Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα των Γυναικών στη Διπλωματία, τέσσερις γυναίκες που έχουν υπηρετήσει στα υψηλότερα επίπεδα του διπλωματικού κόσμου μιλούν στον «Π» για το τι τις οδήγησε σε αυτό το επάγγελμα, τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν και όσα, κατά τη γνώμη τους, πρέπει να αλλάξουν.
Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή
«Θα περιέγραφα τη διπλωματία περισσότερο ως αποστολή, γιατί απαιτεί πολλές θυσίες, ειδικά όσον αφορά την οικογενειακή ζωή», λέει η Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή, η πρώτη και μέχρι στιγμής μοναδική γυναίκα υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου. «Δύο φορές στην καριέρα μου, αναγκάστηκα να αφήσω πίσω την οικογένειά μου για να εκπληρώσω τα καθήκοντά μου ως πρέσβειρα. Ήταν πολύ δύσκολο. Χρειάζεσαι πολλή δύναμη, αντοχή και υποστήριξη από τους αγαπημένους σου για να αντιμετωπίσεις αυτές τις προκλήσεις».
Το γεγονός ότι ήταν γυναίκα, αναλογίζεται, δεν αποτέλεσε εμπόδιο. Στην Ουάσινγκτον, ήταν μία από τις δώδεκα γυναίκες πρέσβεις, ένας αριθμός-ρεκόρ για την εποχή εκείνη που προσέλκυσε σημαντική προσοχή. Μια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Χάουαρντ, η Μέριλιν Σέφοκλ, εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από την παρουσία τους που εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο «Τότε, ήταν δώδεκα: Οι γυναίκες της Embassy Row της Ουάσινγκτον» (2000). Στην εισαγωγή της, η Σέφοκλ έγραψε: «Ίσως η παρουσία αυτών των γυναικών πρέσβεων να σηματοδοτεί μια νέα εποχή, εκείνη της εμπιστοσύνης στην ικανότητα των γυναικών στα υψηλότερα επίπεδα και στις πιο δύσκολες καταστάσεις».
Η βασική αρχή της Κοζάκου-Μαρκουλλή ήταν πάντα σαφής: «Δεν εκπροσωπώ απλώς μια χώρα αλλά έναν ολόκληρο λαό».
Είναι σαφής ως προς το τι πρέπει ακόμα να αλλάξει. «Η Κύπρος, παρά τα 66 χρόνια ύπαρξής της ως κράτος, δεν έχει δώσει επαρκή προσοχή στη δημιουργία μιας ισχυρής διπλωματικής υπηρεσίας. Πολλές διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό αποτελούνται από έναν μόνο διπλωμάτη, ο οποίος λειτουργεί και ως επικεφαλής της αποστολής, κάτι που είναι απαράδεκτο και πρέπει να αλλάξει. Ο ετήσιος προϋπολογισμός του Υπουργείου Εξωτερικών χρειάζεται σημαντική αύξηση, ώστε να καταστεί δυνατός ο διορισμός πολλών διπλωματών σε όλα τα επίπεδα».
Κούλα Σοφιανού
Για την Κούλα Σοφιανού, η οποία σήμερα είναι πρέσβειρα της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, η διπλωματία δεν ήταν τόσο μια επαγγελματική επιλογή όσο μια αποστολή που έχει τις ρίζες της στην προσωπική της ιστορία.
Αυτές οι εμπειρίες, όπως λέει, της ενστάλαξαν μια πεποίθηση που την καθοδηγεί από τότε: «Η διπλωματία, τελικά, αφορά τους ανθρώπους. Αγωνιζόμαστε για την ασφάλειά τους, την αξιοπρέπειά τους και το δικαίωμά τους να ζουν σε συνθήκες ειρήνης, σταθερότητας, ισότητας και ευημερίας».
Όσον αφορά το ζήτημα του φύλου, η Σοφιανού είναι συγκρατημένη. «Κοιτάζοντας πίσω, δεν μπορώ ειλικρινά να πω ότι αντιμετώπισα σημαντικές προκλήσεις επειδή ήμουν γυναίκα που επέλεξε τη διπλωματική καριέρα». Οι προκλήσεις που αντιμετώπισε ήταν διαφορετικού είδους: η υπηρεσία σε αποστολές με έλλειψη προσωπικού και περιορισμένους πόρους, η κάλυψη ευρέων αρμοδιοτήτων με μικρές ομάδες, καθώς και η αποδοχή των προσωπικών θυσιών που συνεπάγονται οι τοποθετήσεις μακριά από την οικογένεια.
