Η εικόνα της εντός των τειχών Λευκωσίας αλλάζει με σταθερά βήματα, σε μια περίοδο όπου η πρωτεύουσα επιχειρεί να επανακτήσει τον χαρακτήρα της ως ζωντανό αστικό κέντρο. Στην καρδιά αυτής της μετάβασης βρίσκεται η περιοχή γύρω από τη Φανερωμένη, που σταδιακά μετατρέπεται σε πυρήνα πολιτισμού, εκπαίδευσης και καθημερινής δραστηριότητας.
Φοιτητούπολη
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη νέα φάση διαδραματίζει η απόφαση για αξιοποίηση του ιστορικού κτηρίου της Φανερωμένης, το οποίο προορίζεται να στεγάσει το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, καθώς και την Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου. Η παρουσία αυτών των ακαδημαϊκών μονάδων και το τέλος του «σίριαλ» για το κατά πόσο το κτήριο θα παραχωρείτο στο Παν. Κύπρου ή όχι αναμένεται να ενισχύσουν σημαντικά την καθημερινή κίνηση στην περιοχή, φέρνοντας εκατοντάδες φοιτητές και ερευνητές στο κέντρο της πόλης.
Η κάθοδος φοιτητών δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο αλλά συνέχεια μιας ευρύτερης στρατηγικής που ήδη αποδίδει. Η λειτουργία του Τμήματος Αρχιτεκτονικής σε ενοικιαζόμενα κτήρια στην εντός των τειχών πόλη έχει δείξει τον δρόμο, δημιουργώντας ένα νέο οικοσύστημα ζωής, με καφέ, μικρές επιχειρήσεις και πολιτιστικές δράσεις να αναπτύσσονται γύρω και με επίκεντρο τη φοιτητική παρουσία. Το ίδιο μοντέλο επιχειρείται τώρα να ενισχυθεί και να επεκταθεί.
Παράλληλα, μια σειρά από έργα που είτε ολοκληρώθηκαν είτε βρίσκονται σε εξέλιξη ενισχύουν την εικόνα της αναγέννησης. Η ανάπλαση της πλατείας του νέου δημαρχείου έχει ήδη αλλάξει το τοπίο, δημιουργώντας έναν ανοιχτό δημόσιο χώρο που λειτουργεί ως σημείο συνάντησης και δραστηριοτήτων. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η αναβάθμιση της οδού Τρικούπη, η οποία ενισχύει τη συνδεσιμότητα και τη λειτουργικότητα της περιοχής.
Λήδρας και Ονασαγόρου
Το επόμενο μεγάλο βήμα αφορά τους πεζόδρομους Λήδρας και Ονασαγόρου, όπου ξεκινά η πρώτη φάση της ανάπλασης, με παρεμβάσεις στις όψεις των κτηρίων το αμέσως επόμενο διάστημα. Το έργο, που καλύπτει δεκάδες κτήρια και μεγάλη έκταση, στοχεύει όχι μόνο στην αισθητική αναβάθμιση αλλά και στη διατήρηση της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής ταυτότητας του ιστορικού κέντρου.
Η παρέμβαση αυτή αναμένεται να επηρεάσει άμεσα την εμπορική δραστηριότητα, ενισχύοντας την ελκυστικότητα της περιοχής για επισκέπτες και επιχειρήσεις. Συνολικά, η στρατηγική που εφαρμόζεται εστιάζει σε μια ισορροπία μεταξύ διατήρησης και ανανέωσης. Η ιστορική φυσιογνωμία της Λευκωσίας δεν αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο αλλά ως πλεονέκτημα, πάνω στο οποίο χτίζεται η νέα ταυτότητα της πόλης.
Την ίδια στιγμή, η επιλογή να αξιοποιηθούν υφιστάμενα κτήρια αντί να ανεγερθούν νέα δείχνει μια προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τόσο το κόστος όσο και την ανάγκη προστασίας του αστικού ιστού. Η επανάχρηση ιστορικών δομών συμβάλλει στη βιωσιμότητα και ενισχύει τον χαρακτήρα της περιοχής. Δέον να τονιστεί ότι ο δήμος σχεδιάζει -μετά το πέρας της αλλαγής στις προσόψεις των κτηρίων- να ξεκινήσει διάλογο με τους καταστηματάρχες, επιχειρηματίες και ιδιοκτήτες καφεστιατορίων, ώστε να συνδιαμορφωθεί μια κοινή πρόταση για την αισθητική, τη λειτουργικότητα και την ταυτότητα των δρόμων. Ο στόχος είναι σαφής: Να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που θα σέβεται την ιστορία αλλά θα εξυπηρετεί και τη σύγχρονη ζωή της πόλης αλλά και τη βιώσιμη κινητικότητα.
