφέρθηκε στα οφέλη που θα προέκυπταν από το άνοιγμα των οδοφραγμάτων Αθηένου-Αγλαντζιάς, Μιας Μηλιάς και Λουρουτζίνας-Λυμπιών, χωρίς να κάνει αναφορά στα Κόκκινα.
Η απεσταλμένη επανέλαβε, επίσης, ότι κάθε διαπραγμάτευση απαιτεί συμβιβασμούς.
«Η οικοδόμηση συναίνεσης και η αναζήτηση αμοιβαίου οφέλους είναι απαραίτητες. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή δεν φαίνεται να υπάρχουν», δήλωσε.
Αναφερόμενη στο έγγραφο των συγκλίσεων του ΟΗΕ, επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για ένα ενιαίο σώμα εργασίας, βασισμένο στα κοινά έγγραφα που υπέβαλαν οι δύο πλευρές στα Ηνωμένα Έθνη την περίοδο 2015-2017.
Αποκάλυψε ακόμη ότι το έγγραφο θα δοθεί στα μέρη μόνο όταν ξεκινήσουν επίσημα οι διαπραγματεύσεις, καθώς, όπως εξήγησε, η παράδοσή του νωρίτερα θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα πηγή αντιπαράθεσης.
Ο «Πολίτης» πληροφορείται ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν επιθυμούσε την εκ των προτέρων παράδοση του εγγράφου, καθώς δεν ήθελε να δεσμευθεί από παλαιότερες συγκλίσεις πέραν μιας συμφωνίας επί της αρχής, ενώ παράλληλα εκφράζονταν φόβοι ότι οι πλευρές θα εγκλωβίζονταν σε λεπτομέρειες.
Η Ολγκίν ανακοίνωσε, επίσης, ότι θα επιστρέψει στην Κύπρο τον Οκτώβριο για να ενθαρρύνει τις δύο πλευρές να διαμορφώσουν το κατάλληλο περιβάλλον για την έναρξη μιας νέας διαδικασίας. Ο ΟΗΕ θα καλέσει τις δύο πλευρές να παρουσιάσουν προτάσεις για τη μεθοδολογία, οι οποίες να μην δημιουργούν πρόωρα εμπόδια. Ερωτηθείσα αν τα πρόσφατα μέτρα της ελληνοκυπριακής πλευράς που περιορίζουν τις διεθνείς επαφές με Τουρκοκύπριους εκπροσώπους συμβάλλουν στη δημιουργία θετικού κλίματος, απάντησε κατηγορηματικά: «Σίγουρα όχι». Όπως σημείωσε, οι διαπραγματεύσεις προκύπτουν από την κατανόηση και την αποδοχή της άλλης πλευράς και της ύπαρξής της. Καταλήγοντας, προειδοποίησε ότι η «ευνοϊκή συγκυρία» που υπήρχε για την ειρηνευτική προσπάθεια «χάνεται σταδιακά», καθώς η περιφερειακή κατάσταση καθίσταται ολοένα πιο περίπλοκη, με πιθανές αρνητικές συνέπειες για την Κύπρο.
Στην αντεπίθεση ο Έρχιουρμαν
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης πέρασε χθες στην αντεπίθεση κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, όπου παρουσίασε αναλυτικά τους λόγους για τους οποίους απέρριψε την ιδέα της τριμερούς συνάντησης. Συνοπτικά, ο Έρχιουρμαν υποστήριξε ότι δεν συμμετέχει σε συναντήσεις μόνο και μόνο για να πραγματοποιηθούν. Δήλωσε πρόθυμος να συναντήσει τον Χριστοδουλίδη στην Κύπρο όσες φορές χρειαστεί, όμως όταν εμπλέκονται και τρίτα πρόσωπα πρέπει να υπάρχει πραγματική προοπτική αποτελέσματος και όχι απλώς μια ευκαιρία για φωτογραφίες.
Αναφερόμενος στις συναντήσεις των δύο ηγετών μετά την αποχώρηση του Γκουτέρες από το νησί, είπε ότι στην πρώτη συζητήθηκαν τα επτά ΜΟΕ που είχε προτείνει ο Γενικός Γραμματέας. Η δεύτερη, σύμφωνα με τον ίδιο, αφιερώθηκε εξ ολοκλήρου σε «ενέργειες που διαβρώνουν την εμπιστοσύνη» και οι οποίες αποδίδονται στην ελληνοκυπριακή πλευρά.
Στην τελευταία συνάντηση, όπως υποστήριξε, ο Χριστοδουλίδης παρουσίασε 19 νέες προτάσεις, σαν τα επτά υφιστάμενα ΜΟΕ να «μην υπήρξαν ποτέ».
Ο Έρχιουρμαν τόνισε ότι έως τότε δεν είχε καταγραφεί καμία πρόοδος, ούτε στα επτά ΜΟΕ ούτε στη μεθοδολογία ή στην ουσία των συνομιλιών.
Στη Νέα Υόρκη, πρόσθεσε, δεν προέκυψε καμία νέα εξέλιξη στα ΜΟΕ. Όταν η Ολγκίν του μετέφερε την πρόταση Χριστοδουλίδη για τριμερή συνάντηση, εκείνος τη ρώτησε αν υπήρχε πιθανότητα συμφωνίας έστω σε ορισμένα από τα επτά ΜΟΕ, χωρίς να λάβει απάντηση.
Όταν η απεσταλμένη άφησε να εννοηθεί ότι υπήρχε περιθώριο συμβιβασμού στο ζήτημα της εκ περιτροπής προεδρίας, ο Έρχιουρμαν ζήτησε διευκρινίσεις για το αν επρόκειτο για συμφωνία επί της αρχής ή για προσπάθεια σύνδεσης του θέματος με την ασφάλεια και τις εγγυήσεις. Και πάλι, όπως είπε, δεν έλαβε απάντηση.
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης διερωτήθηκε αν πρόθεση του Χριστοδουλίδη ήταν να εγκαταλείψει τα επτά ΜΟΕ και να ξεκινήσει από την αρχή με 19 νέα ζητήματα.
«Υπάρχει μια αγγλική έκφραση: moving the goalposts», είπε, υπονοώντας τη μετατόπιση των όρων του παιχνιδιού κατά τη διάρκειά του.
«Όλοι πρέπει να αποφασίσουν. Θέλουμε λύση ή θέλουμε διαπραγματεύσεις; Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα», πρόσθεσε.
«Μοτίβο παρεμπόδισης»
Αναφερόμενος στην αποτυχημένη προσπάθεια για πραγματοποίηση τριμερούς συνάντησης, ο Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής, Μενέλαος Μενελάου, μίλησε χθες για «ένα μοτίβο παρεμπόδισης των προσπαθειών επιτάχυνσης των βημάτων που πρέπει να γίνουν». Παρότι, όπως δήλωσε, «έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά βήματα» στην προετοιμασία για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, εμπόδιο για περαιτέρω πρόοδο αποτελούν «οι τακτικές καθυστέρησης» της τουρκοκυπριακής πλευράς.
Χθες ο Πρόεδρος ανακοίνωσε ότι συγκαλεί για αύριο Τετάρτη το Εθνικό Συμβούλιο, προκειμένου να το ενημερώσει για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό.
