Την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων στο Δημόσιο και στους ημικρατικούς οργανισμούς, με παράλληλη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής, θέτει ως βασικές προτεραιότητες ο υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός. Στη συνέντευξή του στον «Π», αναφέρεται στις αλλαγές που προωθούνται στον τρόπο προσλήψεων στο Δημόσιο, στη συζήτηση για τις μισθολογικές κλίμακες και στην ανάγκη βελτίωσης του συστήματος αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων. Παράλληλα, προαναγγέλλει αλλαγές στο μοντέλο εταιρικής διακυβέρνησης των ημικρατικών οργανισμών, με στόχο πιο ανεξάρτητες διοικήσεις και σαφέστερο διαχωρισμό του στρατηγικού ρόλου των διοικητικών συμβουλίων από την καθημερινή διαχείριση.
Στο δημοσιονομικό μέτωπο, ο κ. Κεραυνός διαμηνύει ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει την πολιτική παραγωγής πλεονασμάτων και μείωσης του δημόσιου χρέους, αποκλείοντας το ενδεχόμενο μιας πολιτικής λιτότητας. Η δημοσιονομική διαχείριση, όπως τονίζει, θα παραμείνει συνετή και αυστηρά εντός των δυνατοτήτων της οικονομίας. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση επιδιώκει να κατευθύνει μέρος των οφελών της οικονομικής μεγέθυνσης στην κοινωνία, με έμφαση στις ευάλωτες ομάδες. Το συνολικό πακέτο κοινωνικής προστασίας υπερβαίνει το €1 δισ., σύμφωνα με τον υπουργό.
Έχουν γνώσιν οι φύλακες
Ξεκινώντας από την τρέχουσα συγκυρία, παρατηρούμε εκ νέου έντονες γεωπολιτικές εντάσεις, άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, κάτι που αποτυπώνεται άμεσα στον τομέα της ενέργειας. Αυτή η κατάσταση συμπίπτει με την προετοιμασία του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027, ενώ ταυτόχρονα συσσωρεύονται σημαντικές δεσμεύσεις του κράτους -κοινωνική πολιτική, επενδύσεις στην άμυνα, συνταξιοδοτικό. Πώς θα «χωρέσουν» όλα αυτά και ποιες είναι οι σκέψεις σας για την κάλυψή τους στον προϋπολογισμό;
«Έχουν γνώσιν οι φύλακες». Επεξεργαζόμαστε τον προϋπολογισμό ήδη από τον Ιούνιο και σταθμίζουμε όλα τα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων των γεωπολιτικών εντάσεων. Στον σχεδιασμό μας λαμβάνουμε υπόψη όχι μόνο τις εγχώριες ανάγκες αλλά και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα δείτε, για παράδειγμα, τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Άμυνας σημαντικά αυξημένο, όχι μόνο για τις εξοπλιστικές μας ανάγκες αλλά και για την ανταπόκριση στις ευρωπαϊκές μας δεσμεύσεις. Ο προϋπολογισμός θα διατηρήσει τον ανθρωποκεντρικό του χαρακτήρα, εστιάζοντας στην κοινωνική πολιτική και την ανάπτυξη. Παραμένει ισορροπημένος, απαντώντας στις ραγδαίες εξελίξεις που διαμορφώνουν καθημερινά νέες οικονομικές και κοινωνικές απαιτήσεις. Οι τελευταίες διαμορφώνονται, δυστυχώς, καθημερινά, λόγω των ραγδαίων εξελίξεων στο εξωτερικό.