Η εντός των τειχών πόλη δείχνει να αποκτά ξανά ρυθμό. Οι δρόμοι γεμίζουν περισσότερο, η καθημερινότητα επιστρέφει και η αίσθηση εγκατάλειψης, που χαρακτήρισε προηγούμενες δεκαετίες την πρωτεύουσα, υποχωρεί. Η Λευκωσία δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη, όμως τα σημάδια της μεταμόρφωσης είναι πλέον ορατά. Η περιοχή της Φανερωμένης αναδεικνύεται σε σημείο-κλειδί αυτής της προσπάθειας. Με την ενίσχυση της ακαδημαϊκής παρουσίας, την ολοκλήρωση βασικών έργων υποδομής και την προώθηση νέων παρεμβάσεων, η καρδιά της πρωτεύουσας αποκτά ξανά ζωή, επανασυστήνοντας τον εαυτό της στους κατοίκους και στους επισκέπτες.
Οδός Τρικούπη
Η οδός Τρικούπη, στο κέντρο της εντός των τειχών Λευκωσίας, παραδόθηκε ανανεωμένη και φωτεινή στο κοινό, τον περασμένο Οκτώβριο. Το νέο αστικό τοπίο δεν είναι απλώς αισθητική αναβάθμιση αλλά μια δήλωση για το πώς η πρωτεύουσα μπορεί να γίνει ξανά ανθρώπινη, λειτουργική και φιλόξενη για ντόπιους και ξένους. Η ανάπλαση συγχρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ και έχει στόχο την ουσιαστική αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος.
Η νέα Τρικούπη συνδυάζει το παλιό με το νέο: Πεζοδρόμια ισόπεδα με το οδόστρωμα για εύκολη πρόσβαση, σύγχρονο φωτισμό, υπόγεια δίκτυα κοινής ωφελείας, νέα δεντροστοιχία και ανανεωμένες όψεις κτηρίων που αποκαλύπτουν την αρχιτεκτονική κληρονομιά της περιοχής. Το έργο εκτείνεται από την Πλατεία Δημαρχίας έως τον κυκλικό κόμβο του «Όχι», μια διαδρομή που φιλοξενεί δεκάδες μικρές επιχειρήσεις και εργαστήρια, πολλά από τα οποία ανήκουν σε νέους δημιουργούς. Η περιοχή αναδεικνύεται έτσι σε έναν πυρήνα δημιουργικών επιχειρήσεων, που φιλοδοξεί να συνδυάσει το εμπόριο, την τέχνη και την κοινωνική ζωή μέσα στα τείχη.
Νέοι φοιτητές και προσαρμογή
Στις πολλές αλλαγές που συντελούνται τα τελευταία χρόνια στην πρωτεύουσα ξεχωρίζει η κάθοδος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με τις ολοκαίνουργιες φοιτητικές εστίες του δήμου να φιλοξενούν ήδη τους πρώτους φοιτητές στην καρδιά τής εντός των τειχών πόλης.
Ανάμεσά τους ο Γιάννης Τσίγκος από τη Ρόδο και η Λυδία Παρασκευοπούλου από την Αθήνα, οι οποίοι σπουδάζουν Ιατρική και κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη νέα τους καθημερινότητα. Μιλώντας στον «Π», ο Γιάννης περιγράφει την εμπειρία του ως μια σταδιακή προσαρμογή σε ένα περιβάλλον που αρχικά τους φάνηκε ξένο αλλά γρήγορα άρχισε να αποκτά οικειότητα. «Στην αρχή ήμασταν λίγο μουδιασμένοι, όλα ήταν διαφορετικά, όμως όσο περνά ο καιρός και ειδικά τώρα που άνοιξε ο καιρός, περπατάμε περισσότερο την πόλη και τη βλέπουμε αλλιώς», αναφέρει, επισημαίνοντας πως το γεγονός ότι είχε ήδη φίλους στη Λευκωσία τον βοήθησε να ενταχθεί πιο γρήγορα.
