Σ τον τοίχο έστησαν οι κοινοβουλευτικές Επιτροπές Εσωτερικών, Γεωργίας και Περιβάλλοντος την υπουργό Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου και τις συναρμόδιες υπηρεσίες, αναφορικά με τους χειρισμούς τους για αντιμετώπιση της φονικής πυρκαγιάς στην ορεινή Λεμεσό το περασμένο καλοκαίρι.
Οι τρεις κοινοβουλευτικές Επιτροπές, σε κοινές συνεδρίες που πραγματοποιήθηκαν στις 5 και 29 Αυγούστου και στις 18 Σεπτεμβρίου 2025, συζήτησαν εκτενώς στην παρουσία όλων των προϊσταμένων και υπηρεσιακών από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, για τα αίτια και τις συνέπειες της πυρκαγιάς.
Υπενθυμίζεται ότι η πυρκαγιά εκδηλώθηκε στις 23 Ιουλίου 2025 στην κοινότητα Μαλιάς της ορεινής Λεμεσού και εξαπλώθηκε στην ευρύτερη περιοχή. Η πυρκαγιά κατέκαψε πέραν των εκατόν είκοσι τετραγωνικών χιλιομέτρων γης, έκταση που αντιστοιχεί το 1,3% της έκτασης του νησιού, επιφέροντας σοβαρό περιβαλλοντικό πλήγμα, προκαλώντας απώλεια κατοικιών και περιουσιών δεκάδων οικογενειών, και είχε ως τραγικό αποτέλεσμα τον θάνατο δύο πολιτών.
Στο πολυσέλιδο πόρισμα των τριών κοινοβουλευτικών Επιτροπών, στο πλαίσιο των συζητήσεων που διεξήχθησαν, εξέτασαν την επιχειρησιακή ετοιμότητα των 37 εμπλεκόμενων υπηρεσιών, τις ελλείψεις στον υφιστάμενο μηχανισμό κεντρικού συντονισμού των εν λόγω υπηρεσιών για την αντιμετώπιση πυρκαγιών, την επάρκεια των πτητικών μέσων, τα ελλείμματα στις διαδικασίες εκκένωσης περιοχών, τις απώλειες ανθρώπινων ζωών λόγω ανεπαρκειών στην αποκοπή και στο κλείσιμο δρόμων και τις καθυστερήσεις στην υλοποίηση μέτρων στήριξης στους πληγέντες. Η σχετική έκθεση που ετοιμάστηκε υποβλήθηκε χθες στην ολομέλεια της Βουλής.
Η έκθεση καταλήγει ότι τα συμπεράσματα, οι διαπιστώσεις και οι επισημάνσεις είναι ομόφωνα ή κατά πλειοψηφία. Από το σύνολο των 39 συμπερασμάτων τα πιο σημαντικά είναι:
● Κατά τη διεξαγωγή της συζήτησης αναδείχθηκαν σοβαρές αδυναμίες και ελλείψεις στον υφιστάμενο μηχανισμό διαχείρισης πυρκαγιών.
● Διαπιστώθηκαν σημαντικές αντιφάσεις ανάμεσα σε δημόσιες δηλώσεις υπουργών και υπηρεσιακών των κρατικών υπηρεσιών που έγιναν κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές και στις αντίστοιχες τοποθετήσεις τους ενώπιον των Επιτροπών ή/και άρνηση ορισμένων εξ αυτών να απαντήσουν σε ερωτήματα βουλευτών τα οποία τέθηκαν κατ’ επανάληψη.
● Ειδικότερα, ο χρόνος πρώτης αντίδρασης στις υπό αναφορά πυρκαγιές ήταν δεκαπέντε λεπτά αντί έξι, όπως δήλωσαν οι αρμόδιοι τις πρώτες ημέρες μετά την εκδήλωση των πυρκαγιών και δη με τη χρήση στοιχειωδών μέσων πυρόσβεσης από γειτονική κοινότητα, γεγονός που δεν επέτρεψε την πιο έγκαιρη και, άρα, πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Με βάση τα κατατεθέντα στοιχεία από την Πυροσβεστική Υπηρεσία Κύπρου, η κλήση για πυρκαγιά σε χόρτα στον δρόμο Μαλιάς προς Άρσος λήφθηκε μέσω ιδιωτικού τηλεφώνου στις 13:28. Σύμφωνα δε με τον αρχηγό Εθνικής Φρουράς, η εντολή ενεργοποίησης των πτητικών μέσων δόθηκε στις 13:49 και στις 14:18 έγινε η πρώτη εναέρια ρίψη με τα διαθέσιμα πτητικά μέσα, ήτοι πενήντα λεπτά μετά τον εντοπισμό της πυρκαγιάς.
● Η Αστυνομία Κύπρου, με βάση σχετική απάντηση του τέως υπουργού Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξεως σε ερώτηση του προέδρου της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών, είχε την ευθύνη αποκλεισμού δρόμων αλλά ο αρχηγός Αστυνομίας απέφυγε να δώσει εξηγήσεις για τον λόγο που δεν έκλεισε εντέλει ο δρόμος στον οποίο έχασαν τη ζωή τους δύο πολίτες, παραπέμποντας σε εσωτερική έρευνα της Αστυνομίας Κύπρου.
● Η υπουργός Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, αποφεύγοντας συστηματικά να απαντήσει επί της ουσίας των ερωτήσεων των μελών των Επιτροπών και άλλων παρευρισκόμενων βουλευτών, προσπάθησε να μετακυλήσει την ευθύνη του συντονισμού στον αρχιπύραρχο της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Κύπρου.