Ρεύμα και καύσιμα
Μένοντας στο κόστος της ενέργειας. Η Κύπρος παρουσιάζει υψηλή εξάρτηση από τα υγρά καύσιμα τόσο στις μεταφορές όσο και στην ηλεκτροπαραγωγή. Θα υπάρξει παράταση των μέτρων ελάφρυνσης; Σχεδιάζετε κάποιο νέο πακέτο ή θα παραμείνετε στην υφιστάμενη συνταγή;
Για την τρέχουσα περίοδο, πρόθεση είναι να συνεχιστεί το μέτρο των μειωμένων φορολογικών συντελεστών στα καύσιμα. Ωστόσο, υπενθυμίζω ότι οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ ορίζουν ρητά πως τα μέτρα στήριξης για την ενεργειακή κρίση πρέπει να είναι στοχευμένα και βραχείας διάρκειας. Χώρες που επιχείρησαν πρόσφατα να ενεργοποιήσουν τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια δεν βρήκαν πρόσφορο έδαφος στην Επιτροπή, η οποία εξέδωσε αυστηρές συστάσεις. Πρέπει, λοιπόν, να κινηθούμε μέσα σε αυτά τα πλαίσια, λαμβάνοντας υπόψη ότι το ενεργειακό κόστος παραμένει αρνητικός παράγοντας για τον πληθωρισμό και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας. Γι' αυτόν τον λόγο, προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος, η αποθήκευση ενέργειας και η αναβάθμιση του δικτύου.
Όσον αφορά τη «διπλή φορολογία» στην ηλεκτρική ενέργεια –όπου επιβάλλεται ΦΠΑ επί υφιστάμενων φόρων– πόσο ρεαλιστικό είναι να αλλάξει αυτό το καθεστώς;
Δεν είναι εφικτό. Το εξετάζουμε εδώ και δύο χρόνια, αλλά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι κατηγορηματική: Ο ΦΠΑ επιβάλλεται στο συνολικό τελικό ποσό του λογαριασμού και δεν επιτρέπεται παρέκκλιση. Το αφήγημα περί «διπλής φορολόγησης» απαντάται από τις πολλαπλές ελαφρύνσεις που παρέχει η κυβέρνηση: Διατηρούμε εδώ και χρόνια τις μειωμένες διατιμήσεις (08 και 10), μειώσαμε τον ΦΠΑ από το 19% στο 9% και προσωρινά στο 5%, ενώ παράλληλα προχωρούμε σε στοχευμένες ελαφρύνσεις στο πλαίσιο της φορολογικής μεταρρύθμισης.
Κοινωνικό κράτος με... μέτρο
Στα έγγραφα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ανά χώρα συστάσεις, επισημαίνεται υπέρβαση στο όριο αύξησης των πρωτογενών δαπανών. Για να επιτευχθεί ο μέσος όρος ώς το 2028, θα δούμε περιορισμούς ή κάποιου είδους λιτότητα στους προϋπολογισμούς των επόμενων ετών;
Η παρατήρηση της Επιτροπής είναι υπαρκτή. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πρακτική παρέχει ένα χρονικό περιθώριο διορθώσεων (μέχρι το 2028), ζητώντας από τα κράτη μέλη να συγκρατήσουν το δημόσιο χρέος κάτω από το 60% του ΑΕΠ και να επιτυγχάνουν πλεονασματικούς προϋπολογισμούς. Εμείς ενεργούμε προληπτικά, ήδη εφαρμόζουμε πολιτική πλεονασμάτων και μείωσης του χρέους, το οποίο βρίσκεται σήμερα στο 49%, με στόχο να μειωθεί περαιτέρω. Συνεπώς, δεν τίθεται θέμα επιβολής λιτότητας. Η μόνη έννοια περιορισμού αφορά τη συνετή δημοσιονομική διαχείριση, ώστε να κινούμαστε αυστηρά εντός των δυνατοτήτων της οικονομίας μας.
Επομένως, παρά τις νέες δαπάνες και την επέκταση του κοινωνικού κράτους, θεωρείτε ότι δεν κινδυνεύει η αξιοπιστία της χώρας ως προς τη μείωση του χρέους και τα πλεονάσματα;
Ακριβώς. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι εφησυχάζουμε. Οφείλουμε να συγκρατούμε τα επιδόματα και τις χορηγίες, εστιάζοντας πρωτίστως στις ευάλωτες ομάδες και αποφεύγοντας τα οριζόντια μέτρα, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό τεχνικά.