Από την πλευρά της, μιλώντας στον «Π», η Λυδία παραδέχεται ότι η μετάβαση ήταν πιο απαιτητική για την ίδια, καθώς βρέθηκε σε μια πόλη χωρίς γνώριμα πρόσωπα και με αυξημένες ακαδημαϊκές υποχρεώσεις. «Ήμουν πιο αγχωμένη στην αρχή, όμως σιγά σιγά βρήκα τους ρυθμούς μου και τώρα απολαμβάνω την πόλη, ειδικά τις βόλτες στη λεωφόρο Μακαρίου με την παρέα μου», σημειώνει, υπογραμμίζοντας τη σημασία της προσβασιμότητας, αφού οι εστίες βρίσκονται κοντά σε σταθμό λεωφορείων.
Τι τους λείπει
Παρά τα θετικά, οι δύο φοιτητές εντοπίζουν και κοινές δυσκολίες στην καθημερινότητά τους, με κυριότερη την έλλειψη βασικών υποδομών στην περιοχή. «Δεν υπάρχει ένας χώρος για γυμναστική κοντά ούτε μια υπεραγορά για τα απαραίτητα, με αποτέλεσμα να πρέπει να παίρνουμε ταξί», αναφέρουν, θέτοντας ένα ζήτημα που αναδεικνύει τις ανάγκες της φοιτητικής ζωής στο ιστορικό κέντρο της πόλης.
Ωστόσο, όπως μας είπαν, η Λευκωσία αρχίζει να τους κερδίζει, ειδικά τα βράδια, αφού υπάρχει έντονη νυχτερινή ζωή. «Θα πάμε στη Φανερωμένη να πιούμε μια μπίρα το βράδυ, θα πάμε Μακαρίου για φαγητό και για βόλτα. Υπάρχουν και χαλαρά μέρη, που θα πάμε για έναν καφέ το Σάββατο και αυτό είναι καλό, δεδομένου ότι δεν οδηγούμε». Γενικά, θα μας πουν και ο Γιάννης και η Λυδία, «αρχίσαμε να μαθαίνουμε την πόλη, να νιώθουμε πιο ασφαλείς τα βράδια και κινούμαστε πιο εύκολα».
Τέλος οι δύο νέοι φάνηκαν αρκετά ενημερωμένοι για τα νέα σχέδια της πόλης, αφού εξέφρασαν ανυπομονησία για την κάθοδο κι άλλων φοιτητών, με την έναρξη μαθημάτων του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου. «Αυτή τη στιγμή είμαστε 20 άτομα. Ελπίζουμε να έρθουν κι άλλοι να σπουδάσουν, να γνωριστούμε, καθότι είναι κοντά οι εστίες που κτίζονται από το σημείο που βρισκόμαστε», κατέληξε η Λυδία.
Η Λευκωσία επιστρέφει στους κατοίκους της
Κληθείς να σχολιάσει τις παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στην εντός των τειχών πόλη, ο δήμαρχος Λευκωσίας, Χαράλαμπος Προύντζος, τονίζει ότι η πρωτεύουσα μπαίνει σε μια νέα περίοδο ουσιαστικής αναζωογόνησης, με επίκεντρο τον άνθρωπο και την καθημερινότητά του. Όπως αναφέρει, η περιοχή γύρω από τη Φανερωμένη αποκτά ξανά ζωή, όχι μόνο μέσα από τα έργα υποδομής αλλά κυρίως μέσα από την επιστροφή των πολιτών και των φοιτητών στο ιστορικό κέντρο. «Η εντός των τειχών πόλη δεν είναι ένα έργο βιτρίνας. Είναι μια ζωντανή διαδικασία που εξελίσσεται καθημερινά. Η ολοκλήρωση σημαντικών παρεμβάσεων, όπως η πλατεία του νέου δημαρχείου και η αναβάθμιση της Τρικούπη, σε συνδυασμό με την κάθοδο πανεπιστημιακών τμημάτων δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια πόλη που ζει ξανά», σημειώνει.
Σε αυτό το πλαίσιο, προσθέτει, πολλά παλιά κτήρια ήδη ανακαινίζονται μετά από δεκαετίες για να φιλοξενήσουν φοιτητές. Ο δήμαρχος υπογραμμίζει ότι στόχος του δήμου είναι η δημιουργία ενός κέντρου που θα συνδυάζει την ιστορικότητα με τη σύγχρονη ζωή, ενισχύοντας την επιχειρηματικότητα, τον πολιτισμό, την κοινωνική συνοχή, καθώς και την ξένη και εγχώρια επισκεψιμότητα. «Θέλουμε μια Λευκωσία που να προσελκύει, να εμπνέει και να κρατά τον κόσμο της στο κέντρο της. Και αυτό ήδη αρχίζει να φαίνεται στην πράξη», κατέληξε.