Κλέλια Σεβριέ Κολάτσκο
Η Κλέλια Σεβριέ Κολατσκό, πρέσβης της Γαλλίας στην Κύπρο, προσεγγίζει την Παγκόσμια Ημέρα των Γυναικών στη Διπλωματία μέσα από το πρίσμα μιας πολιτικής που η ίδια συνέβαλε στη διαμόρφωση.
«Εδώ και αρκετά χρόνια, η Γαλλία ακολουθεί μια αποφασιστικά φεμινιστική προσέγγιση στη διπλωματία», αναφέρει. «Συνέβαλα άμεσα σε αυτό στον προηγούμενο ρόλο μου ως αναπληρώτρια διευθύντρια για τις παγκόσμιες υποθέσεις και είναι ένα θέμα που μου είναι ιδιαίτερα σημαντικό».
Η φεμινιστική διπλωματία, εξηγεί, έχει τόσο εξωτερική όσο και εσωτερική διάσταση. Εξωτερικά, σημαίνει την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών σε όλα τα πολυμερή φόρουμ, από το «G7» και το «G20» έως τα Ηνωμένα Έθνη. Σημαίνει επίσης τη χρηματοδότηση πρωτοβουλιών που καταπολεμούν τα στερεότυπα των φύλων και τη βία κατά των γυναικών, προωθούν την εκπαίδευση των κοριτσιών και διασφαλίζουν ότι οι γυναικείες φωνές είναι παρούσες στις εκδηλώσεις των πρεσβειών.
Εσωτερικά, σημαίνει διαρθρωτική αλλαγή εντός της γαλλικής διπλωματίας. «Να δοθεί στις γυναίκες η θέση που τους αξίζει στη γαλλική διπλωματία, διορίζοντας περισσότερες γυναίκες σε θέσεις όπως γενικοί πρόξενοι, πρέσβεις ή διευθύντριες, καταπολεμώντας τον σεξισμό μέσω μιας πολιτικής μηδενικής ανοχής και διασφαλίζοντας την ισότητα αμοιβών». Προωθεί αυτό το έργο μέσω της οργάνωσης «Femmes et Diplomatie».
Αντονέλα Καβαλάρι
Η Αντονέλα Καβαλάρι, πρέσβης της Ιταλίας στην Κύπρο, βασίζεται σε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες διπλωματικής εμπειρίας για να μοιραστεί τις σκέψεις της σχετικά με το επάγγελμα.
«Δεν έχω καμία λύπη, δεν θα έκανα διαφορετική επιλογή αν μου δινόταν η ευκαιρία να γυρίσω στο παρελθόν», λέει. «Μετά από σχεδόν 40 χρόνια, εξακολουθώ να είμαι βαθιά πεπεισμένη ότι επέλεξα το σωστό επάγγελμα, το πιο κατάλληλο για τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά μου».
Οι ιδιότητες που απαιτεί η διπλωματία, υποστηρίζει, δεν εξαρτώνται από το φύλο. «Πρέπει να είσαι περίεργος, ευέλικτος, ανοιχτόμυαλος και, κατά προτίμηση, κοινωνικός για να αντιμετωπίσεις τη διπλωματική ζωή χωρίς να αγχώνεσαι ή να εξαντλείσαι, για να απολαμβάνεις –αντί να ανέχεσαι– τις συνεχείς μετακινήσεις, τα οικογενειακά προβλήματα, τις αλλαγές στη ρουτίνα και, γιατί όχι, επίσης τις χιλιάδες δεξιώσεις, που δεν είναι πάντα τόσο συναρπαστικές».
Όσον αφορά το ζήτημα της ανισότητας μεταξύ των φύλων, είναι σαφής: «Το γεγονός ότι είμαι γυναίκα δεν μου δημιούργησε συγκεκριμένα προβλήματα. Πιστεύω όμως ότι σήμερα η ανισότητα μεταξύ των φύλων αφορά κυρίως τον αριθμό των γυναικών στην υπηρεσία, ο οποίος εξακολουθεί να είναι χαμηλότερος από αυτόν των ανδρών συναδέλφων μας».
