Νέες διαστάσεις φαίνεται να προσλαμβάνει η υπόθεση των καθαιρεθέντων μοναχών της Μονής Αββακούμ, μετά τη δημοσιοποίηση σειράς διαταγμάτων που εμφανίζουν τον πρώην ηγούμενο Νεκτάριο Γεωργίου και τους υπόλοιπους που συνδέθηκαν με την πολύκροτη υπόθεση να εντάσσονται σε εκκλησιαστική δομή που φέρει την ονομασία «Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία - Πατριαρχείο Κιέβου».
Τα έγγραφα, τα οποία κυκλοφόρησαν μέσω καναλιών επικοινωνίας του λεγόμενου «Πατριάρχη Κιέβου» Νικόδημου, δεν περιορίζονται σε μια τυπική αποδοχή νέων μελών. Αντιθέτως, περιγράφουν τη δημιουργία ολόκληρης εκκλησιαστικής δομής στην Κύπρο, με αναφορές σε Βικαριάτο, ενορία, μοναστική αδελφότητα και συγκεκριμένη διοικητική ιεραρχία.
Πρόκειται για εξέλιξη που έχει προκαλέσει συζητήσεις στους εκκλησιαστικούς κύκλους, καθώς τα έγγραφα συνδέουν άμεσα τους πρωταγωνιστές της υπόθεσης Αββακούμ με μια εξωκυπριακή εκκλησιαστική δομή, η οποία δεν αναγνωρίζεται από την Εκκλησία της Κύπρου.
Τα έγγραφα
Σύμφωνα με έγγραφα που έχουν δημοσιοποιηθεί στις σελίδες του λεγόμενου «Πατριαρχείου του Κιέβου», ο Νεκτάριος Γεωργίου γίνεται δεκτός στην εν λόγω εκκλησιαστική δομή και αναλαμβάνει ρόλο τοποτηρητή και υπευθύνου για την Κύπρο.
Σε δεύτερο διάταγμα προβλέπεται η ίδρυση Βικαριάτου Κύπρου, η ένταξη ενορίας του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, καθώς και της αδελφότητας του Οσίου Αββακούμ. Στο ίδιο έγγραφο ο Νεκτάριος Γεωργίου διορίζεται γραμματέας του Βικαριάτου, ενώ αναφέρεται ότι συνεχίζει να ασκεί καθήκοντα ηγουμένου της αδελφότητας.
Ταυτόχρονα, με ξεχωριστά διατάγματα γίνονται δεκτοί στην ίδια εκκλησιαστική δομή ο Αββακούμ Χριστοφή, ο Πορφύριος Ττούλος, ο Ησαΐας Χριστοφή, ο Σπυρίδων Πιττάρας και ο Τιμόθεος Φλουρέντζου, πρόσωπα τα οποία συνδέθηκαν άμεσα με τις εξελίξεις στη Μονή Αββακούμ και τις αποφάσεις που ακολούθησαν από πλευράς Εκκλησίας της Κύπρου.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το περιεχόμενο της ανακοίνωσης που συνοδεύει τα διατάγματα. Σε αυτήν αναφέρεται ότι ο Νεκτάριος Γεωργίου υπέβαλε αίτημα ένταξης, το οποίο έγινε αποδεκτό από τον Νικόδημο, ενώ παράλληλα σημειώνεται ότι στο νέο εκκλησιαστικό σχήμα εντάσσονται η αδελφότητα του Αγίου Αββακούμ, το ποίμνιό της και άλλοι κληρικοί κατόπιν σχετικών αιτημάτων.
Με άλλα λόγια, τα έγγραφα δεν περιγράφουν μια απλή σχέση επικοινωνίας ή αλληλεγγύης. Παρουσιάζουν μια οργανωμένη εκκλησιαστική δομή με πρόσωπα, ρόλους και διοικητική υπόσταση.
Η στάση του Νεκτάριου
Το στοιχείο που προκαλεί το μεγαλύτερο ενδιαφέρον δεν είναι ίσως τα ίδια τα διατάγματα, αλλά η στάση που τηρεί ο Νεκτάριος Γεωργίου απέναντι σε αυτά.
