Μία φωτογραφία ενός Ελληνοκύπριου αιχμάλωτου ή αγνοούμενου πολέμου με δεμένα μάτια από το 1974 κάνει τον γύρο των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, αναζωπυρώνοντας τη συζήτηση σχετικά με το ζήτημα των αγνοουμένων στην Κύπρο. Στις 4 Μαΐου 2026, ο ανεξάρτητος ερευνητής και διαχειριστής της σελίδας «1974 Μαρτυρίες & Τεκμήρια» στο Facebook, Οδυσσέας Χρίστου, δημοσίευσε μια έγχρωμη φωτογραφία ενός ψηλού άνδρα, με δεμένα μάτια και τα χέρια πίσω από την πλάτη, πλαισιωμένου και από τις δύο πλευρές από όσους φαίνεται να είναι οι απαγωγείς του, έναν πολίτη στα δεξιά του και έναν οπλισμένο στρατιώτη στα αριστερά του. Βρίσκονται σε ένα ξερό, χωράφι. Πίσω τους είναι σταθμευμένη μια μαύρη Mercedes.
Η ανάρτηση έχει τίτλο «Ο Γίγαντας Αιχμάλωτος - Ποιος είναι και ποια η τύχη του;». Κάτω από τη φωτογραφία, ο Χρίστου παρέχει μια εκτενή περιγραφή των φωτογραφικών στοιχείων, συνδέοντάς τα με τη Μαύρη Mercedes στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στην περιοχή Μάνδρες Καϊμακλίου, νότια του χωριού Μια Μίλια .«Όποιος μπορεί να συνεισφέρει με μαρτυρία παρακαλείται να αφήσει ένα σχόλιο ή να επικοινωνήσει μαζί μας». Η εικόνα αποτελεί μια σκληρή υπενθύμιση της τραγωδίας του πολέμου. Επίσης, έθεσε ερωτήματα σχετικά με τον δημόσιο χαρακτήρα τέτοιων ερευνών για αγνοούμενους -βοηθούν τους συγγενείς; επιδεινώνουν πληγές που δεν έχουν επουλωθεί- ή και τα δύο;
933 εξακολουθούν να αγνοούνται
Σύμφωνα με τη ΔΕΑ, ο συνολικός αριθμός αγνοουμένων που έχει καταγραφεί στην Κύπρο ανέρχεται σε 2.002 (1.510 Ελληνοκύπριοι, 492 Τουρκοκύπριοι). Μέχρι τον προηγούμενο μήνα, λίγο περισσότεροι από τους μισούς, δηλαδή 1.069 αγνοούμενοι, είχαν ταυτοποιηθεί (764 Ελληνοκύπριοι, 305 Τουρκοκύπριοι). Απομένουν 933 πρόσωπα που εξακολουθούν να θεωρούνται αγνοούμενα (746 Ελληνοκύπριοι, 187 Τουρκοκύπριοι). Η ανάρτηση στο Facebook συγκέντρωσε εκατοντάδες σχόλια, με ορισμένους να αναφέρουν ότι αναγνωρίζουν το πρόσωπο με τα δεμένα μάτια, ενώ άλλοι ισχυρίστηκαν ότι η φωτογραφία έχει αλλοιωθεί. Επικοινωνώντας με τη ΔΕΑ ανέφερε ότι γνωρίζει την υπόθεση και ότι έρευνα για το συγκεκριμένο πρόσωπο που απεικονίζεται έχει ήδη ξεκινήσει. Όπως συμβαίνει κατά κανόνα, η ΔΕΑ δεν σχολιάζει εν εξελίξει έρευνες για αγνοούμενους, πρόσθεσε.