Έμφαση στους ευάλωτους
Η μακροοικονομική εικόνα είναι θετική, ωστόσο περίπου το ένα τρίτο των πολιτών αμείβεται με κάτω από €1.500 και δυσκολεύεται στην καθημερινότητα. Τι έχει να προσδοκά αυτή η μερίδα της κοινωνίας από την οικονομική πολιτική;
Σταθερή πολιτική και προσπάθεια της κυβέρνησης είναι τα οφέλη της οικονομικής μεγέθυνσης να επιστρέφουν στους πολίτες, με έμφαση στα ευάλωτα νοικοκυριά. Το συνολικό πακέτο κοινωνικής προστασίας υπερβαίνει το €1 δισ. Καταργήσαμε εισοδηματικά κριτήρια για πολύτεκνες οικογένειες, αυξήσαμε τα επιδόματα τέκνου και τη φοιτητική χορηγία, διατηρήσαμε τον μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ σε βασικά είδη πρώτης ανάγκης και εφαρμόζουμε την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ). Στόχος μας είναι η επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, ώστε η ΑΤΑ να καλύπτει ακόμη μεγαλύτερο μέρος των εργαζομένων. Παράλληλα, διαθέσαμε €145 εκατ. στην τριετία για τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) και χρηματοδοτούμε νέες υποδομές και ειδικά σχολεία. Τα προβλήματα δεν εξαλείφονται από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά η σταθερή μας κατεύθυνση είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και η στήριξη όσων έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Υπάρχει σκέψη ή σχεδιασμός για ταχύτερη πρόωρη αποπληρωμή δημόσιου χρέους, όπως προς τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM);
Όχι, δεν υφίσταται τέτοια σκέψη ούτε υποχρέωση. Η Κύπρος καταγράφει ήδη έναν από τους ταχύτερους ρυθμούς μείωσης του δημόσιου χρέους στην ευρωζώνη. Διατηρούμε ένα συμφωνημένο πρόγραμμα αποπληρωμών με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς —τόσο για τον ESM όσο και για τα δάνεια της ΕΤΕπ και του ευρωπαϊκού μηχανισμού SURE για την πανδημία. Στόχος μας είναι η ομαλή και συνεπής συνέχιση αυτού του προγράμματος χωρίς να στερούμε ρευστότητα από την αναπτυξιακή πολιτική.
Μισθοί και προσλήψεις στο Δημόσιο
Ένα κρίσιμο κεφάλαιο των δαπανών είναι το κρατικό μισθολόγιο, το οποίο αποτελεί μόνιμη επιβάρυνση, ενώ αναμένεται και νέα καταβολή ΑΤΑ. Πριν από έναν χρόνο συζητούσαμε για αναδιάρθρωση στις κλίμακες. Ποια είναι η εξέλιξη σε αυτό το ζήτημα;
Υπάρχει ουσιαστική πρόοδος. Σε όλους τους προϋπολογισμούς της παρούσας κυβέρνησης το μισθολογικό κόστος παραμένει αυστηρά συγκρατημένο: Από περίπου 28% του συνόλου το 2025, διαμορφώθηκε στο 27,8% το 2026 και θα παραμείνει στα ίδια επίπεδα, καθώς εφαρμόζουμε την αρχή της κατάργησης θέσεων πριν από τη δημιουργία νέων. Το πρόβλημα στο Δημόσιο είναι ότι δεσμεύονται κονδύλια για θέσεις οι οποίες καθυστερούν υπερβολικά να καλυφθούν. Ετοιμάσαμε σχετικό νομοσχέδιο, εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο και κατατέθηκε στη Βουλή, αλλάζοντας ριζικά το σύστημα προσλήψεων. Είμαστε ίσως η μόνη χώρα όπου προκηρύσσονται διαδικασίες προσλήψεων χωρίς να έχουν προκηρυχθεί συγκεκριμένες θέσεις. Δηλαδή κάνει κάποιος αίτηση χωρίς να γνωρίζει τη θέση που ίσως μπορέσει να καταλάβει, γεγονός που προκαλεί στρεβλώσεις, μείωση παραγωγικότητας και αύξηση κόστους.