Ερωτηθείς για τα σχετικά δημοσιεύματα, απέφυγε να δώσει ξεκάθαρη απάντηση. Παραπέμποντας σε ανάρτησή του στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Ούτε επιβεβαίωσα κάτι τέτοιο ούτε διέψευσα».
Στην εκτενή του δήλωση, ο πρώην ηγούμενος επικεντρώνεται κυρίως στην κριτική του προς τα Μέσα Ενημέρωσης και στον τρόπο με τον οποίο, κατά τον ίδιο, παρουσιάστηκαν τα γεγονότα της Μονής Αββακούμ.
Υποστηρίζει ότι η δική του πλευρά δεν ακούστηκε ποτέ ουσιαστικά, ότι υπήρξε παραποίηση γεγονότων και ότι άλλοι αποφάσισαν και μίλησαν εκ μέρους του χωρίς να ζητήσουν τη θέση του.
Ωστόσο, παρά τη σαφή αναφορά του στα δημοσιεύματα, δεν απαντά ευθέως αν υπέβαλε ή όχι αίτημα ένταξης στο συγκεκριμένο εκκλησιαστικό σχήμα και αν αποδέχεται ή όχι τον διορισμό του στο Βικαριάτο.
Η επιλογή αυτή έχει τη δική της σημασία. Διότι τα διατάγματα και η ανακοίνωση περιέχουν συγκεκριμένους ισχυρισμούς, οι οποίοι θα μπορούσαν θεωρητικά να διαψευστούν άμεσα εάν δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα.
Τι είναι το λεγόμενο Πατριαρχείο Κιέβου;
Πρόκειται για εκκλησιαστική δομή υπό τον Νικόδημο, η οποία δεν αναγνωρίζεται από την Εκκλησία της Κύπρου. Εκκλησιαστικές πηγές τη χαρακτηρίζουν σχισματική και επισημαίνουν ότι δεν βρίσκεται σε κοινωνία με τις κανονικές Ορθόδοξες Εκκλησίες. Η ίδια, πάντως, παρουσιάζεται ως «Πατριαρχείο Κιέβου» και τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται να αναπτύσσει δραστηριότητα τόσο στην Ουκρανία όσο και σε άλλες χώρες.
Η εκκλησιαστική διάσταση
Σε εκκλησιαστικούς κύκλους, η υπόθεση αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερο προβληματισμό.
Πηγές με γνώση των εκκλησιαστικών δεδομένων υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη δομή δεν αναγνωρίζεται από τις κανονικές Ορθόδοξες Εκκλησίες και χαρακτηρίζουν την εξέλιξη ιδιαίτερα σοβαρή εφόσον επιβεβαιωθεί στην πράξη η ένταξη προσώπων που μέχρι πρόσφατα ανήκαν στην Εκκλησία της Κύπρου.
Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι το ζήτημα υπερβαίνει τα πρόσωπα και αφορά τη δημιουργία παράλληλης εκκλησιαστικής παρουσίας στο νησί.
Όπως σημειώνουν, τα έγγραφα δεν αναφέρονται απλώς σε μεμονωμένους κληρικούς, αλλά κάνουν λόγο για ενορία, μοναστική αδελφότητα, Βικαριάτο και οργανωμένη διοικητική δομή.
Πέρα από την Αββακούμ
Μέχρι σήμερα, η δημόσια συζήτηση γύρω από την Αββακούμ επικεντρωνόταν κυρίως στις καταγγελίες, στις εκκλησιαστικές διαδικασίες και στις αποφάσεις που ακολούθησαν.
Τα νέα στοιχεία μεταφέρουν τη συζήτηση σε διαφορετικό επίπεδο.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι συνέβη στη Μονή Αββακούμ, αλλά κατά πόσον οι πρωταγωνιστές εκείνης της υπόθεσης επιχειρούν σήμερα να αποκτήσουν νέα εκκλησιαστική στέγη εκτός των δομών της Εκκλησίας της Κύπρου και κατά πόσο η διαδικασία αυτή εξελίσσεται ήδη μέσα από οργανωμένο πλαίσιο.
