Η κρίση του αφθώδους πυρετού και το πλήγμα που έχει επιφέρει στον ζωικό πληθυσμό, σε μεγαλύτερο βαθμό στα αιγοπρόβατα, έχει ανοίξει ξανά τη συζήτηση της ποσόστωσης στο χαλλούμι. Αυτή τη στιγμή είναι σε ισχύ το πρόσφατο διάταγμα της 13ης Μαΐου 2026 που προβλέπει τη μείωση της ελάχιστης αναλογίας αιγοπρόβειου γάλακτος στο χαλλούμι ΠΟΠ στο 15% από το 25% που ίσχυε προηγουμένως, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Στο μεταξύ ο Σύνδεσμος Τυροκόμων εξετάζει τις κινήσεις του και εκτός διατάγματος, καθώς κάνει σκέψεις για να υποβάλει επίσημο αίτημα για αναθεώρηση της ποσόστωσης 51%-49% που προβλέπει ο κανονισμός για το χαλλούμι ΠΟΠ.
Σε δηλώσεις ο Μιχάλης Κούλλουρος, εκπρόσωπος Τύπου του Συνδέσμου Τυροκόμων ανέφερε ότι «εννοείται ότι είναι κάτι που συζητούμε και σκεφτόμαστε γιατί σκοπός όλων είναι η διατήρηση των εξαγωγών».
Όπως είπε, για να γίνει αλλαγή της ποσόστωσης χρειάζονται 1,5-2 χρόνια στην ΕΕ για να ολοκληρωθεί η διαδικασία, ως εκ τούτου, είπε ότι οι όποιες ενέργειες από πλευράς τους θα πρέπει να γίνουν άμεσα. Σε ερώτηση ποιο είναι το ποσοστό εκείνο που διασφαλίζει τις εξαγωγές, η απάντηση ήταν ότι «είναι το ποσοστό το οποίο υπάρχει πραγματικά στην αγορά, το οποίο προκύπτει από την καταγραφή που γίνεται». Πρόσθεσε ότι «υπάρχουν διάφορες συζητήσεις» καθώς και ότι είναι νωρίς να συζητηθεί το ύψος του ποσοστού.
Εξέφρασε επίσης την άποψη ότι «είναι αδύνατο, με τη λήξη της μεταβατικής περιόδου τον Ιούλιο του 2029, να φτάσουμε στο 51% αιγοπρόβειου στο μίγμα για το χαλλούμι, χωρίς να χάσουμε εξαγωγές», ενώ συνέδεσε το θέμα και με τις απώλειες που επέφερε ο αφθώδης πυρετός σε απώλειες ζώων και ποσοτήτων γάλακτος.
Ως εκ τούτου, είπε ότι «υπάρχουν σκέψεις για αλλαγή της ποσόστωσης. Πάντα με γνώμονα την προστασία των εξαγωγών που φέρνουν περίπου σήμερα 350 εκατομμύρια ευρώ στη χώρα».
Είπε επίσης ότι πλέον τα χρονικά περιθώρια «για να κάνουμε το οτιδήποτε» είναι πιο στενά, εξηγώντας ότι η οποιαδήποτε αίτηση για τροποποίηση όσον αφορά την ποσόστωση, θεωρείται ουσιαστική αλλαγή, η οποία θέλει και αρκετά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να εξεταστεί και να ολοκληρωθεί.
Πρόσθεσε ότι, ο Σύνδεσμος είναι πάντα σε συνεννόηση με το Υπουργείο Γεωργίας και σε συνεργασία με την Επιτροπή Παρακολούθησης του Χαλουμιού, για το εάν και εφόσον θα προχωρήσουν στην αίτηση τροποποίησης.
Σε σχέση με το νέο διάταγμα, το οποίο ρυθμίζει την ποσόστωση προσωρινά, ο κ. Κούλουρος είπε ότι η κατάσταση θα πρέπει παρακολουθείται στενά και, σε περίπτωση που αυξηθούν σημαντικά οι θανατώσεις ζώων, ο Σύνδεσμος θα ζητήσει να επανεξεταστούν τα στοιχεία του συστήματος καταγραφής και την προοπτική ενός νέου διατάγματος «εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο».