Όσον αφορά το θέμα των κλιμάκων στο μισθολόγιο. Βρίσκεστε κοντά σε συμφωνία με την ΠΑΣΥΔΥ;
Υπάρχει κατανόηση από την πλευρά της ΠΑΣΥΔΥ, καθώς αντιλαμβάνονται ότι σε περιόδους κρίσης οι πρώτοι που επηρεάζονται είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι. Συζητάμε τόσο για τις κλίμακες όσο και για το ζήτημα των διατμηματικών θέσεων. Πολλές υπηρεσίες -όπως η Νομική Υπηρεσία- ζητούν εξαιρέσεις, ώστε να προάγονται στελέχη που κατέχουν ήδη την τεχνογνωσία και την εμπειρία του αντικειμένου, αντί να μετακινούνται υπάλληλοι από άσχετα τμήματα. Είναι ένα λογικό αίτημα, το εξετάζουμε και είμαστε πολύ κοντά σε κατάληξη.
Σχετικά με τη μεταρρύθμιση στη δημόσια υπηρεσία, σκέφτεστε διορθωτικές κινήσεις; Για παράδειγμα, το σύστημα αξιολόγησης φαίνεται να μην αποδίδει τα αναμενόμενα.
Εξετάζουμε όλα τα ζητήματα, ιεραρχώντας όμως τις προτεραιότητες. Είναι νωρίς να αξιολογήσουμε πλήρως ρυθμίσεις όπως η εξ αποστάσεως εργασία. Μας προβληματίζει πράγματι το σύστημα αξιολόγησης, καθώς τα αποτελέσματά του τείνουν να προσομοιάζουν με την κατάσταση πριν από τη μεταρρύθμιση, κάτι που δεν μας ικανοποιεί. Βρισκόμαστε σε διαβουλεύσεις με όλους τους εμπλεκομένους και την ΠΑΣΥΔΥ. Πρώτη μας προτεραιότητα, ωστόσο, παραμένει η ορθή και έγκαιρη στελέχωση της δημόσιας υπηρεσίας με τους κατάλληλους ανθρώπους στις σωστές θέσεις.
Μεταρρύθμιση στους ημικρατικούς
Σχετικά με τους ημικρατικούς οργανισμούς. Υπάρχει αναφορά και στις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας, διορισμού και διοίκησής τους. Το κράτος εφαρμόζει ήδη τον θεσμό του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου, ενώ έχει ζητηθεί και τεχνική βοήθεια από το ΔΝΤ. Παράλληλα, γίνεται λόγος για ένα σχέδιο δράσης για την εταιρική διακυβέρνηση των ημικρατικών. Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο παραδοτέο. Να αναμένουμε εξελίξεις το επόμενο διάστημα αναφορικά με ανεξάρτητα διοικητικά συμβούλια;
Είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα και εκφράζω την ικανοποίησή μου που τίθεται ψηλά στις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρόκειται για ένα θέμα που συχνά δημιουργεί εμπόδια στην πορεία εκσυγχρονισμού που οφείλει να ακολουθήσει η χώρα σε όλες τις πτυχές της. Το Υπουργείο Οικονομικών έχει προχωρήσει τη μελέτη του ζητήματος, λαμβάνοντας υπόψη τις υποδείξεις τόσο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αναθέσαμε σε εμπειρογνώμονες την επεξεργασία του πλαισίου. Έχει υποβληθεί ένα πρώτο παραδοτέο στο υπουργείο, το οποίο αξιολογήθηκε και επεστράφη για πρόσθετες διαβουλεύσεις με τους ειδικούς. Βρισκόμαστε ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία.