Η αρχική φωτογραφία
Ο «Π» κατάφερε να εντοπίσει την αρχική ασπρόμαυρη φωτογραφία, στην οποία διακρίνονται ακόμη πέντε άτομα στα δεξιά των τριών που εμφανίζονται στη χρωματισμένη εικόνα. Ένα δεύτερο άτομο φαίνεται επίσης με δεμένα μάτια και τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη, φορώντας πολιτικά ρούχα, τρία είναι στρατιώτες. Ένα πέμπτο άτομο φορά επίσης πολιτικά και έχει καθαρά διακριτά χαρακτηριστικά. Πιστεύεται ότι πρόκειται για Τούρκο δημοσιογράφο που εργαζόταν για το TRT. Όλοι στέκονται μπροστά από μια μαύρη Mercedes. Πέραν των δύο αιχμαλώτων, οι υπόλοιποι κοιτούν κατευθείαν προς τον φακό με αέρα αυτοπεποίθησης.
Στο Ευρωκοινοβούλιο
Ο ευρωβουλευτής του ΔΗΚΟ, Κώστας Μαυρίδης, ανάρτησε βίντεο και ανέφερε ότι ο δημοσιογράφος που είχε την ευθύνη του συνεργείου αυτού βρίσκεται σήμερα εν ζωή. Ο ευρωβουλευτής ανακοίνωσε ότι θα φέρει το ζήτημα ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μαζί με τον Χρίστου και άλλους, με στόχο την αναζήτηση πληροφοριών για την αποκάλυψη της αλήθειας.
Συγγενείς
Ο πρόεδρος της Παγκύπριας Επιτροπής Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων, Νίκος Σεργίδης, χαιρέτισε το γεγονός ότι συνεχίζει να υπάρχει ευαισθησία γύρω από το ζήτημα των αγνοουμένων, ωστόσο εμφανίστηκε αμφίθυμος ως προς την αξία της δημοσιοποίησης πληροφοριών στα Μέσα Ενημέρωσης. Σημείωσε ότι στο παρελθόν είχαν εμφανιστεί πολλές φωτογραφίες, συνήθως δημοσιευμένες από ξένα Μέσα, στις οποίες συγγενείς αγνοουμένων αναγνώριζαν δικούς τους ανθρώπους. Ωστόσο, αναλυτικές έρευνες από κρατικές υπηρεσίες συχνά κατέληγαν στο ότι επρόκειτο για αιχμαλώτους πολέμου που είχαν απελευθερωθεί και όχι για τους αγνοούμενους που αρχικά θεωρούνταν. Ταυτόχρονα, αναγνώρισε τον ρόλο του Χρίστου ως επαγγελματία που προσπαθεί να βοηθήσει.
Ο ερευνητής
Μιλώντας στον «Π», ο Οδυσσέας Χρίστου επιβεβαίωσε ότι η φωτογραφία είχε σκόπιμα υποστεί επεξεργασία με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης. «Σε ολόκληρη τη σελίδα μου στο Facebook δεν θα βρείτε ασπρόμαυρη φωτογραφία. Πάντα τις κάνω έγχρωμες, και ο λόγος είναι για να είναι πιο ελκυστικές στον θεατή και για να προστατεύω τις πηγές μου», ανέφερε. Ο στόχος δεν είναι η αξιολόγηση της φωτογραφίας, αλλά η ταυτοποίηση του αιχμάλωτου με δεμένα μάτια και η ανάδειξη της τοποθεσίας, έτσι ώστε αν υπάρχουν αυτόπτες μάρτυρες που βρίσκονταν στην περιοχή και θυμούνται κάτι, να μπορέσουν να μιλήσουν.
Ερωτηθείς γιατί απομόνωσε τα τρία άτομα που εμφανίζονται στη χρωματισμένη φωτογραφία από τα άλλα πέντε της αρχικής, ανέφερε ότι στόχος ήταν η αναζήτηση πληροφοριών σταδιακά. Πρώτα, να εντοπιστούν πληροφορίες για τον αιχμάλωτο στα αριστερά, με σαφή απεικόνιση της μαύρης Mercedes στο βάθος. Στη συνέχεια, να αναζητηθούν πληροφορίες για τον δεύτερο αιχμάλωτο στα δεξιά και, τέλος, να επικεντρωθούν στον Τούρκο δημοσιογράφο που βρισκόταν στην περιοχή εκείνη την περίοδο με τηλεοπτικό συνεργείο.