Οι ενέργειες του Υπουργείου
Στο ερώτημα που τέθηκε προς το Υπουργείο Γεωργίας για το χρονοδιάγραμμα του 2029, η απάντηση που δόθηκε γραπτώς ήταν ότι προτεραιότητα του ΥΓΑΑΠ είναι η διατήρηση του Χαλλουμιού ΠΟΠ ως κύριου εξαγωγικού αγροδιατροφικού προϊόντος, η διασφάλιση του ΠΟΠ και η βιωσιμότητα όλων των εμπλεκομένων, εφόσον όπως αναφέρθηκε πέραν του 90% της παραγωγής πηγαίνει στις εξαγωγές και είναι σαφές πως αυτό δίνει μεγάλη δυναμική σε όλη την αλυσίδα παραγωγής του χαλλουμιού.
Το Υπουργείο υπογράμμισε ότι από το 2024 έχουν ληφθεί σειρά μέτρων για την ενίσχυση της παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος και τη στήριξη του κλάδου, μεταξύ των οποίων η λειτουργία της Συντονιστικής Επιτροπής για το Χαλλούμι, η αναθεώρηση των κριτηρίων ενίσχυσης με έμφαση στην πραγματική γαλακτοπαραγωγή, η δημιουργία πλαισίου για μεγάλες μονάδες αιγοπροβατοτροφίας και η διάθεση €29,5 εκατ. για επενδύσεις στον τομέα.
Πρόσθεσε ότι τροποποιήθηκαν τα κριτήρια για την καταβολή των ενισχύσεων, ώστε να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην πραγματική παραγωγή αιγοπρόβειου γάλακτος και όχι αποκλειστικά στον αριθμό των ζώων, επιβραβεύοντας τους παραγωγούς που επενδύουν στην παραγωγικότητα των εκμεταλλεύσεών τους. Ενώ μέχρι το 2024 η συνδεδεμένη ενίσχυση δινόταν στη βάση του αριθμού των ζώων, φτάνει να ικανοποιείτο μια ελάχιστη παράδοση συνολικής ποσότητας γάλακτος για το σύνολο της μονάδας. Από το έτος 2025 δικαιούχες για στήριξη είναι μόνο οι εκμεταλλεύσεις που έχουν ελάχιστο επίπεδο γαλακτοπαραγωγής τα 230 λίτρα ανά παραγωγικό ζώο. Αυτό το όριο για το 2026 αυξάνεται στα 250 λίτρα και το 2027 στα 300 με τα όρια να έχουν ήδη κοινοποιηθεί στους κτηνοτρόφους από το 2025.
Επιπλέον ανέφερε ότι δημιουργήθηκε για πρώτη φορά ειδικό πλαίσιο αδειοδότησης για μεγάλες μονάδες αιγοπροβατοτροφίας (άνω των 800 ζώων), με εξασφάλιση κρατικής γης, περιβαλλοντικής γνωμοδότησης και οικοδομικής άδειας με απλοποιημένες διαδικασίες και προτεραιοποίηση των αιτημάτων. Η ανταπόκριση του κλάδου στη διεκδίκηση τους ήταν άμεση. Έχουν παραχωρηθεί 27 κρατικά τεμάχια για δημιουργία μεγάλων μονάδων αιγοπροβατοτροφίας.
Σε ό,τι αφορά τη γαλακτόσκονη, το Υπουργείο σημείωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ερευνητικό πρόγραμμα σε συνεργασία με το ΤΕΠΑΚ, το Κρατικό Χημείο και το Τμήμα Γεωργίας, με στόχο «την περαιτέρω θωράκιση της αυθεντικότητας του Χαλλουμιού ΠΟΠ και την προστασία ενός προϊόντος που αποτελεί πρεσβευτή της Κύπρου στις διεθνείς αγορές».