Παρά την ύπαρξη των διαταγμάτων, της ανακοίνωσης και των διορισμών που περιλαμβάνονται σε αυτά, εξακολουθεί να απουσιάζει μια σαφής δημόσια τοποθέτηση από τον ίδιο τον Νεκτάριο Γεωργίου ως προς το κατά πόσον αποδέχεται ή όχι την ένταξή του στη συγκεκριμένη εκκλησιαστική δομή.
Γιατί ανησυχεί η Εκκλησία
Πέρα από τα πρόσωπα που εμπλέκονται, εκκλησιαστικοί κύκλοι θεωρούν ότι το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της ίδιας της δομής που περιγράφεται στα διατάγματα. Όπως επισημαίνουν, δεν πρόκειται απλώς για την αποδοχή μεμονωμένων κληρικών ή μοναχών, αλλά για την ίδρυση οργανωμένης παρουσίας στην Κύπρο, με Βικαριάτο, ενορία, μοναστική αδελφότητα και συγκεκριμένη διοικητική ιεραρχία.
Οι ίδιες πηγές χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη εκκλησιαστική οντότητα ως μη αναγνωρισμένη από τις κανονικές Ορθόδοξες Εκκλησίες και εκτιμούν ότι τυχόν επίσημη ένταξη σε αυτή δημιουργεί σοβαρά κανονικά ζητήματα για τα πρόσωπα που επιλέγουν να ενταχθούν σε αυτή. Μάλιστα δεν αποκλείουν μέχρι και το ενδεχόμενο αφορισμού των εν αργία μοναχών στην περίπτωση που ενταχθούν στην εν λόγω εκκλησία.
Σύμφωνα με την ίδια ανάγνωση, η υπόθεση δεν αφορά αποκλειστικά τον Νεκτάριο Γεωργίου ή τους πρώην μοναχούς της Αββακούμ. Αντιθέτως, θεωρείται πιθανή προσπάθεια δημιουργίας παράλληλης εκκλησιαστικής παρουσίας στην Κύπρο, η οποία θα λειτουργεί εκτός των δομών της Εκκλησίας της Κύπρου αλλά θα διεκδικεί ταυτόχρονα εκκλησιαστικό ακροατήριο και παρουσία στο νησί.
Εκκλησιαστικές πηγές σημειώνουν επίσης ότι η επιλογή του Νεκτάριου Γεωργίου να μην επιβεβαιώσει ούτε να διαψεύσει ευθέως τα όσα αναφέρονται στα διατάγματα προκαλεί πρόσθετα ερωτήματα. Όπως αναφέρουν, εάν τα έγγραφα δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, θα μπορούσαν να διαψευστούν άμεσα. Από την άλλη πλευρά, μία δημόσια επιβεβαίωση της ένταξης θα σήμαινε ουσιαστικά την αποδοχή σχέσης με μια δομή που η Εκκλησία της Κύπρου δεν αναγνωρίζει, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και μεταξύ προσώπων που εξακολουθούν να στηρίζουν τον πρώην ηγούμενο.
Για τον λόγο αυτό, το θέμα παρακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή, παρά το γεγονός ότι η προσοχή της εκκλησιαστικής ηγεσίας είναι αυτή τη στιγμή στραμμένη και σε άλλα ανοιχτά ζητήματα. Δεν αποκλείουν μάλιστα το ενδεχόμενο το ζήτημα να απασχολήσει επισήμως την Ιερά Σύνοδο εφόσον υπάρξει σαφής επιβεβαίωση των όσων περιγράφονται στα διατάγματα ή προκύψουν νέες κινήσεις από τους εμπλεκομένους.
Το επόμενο βήμα
Η υπόθεση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και δεν αποκλείεται να προκαλέσει περαιτέρω αντιδράσεις εντός της Εκκλησίας της Κύπρου.
Το βέβαιο είναι ότι τα έγγραφα που έχουν δημοσιοποιηθεί ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο σε μια ήδη φορτισμένη υπόθεση.