Σύμφωνα με τον Χρίστου, ένα από τα πρόσωπα της αρχικής φωτογραφίας είναι ο δημοσιογράφος της TRT Σελίμ Εσέν, κάτοχος πολυάριθμων δημοσιογραφικών βραβείων στην Τουρκία, ο οποίος αργότερα εργάστηκε και στο πρακτορείο Anadolu. «Διαθέτει τεράστιο αρχείο φωτογραφιών και πλάνων από τον πόλεμο. Εάν μπορεί να μας βοηθήσει, τον καλούμε να το πράξει μέσω του αρχείου του».
Οποιοδήποτε φωτογραφικό υλικό που θα μπορούσε να βοηθήσει στην επιβεβαίωση της τύχης των αγνοουμένων και να δώσει απαντήσεις στις οικογένειες θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο από ανθρωπιστικής πλευράς, σημείωσε.
Ερωτηθείς για τον αντίκτυπο της δημοσιοποίησης τέτοιου υλικού στους συγγενείς αγνοουμένων, οι οποίοι ενδεχομένως βλέπουν φωτογραφίες αγαπημένων προσώπων μετά από δεκαετίες στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, υποστήριξε ότι ήταν αναγκαίο να ασκηθεί μια μορφή έμμεσης πίεσης σε όσους διαθέτουν πληροφορίες ώστε να τις καταθέσουν.
Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης παρέχουν τη δυνατότητα μαζικής επικοινωνίας, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πληροφορίες για τους αγαπημένους τους. Οι αγνοούμενοι δεν μπορούν να παραμένουν αγνοούμενοι για πάντα και όσο περνά ο χρόνος μειώνονται οι πιθανότητες να προσδιοριστεί η τύχη τους, υποστήριξε ο Χρίστου. «Πρέπει να εντείνουμε την προσπάθεια και δεν μπορώ να έχω μια φωτογραφία στο συρτάρι μου και να μην ερευνήσω ποιος είναι», είπε.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο αιχμάλωτος της φωτογραφίας βρίσκεται σε πιο αξιοπρεπή στάση σε σύγκριση με άλλες περιπτώσεις, όπου το περιεχόμενο της εικόνας δεν επιτρέπει τη δημοσιοποίηση, ανέφερε. Ο ερευνητής σημείωσε επίσης ότι συνεργάζεται με τη ΔΕΑ, προσφέροντας τις υπηρεσίες του. Ο Χρίστου χρησιμοποιεί χρονολογικά και περιβαλλοντικά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης σκιάς του ήλιου, καθώς και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών για την παροχή στοιχείων σχετικά με τα γεγονότα του 1974.
Στέλνει το φωτογραφικό υλικό πρώτα στη ΔΕΑ. Εάν δεν υπάρξει πρόοδος, ενδέχεται στη συνέχεια να επιλέξει τη δημοσιοποίηση, ανέφερε. Η μεθοδολογία του, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των κοινωνικών δικτύων για την ευαισθητοποίηση και την άντληση πληροφοριών -κάτι που η ΔΕΑ δεν μπορεί να πράξει- έχει αποδειχθεί αποτελεσματική, είπε. Ερωτηθείς αν εργάζεται και για τη διακρίβωση της τύχης Τουρκοκυπρίων, απάντησε ότι αυτή την περίοδο εργάζεται σε μια τέτοια υπόθεση χωρίς μέχρι στιγμής αποτέλεσμα. «Θα προσπαθήσω ξανά», είπε, σημειώνοντας ότι ίσως πλέον να είναι ευκολότερο να μιλήσουν μάρτυρες, καθώς το προφίλ του έχει ενισχυθεί μέσω των Μέσων Ενημέρωσης.