Θετικά τα αποτελέσματα για ανάπτυξη μεθόδου ανάλυσης για γαλακτόσκονη
Σε δηλώσεις του ο Αναπληρωτής Καθηγητής Επιστήμης και Τεχνολογίας Γαλακτοκομικών Προϊόντων του ΤΕΠΑΚ Φώτης Παπαδημάς, ο οποίος συμμετέχει στο πρόγραμμα ανίχνευσης της γαλακτόσκονης είπε ότι τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα του προγράμματος είναι ιδιαίτερα θετικά και αν γίνει πιστοποίηση της μεθόδου θα μπορεί το Κρατικό Χημείο να τη χρησιμοποιεί ως ανάλυση. «Έχουν γίνει αρκετές αναλύσεις μέχρι τώρα και μπορώ να πω ότι είναι πολύ ενθαρρυντικές», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, η ερευνητική ομάδα έχει χρησιμοποιήσει τόσο εργαστηριακά δείγματα όσο και δείγματα από συνεργαζόμενα τυροκομεία. «Έχουμε πάρει δείγματα από χαλούμι το οποίο φτιάχνουμε εμείς στο εργαστήριο στο ΤΕΠΑΚ, αλλά και δείγματα από τυροκομεία τα οποία συνεργάζονται μαζί μας για το συγκεκριμένο project. Αυτά δείχνουν έναν καθαρό διαχωρισμό των προϊόντων που έχουν σκόνη και των προϊόντων που δεν έχουν σκόνη», είπε.
Το επόμενο στάδιο της έρευνας περιλαμβάνει δειγματοληψίες από την αγορά. «Στο τελευταίο μέρος των αναλύσεων θα γίνει μεγαλύτερη ανάλυση από την αγορά και έτσι θα μπορέσουμε να επιβεβαιώσουμε τα αποτελέσματα που ήδη έχουμε μέχρι τώρα», σημείωσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα τελικά αποτελέσματα αναμένονται μέχρι το τέλος του 2026. «Αν η μέθοδος αυτή δημοσιευθεί και υπάρξει διαδικασία πιστοποίησης της μεθόδου, θα μπορεί το Κρατικό Χημείο να τη χρησιμοποιεί κανονικά ως ανάλυση», ανέφερε.
Ο κ. Παπαδημάς εκτίμησε ότι η συγκεκριμένη μέθοδος θα λειτουργήσει υποστηρικτικά προς τους υφιστάμενους ελέγχους. Κληθείς τέλος να απαντήσει κατά πόσο τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν εκτεταμένη χρήση γαλακτόσκονης στην αγορά, ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να εξαχθεί τέτοιο συμπέρασμα σε αυτό το στάδιο. Όπως εξήγησε, η φάση των τυφλών δειγματοληψιών από την αγορά δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. «Το τρίτο μέρος, που θα ξεκινήσει μέσα στο καλοκαίρι ή τον Σεπτέμβριο, είναι να παίρνουμε δείγματα τυφλά από την αγορά για να δούμε αν πέφτουν στον χώρο με εκείνα που είναι ύποπτα και έχουν σκόνη ή αν πέφτουν εκεί που είναι τα καθαρά».
Σε σχέση με την ποσόστωση χαλλουμιού εξέφρασε την άποψη ότι ο αφθώδης πυρετός και η μείωση της παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος δεν αποτελούν λόγους για αλλαγή του χρονοδιαγράμματος εφαρμογής των προδιαγραφών του χαλουμιού ΠΟΠ και αναθεώρηση της προβλεπόμενης αναλογίας. «Η μείωση του αιγοπρόβειου γάλακτος δεν θεωρώ ότι είναι ένας λόγος για να μπει πίεση έτσι ώστε να αλλάξει και η ποσόστωση στο μείγμα αγελαδινού - αιγοπρόβειου γάλακτος», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, ο στόχος του 51%-49% δεν τέθηκε τυχαία, αλλά συνδέεται με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του προϊόντος και την ταυτότητά του. «Έχει γίνει για συγκεκριμένους λόγους που έχουν να κάνουν με την παράδοση, με την ποιότητα του προϊόντος, με τη διασύνδεσή του με τον τόπο. Το αιγοπρόβειο γάλα έχει διασυνδεθεί με τη μοναδικότητα του προϊόντος που ονομάζουμε χαλλούμι στην Κύπρο», δήλωσε.
ΠΗΓΗ: ΚΥΠΕ