Άρα η υφιστάμενη διαδικασία θα αλλάξει; Το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο θα διατηρηθεί ή θα αντικατασταθεί από κάτι άλλο;
Όχι, το θέμα αυτό δεν αγγίζει αρνητικά το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο. Η υπό εξέταση μεταρρύθμιση αφορά τη συνολική εταιρική διακυβέρνηση των ημικρατικών οργανισμών και έχουμε πλέον και νέους οργανισμούς, όπως τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ). Όλοι αναφέρονται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία εξ ορισμού προϋποθέτει οικονομική και διοικητική αυτονομία, ωστόσο όλοι συνεχίζουν να ζητούν κρατική χρηματοδότηση και εγκρίσεις. Αυτά είναι τα ζητήματα που εξετάζονται. Πώς, δηλαδή, θα λειτουργούν οι ημικρατικοί οργανισμοί με την ευρύτερη έννοια. Από εκεί και πέρα, το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο αφορά τη διαδικασία διορισμού των διοικητικών συμβουλίων. Αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη, καθώς υπάρχει ένα ανεξάρτητο Σώμα εκτός των οργανισμών, το οποίο εφαρμόζει αντικειμενικά κριτήρια ώστε οι διορισμοί να μην γίνονται απευθείας και αυθαίρετα.
Επομένως, η μεταρρύθμιση αφορά την εσωτερική διακυβέρνηση και όχι τον τρόπο ορισμού των μελών;
Αφορά ουσιαστικά και τον τρόπο λειτουργίας των διοικητικών συμβουλίων. Σήμερα παρατηρείται συχνά το φαινόμενο τα δ.σ. να παρεμβαίνουν στην καθημερινή διαχείριση των οργανισμών, κάτι που δεν αποτελεί δικό τους ρόλο. Και δεν αναμειγνύονται μόνο τα συμβούλια. Σκοπός της μεταρρύθμισης είναι να καταστήσει τη διοίκηση πιο ανεξάρτητη και διακριτή. Το διοικητικό συμβούλιο οφείλει να χαράσσει τη στρατηγική κατεύθυνση, ενώ η καθημερινή λειτουργία ανήκει στη Διεύθυνση και το management. Τα δ.σ. πρέπει να λειτουργούν αμιγώς στρατηγικά.
Η έλλειψη προσωπικού
Στο κεφάλαιο του εργατικού δυναμικού, επιχειρηματικοί φορείς αναφέρουν -ετέθη στη συνάντηση με την ΟΕΒ στο Προεδρικό- ότι λείπουν χιλιάδες εργαζόμενοι, οι οποίοι θα συνεισέφεραν και στα ταμεία κοινωνικών ασφαλίσεων και στην κατανάλωση. Πώς αντιμετωπίζεται πρακτικά αυτό το έλλειμμα;
Η έλλειψη εργατικού δυναμικού αποτελεί πανευρωπαϊκό φαινόμενο. Έχουμε ήδη προχωρήσει σε μέτρα άμβλυνσης, όπως η διεύρυνση της πρόσβασης στην αγορά εργασίας για αλλοδαπούς φοιτητές υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, καθώς και η υπογραφή διακρατικής συμφωνίας με την Αίγυπτο για εξειδικευμένες κατηγορίες. Η συμφωνία αυτή δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί στον επιθυμητό βαθμό από τις επιχειρήσεις και καταβάλλεται προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ διεξάγονται συζητήσεις και με άλλες χώρες, όπως η Ινδία. Η λύση έγκειται στην ακριβή καταγραφή των αναγκών ανά κλάδο και στη σύναψη στοχευμένων διακρατικών συμβάσεων.