● Επιπλέον, η ίδια αξιωματούχος αρνήθηκε να αιτιολογήσει την απουσία κατά τον ουσιώδη χρόνο σε εκδήλωση για τις μαύρες επετείους στην Αυστραλία του γενικού διευθυντή του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος και υπεύθυνου συντονιστή σε θέματα πυρκαγιών, παρότι είναι πολιτική προϊστάμενη του εν λόγω υπουργείου.
● Η εν λόγω αξιωματούχος παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες της επιτρόπου Περιβάλλοντος ουδέποτε πραγματοποίησε συνάντηση μαζί της όσον αφορά το όλο θέμα, για λόγους που δεν επεξηγήθηκαν, αλλά την παρέπεμπε σε λειτουργούς του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος.
● Η υπουργός Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, με βάση τα λεχθέντα ενώπιον των Επιτροπών, δεν ανταποκρίθηκε εν γένει επαρκώς στα καθήκοντά της και επιπροσθέτως, παρά την παρουσία της κατά τη συζήτηση, δεν διευκόλυνε το έργο των Επιτροπών και την άσκηση του δέοντος κοινοβουλευτικού ελέγχου.
● Περαιτέρω, διαπιστώθηκαν δυσχέρειες στην επικοινωνία και στον συντονισμό με την Πολιτική Άμυνα, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις στην παροχή καθοδήγησης προς τις κοινότητες και μη συντονισμένες ή αποσπασματικές διαδικασίες εκκένωσης. Ειδικότερα, η διοικητής της Πολιτικής Άμυνας δεν παρέθεσε επαρκείς εξηγήσεις για τα σοβαρά ελλείμματα που παρουσιάστηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις κοινοτήτων κατά τη διάρκεια της εκκένωσης πυρόπληκτων περιοχών.
● Η έλλειψη σαφούς επιχειρησιακής καθοδήγησης οδήγησε σε περιπτώσεις που πρόεδροι κοινοτικών συμβουλίων αναγκάστηκαν να ενεργήσουν αυτόνομα για την εκκένωση περιοχών, γεγονός που κατέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης σε τοπικό επίπεδο των μηχανισμών αντίδρασης σε συνθήκες κρίσης και την ανάγκη ύπαρξης θεσμοθετημένου μηχανισμού κεντρικής διοίκησης για τη διαχείριση κρίσεων.
● Οι Επιτροπές σημειώνουν την ανάγκη αποσαφήνισης των αρμοδιοτήτων των εμπλεκόμενων φορέων, για σκοπούς αποτελεσματικού σχεδιασμού και συντονισμού, καθώς και άμεσης επέμβασης.
● Παράλληλα, σημειώνουν την ανάγκη διαμόρφωσης ολοκληρωμένης στρατηγικής για την αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης εν γένει, η οποία εντείνει τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών.
● Οι Επιτροπές κρίνουν περαιτέρω σκόπιμη την εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων εντοπισμού και παρακολούθησης πυρκαγιών, τη χαρτογράφηση των κατοικιών για σκοπούς εκκένωσης, καθώς και την αναβάθμιση των επιχειρησιακών σχεδίων, με στόχο την έγκαιρη ειδοποίηση, επέμβαση και αποτελεσματική αντιμετώπιση.
● Παρά τις δημόσιες τοποθετήσεις από μέρους της Εκτελεστικής Εξουσίας αναφορικά με την επιχειρησιακή ετοιμότητα της Πολιτείας, κατατέθηκαν ενώπιον των Επιτροπών στοιχεία και έγγραφα για σοβαρές ελλείψεις σε εξοπλισμό, μέσα πυρόσβεσης και προσωπικό.
● Παρά τις ορθές εξαγγελίες αναφορικά με τις αποζημιώσεις, ακόμα καταγράφονται σοβαρές εκκρεμότητες σε σχέση με ορισμένες κατηγορίες πληγέντων στις πυρόπληκτες περιοχές.
Έπρεπε να είχε ήδη παραιτηθεί
Για ασήκωτες ευθύνες της υπουργού Γεωργίας έκανε λόγο σε δηλώσεις του ο βουλευτής του ΑΚΕΛ και πρόεδρος της Επιτροπής Εσωτερικών, Άριστος Δαμιανού. «Υπάρχουν ασήκωτες ευθύνες της υπουργού Γεωργίας, καθώς είναι γνωστό ότι ο υπουργός Δικαιοσύνης δεν βρίσκεται στη θέση που κατείχε στον ουσιώδη χρόνο. Σωρευτικά, ξεκινώντας από τις καταστροφικές πυρκαγιές, προχωρώντας στην ελλιπέστατη διαχείριση του ζητήματος του αφθώδους πυρετού, αλλά και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο τόπος, με τη διαχείριση του ύδατος, αθροιστικά και σωρευτικά, η υπουργός Γεωργίας έπρεπε να είχε ήδη παραιτηθεί. Ως αποτέλεσμα της ομόφωνης έκθεσης των τριών Κοινοβουλευτικών Επιτροπών της Βουλής, και μόνο τα ευρήματα, αναφορικά με τις καταστροφικές πυρκαγιές, ουσιαστικά θα έπρεπε να οδηγήσουν στην παραίτηση ή στην παύση της αρμόδιας υπουργού Γεωργίας», τόνισε ο κ. Δαμιανού.