To Ταμείο Ανάκαμψης
Σχετικά με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: Θα υπάρξουν απώλειες κονδυλίων από αυτά που δικαιούται η χώρα;
Η μόνη καταγεγραμμένη απώλεια οφείλεται στη συνειδητή απόφαση της κυβέρνησης να μην επιβάλει πράσινους φόρους στα καύσιμα κίνησης. Η απόφαση αυτή ελήφθη για δύο λόγους: Πρώτο, σε μια χώρα χωρίς επαρκείς εναλλακτικές δημόσιες συγκοινωνίες, δεν είναι ορθολογικό να επιβάλλεις πρόσθετους φόρους στα καύσιμα για να αναγκάσεις τον πολίτη να στραφεί στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Δευτερον, η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εξαιτίας της διεθνούς ενεργειακής κρίσης, υπέδειξε την παροχή κινήτρων, επιδοτήσεων και φοροελαφρύνσεων στα ενεργειακά κόστη. Δεν μπορείς, επομένως, ταυτόχρονα να παρέχεις αντισταθμιστικά κίνητρα και να επιβάλλεις νέες φορολογίες. Επιπλέον, πετύχαμε να αναγνωριστούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα φορολογικά πράσινα κίνητρα που παραχωρήσαμε ως μέρος της πράσινης μετάβασης. Συνεπώς, η απώλεια περιορίζεται μόλις στα €23 εκατ. από το συνολικό πακέτο του €1 δισ. Θεωρώ ότι πετύχαμε σχεδόν στο 100% την απορρόφηση των πόρων, δεδομένου μάλιστα ότι όταν αναλάβαμε τη διακυβέρνηση, το 2023, το Σχέδιο κατέγραφε ήδη καθυστέρηση δύο ετών.
Τι κρατά ξάγρυπνο το βράδυ τον Μάκη Κεραυνό;
Τελικά δεν ανασχηματιστήκατε… (γέλια). Κάνοντας μια δεύτερη καριέρα στην πολιτική και συμπληρώνοντας περίπου 3,5 χρόνια στο Υπουργείο Οικονομικών, ποια είναι η αποτίμηση αυτής της εμπειρίας σε προσωπικό επίπεδο;
Σε προσωπικό επίπεδο αισθάνομαι μεγάλη ικανοποίηση που μου δίνεται η ευκαιρία να προσφέρω στον τόπο μου, με όση εμπειρία και γνώσεις διαθέτω, συμβάλλοντας στη θετική οικονομική εικόνα που παρουσιάζει σήμερα η χώρα. Αξιολογούμενη από ανεξάρτητους διεθνείς παρατηρητές —και όχι μιλώντας υποκειμενικά— η Κύπρος έχει επιστρέψει μετά από πολλά χρόνια (πριν από το 2011) στην επενδυτική βαθμίδα «Α» από όλους τους οίκους αξιολόγησης. Το έργο ενός υπουργού Οικονομικών παραμένει εξαιρετικά δύσκολο, καθώς απαιτείται συνεχής διασφάλιση των δημοσιονομικών ισορροπιών μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον διαρκών γεωπολιτικών αναταράξεων. Ταυτόχρονα, αποτελεί τιμή ότι στα πλαίσια της κυπριακής προεδρίας εκπροσωπήσαμε επάξια την Κύπρο στα ευρωπαϊκά όργανα, όπως στο ECOFIN, κάτι που έτυχε αναγνώρισης από τους Ευρωπαίους ομολόγους μου και τους θεσμούς της ΕΕ. Σε επίπεδο προσωπικής ζωής, ασφαλώς, το βάρος αυτό δεν την καθιστά καθόλου εύκολη.
Τι είναι αυτό που σας ανησυχεί περισσότερο για την κυπριακή οικονομία από εδώ και πέρα; Τι σας κρατά ξάγρυπνο το βράδυ;
Με ανησυχεί το γεγονός ότι έχουμε ανοικτά διαρθρωτικά ζητήματα προς επίλυση. Tο δημογραφικό και η υπογεννητικότητα, το στεγαστικό, καθώς και η ανάγκη περαιτέρω αναβάθμισης της δημόσιας παιδείας και υγείας. Όλα αυτά καλούμαστε να τα διαχειριστούμε εν μέσω επάλληλων γεωπολιτικών και ενεργειακών κρίσεων. Στην οικονομική επιστήμη διακρίνουμε την οικονομική μεγέθυνση (growth) από την οικονομική ανάπτυξη (development). Πρέπει πρωτίστως να παράγεις πλούτο μέσω της μεγέθυνσης, ώστε στη συνέχεια να ασκήσεις ποιοτική αναπτυξιακή και κοινωνική πολιτική υπέρ των ευάλωτων ομάδων, των ΑμεΑ και της οικογένειας. Το περιθώριο αυτό όμως συμπιέζεται από τις εξωγενείς κρίσεις.
Ακριβώς επειδή δεν μπορούμε να ελέγξουμε το εξωτερικό περιβάλλον, δεν θα έπρεπε να διορθώνουμε με μεγαλύτερη ταχύτητα όσα περνούν από το χέρι μας;
Όπου υπήρχαν αποκλειστικές κυβερνητικές αρμοδιότητες, η ανταπόκριση υπήρξε άμεση. Η φορολογική μεταρρύθμιση προωθήθηκε σε πολύ συντομότερο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με το παρελθόν και ήδη κινούμαστε στην επόμενη φάση, με τη συνταξιοδοτική. Υπάρχουν ωστόσο ζητήματα όπου εμπλέκονται άλλοι θεσμοί, όπως η Νομική Υπηρεσία, η Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου απαιτείται κοινοβουλευτικός διάλογος και χρόνος για επεξεργασία σε επιτροπές και ολομέλεια.
Η Κύπρος παραμένει ελκυστικός επιχειρηματικός προορισμός
Σχετικά με τη φορολογική μεταρρύθμιση και τις διεθνείς υποχρεώσεις -όπως ο ελάχιστος εταιρικός φόρος 15% του Πυλώνα 2. Έχει διατυπωθεί ανησυχία για πιθανή φυγή επιχειρήσεων από την Κύπρο. Υπάρχει βάση σε αυτό;
Από την εγχώρια φορολογική μεταρρύθμιση είμαστε ικανοποιημένοι, διότι επιτεύχθηκε δικαιότερη κατανομή των βαρών και ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, όπως με τη μείωση του συντελεστή έκτακτης αμυντικής εισφοράς επί των μερισμάτων από το 17% στο 5%. Όσον αφορά τον Πυλώνα 2 (Pillar Two) και τις πρόσφατες κινδυνολογίες περί φυγής εταιρειών, ξεκαθαρίζω ότι δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Το Υπουργείο Οικονομικών προωθεί τροποποιητικό νομοσχέδιο σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τις κατευθύνσεις του ΟΟΣΑ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει ότι ο Πυλώνας 2 θα εφαρμοστεί ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη. Η κυβέρνηση δεν διαθέτει καμία ένδειξη ή πληροφορία περί αποχώρησης επιχειρήσεων. Κάποιες ελάχιστες χώρες έλαβαν προσωρινή εξαίρεση λόγω περιορισμένου αριθμού πολυεθνικών ομίλων αλλά μέχρι το 2029 το καθεστώς θα είναι απολύτως ενιαίο πανευρωπαϊκά. Η Κύπρος παραμένει ελκυστική χάρη στα ισχυρά κίνητρα, το σταθερό σύστημα και τη γεωστρατηγική της θέση. Δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΥΡΙΟ
Τη Δευτέρα 07/09 θα δημοσιευτεί το δεύτερο μέρος της συνέντευξης. Ο κ. Κεραυνός ανοίγει τα χαρτιά του για το συνταξιοδοτικό, μιλά για τον GSI και τους κουρεμένους καταθέτες.
