Ο αποκλεισμός των εποχικών καλλιεργειών από τη φετινή κατανομή νερού, την ίδια ώρα που, όπως έγινε γνωστό, τέσσερα γήπεδα γκολφ έλαβαν παράταση μέχρι τον Σεπτέμβριο για την παροχή νερού από τα φράγματα, οι αργοί ρυθμοί στη ρύθμιση των απωλειών νερού από τα συστήματα των ΕΟΑ, ο αφθώδης πυρετός και ο χρόνος αποζημίωσης για τον περονόσπορο στην αμπελοκαλλιέργεια είναι μεταξύ των ζητημάτων που προβληματίζουν τους βουλευτές της νέας επιτροπής Γεωργίας της Βουλής.
Μετά από διάλογο που είχαν με τον κόσμο του πρωτογενούς τομέα, συγκέντρωσαν αρκετά ζητήματα, τα οποία έθεσαν το πρωί της Τρίτης ενώπιον της υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρίας Παναγιώτου, στην πρώτη συνάντηση που είχαν μαζί της, μετά τις βουλευτικές εκλογές.
11 δράσεις για οικονομικό προϊόν €139 εκατ. και 1.370 θέσεις εργασίας
Πρώτα όμως η υπουργός παρουσίασε σφαιρικά στη νέα κοινοβουλευτική επιτροπή τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις και παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν από το 2023 μέχρι σήμερα, ανά τομέα του Υπουργείου, καθώς και τις βασικές προτεραιότητες για την επόμενη περίοδο. Από τα σημεία που ανέλυσε, ξεχώρισαν η προκήρυξη του μεγαλύτερου επενδυτικού μέτρου που εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα στον πρωτογενή τομέα, ύψους 67,5 εκατομμυρίων ευρώ, στο πλαίσιο της εφαρμογής του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027, οι αποζημιώσεις ύψους περίπου 55 εκατ. ευρώ, από το 2023 μέχρι σήμερα, μέσω του Ταμείου Προστασίας και Ασφάλισης Γεωργικής Παραγωγής, αλλά κυρίως η επικαιροποίηση, μέσα από εκτεταμένη διαβούλευση, της Στρατηγικής για τον Πρωτογενή Τομέα 2024-2029. Για τη Στρατηγική, η υπουργός ανέφερε ότι περιλαμβάνει 11 δράσεις, συνολικού προϋπολογισμού 109,3 εκατ. ευρώ, δύο έχουν ήδη ολοκληρωθεί, επτά βρίσκονται σε πορεία υλοποίησης και οι υπόλοιπες δύο προχωρούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029. «Σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου, οι παρεμβάσεις αναμένεται να δημιουργήσουν πρόσθετη οικονομική δραστηριότητα ύψους 138,6 εκατομμυρίων ευρώ, αύξηση του ΑΕΠ κατά 70,8 εκατομμύρια ευρώ και περίπου 1.370 θέσεις εργασίας», τόνισε.
Καταβολή αποζημιώσεων μέχρι τις αρχές της επόμενης εβδομάδας
Για τον αφθώδη πυρετό, είπε ότι το τελευταίο διάστημα δεν παρουσιάζονται νέα κρούσματα, το Υπουργείο έδωσε στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες όλα τα εργαλεία που χρειάζονταν, η δεύτερη φάση του εμβολιασμού ολοκληρώνεται στις αρχές του φθινοπώρου, αυτή τη στιγμή οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες επεξεργάζονται κάποιες χαλαρώσεις μετά από αίτημα των κτηνοτρόφων, και στις αρχές της επόμενης εβδομάδας θα ολοκληρωθεί η διαδικασία καταβολής των αποζημιώσεων στους πληγέντες κτηνοτρόφους για την απώλεια ζωικού κεφαλαίου, εισοδήματος, προϊόντων και ζωοτροφών, από ένα συνολικό πακέτο που ξεπερνά τα €28 εκατ. ευρώ.
Διαβάστε επίσης:
- Επιπλέον 5 ΕΚΜ νερού ζητούν οι γεωργοί - Με εστίαση στις περιοχές Νότιου Αγωγού
- Αφθώδης πυρετός: Η προσοχή τώρα στην ελεύθερη Αμμόχωστο και τους αρνητές εμβολίων
- Αντανακλάσεις του αφθώδους πυρετού σε μουσειακά εκθέματα - Εξαφανίσεις ζώων, εισαγωγές αιγοπροβάτων και προστασία ντόπιων φυλών
- Πρωτογενής τομέας: Κίνδυνος απώλειας του 30% της παραγωγής - Μελέτη του Πανεπιστημίου Κύπρου
Η πολιτική άρδευσης στη βάση πλάνων τριετίας
Για το υδατικό πρόβλημα σημείωσε ότι από το 2024 τερματίστηκε η πρακτική της εφεδρικής χρήσης των αφαλατώσεων, θέτοντάς τις μονάδες σε συνεχή λειτουργία. «Μόλις σε δύο χρόνια ωριμάσαμε και θέσαμε σε λειτουργία τέσσερις αφαλατώσεις ενώ επαναλειτούργησε και η μονάδα στα Κούκλια σε χρόνο ρεκόρ. Επιπλέον μονάδες αφαλάτωσης προστίθενται στο σύστημα το Φθινόπωρο και το 2027, αυξάνοντας τον αριθμό των αφαλατώσεων σε διψήφιο νούμερο και πλησιάζοντας την κάλυψη των αναγκών μας στο 100%», είπε η υπουργός. Αυτά τα έργα, θα είναι «γέφυρα», μέχρι την κατασκευή νέων μόνιμων μονάδων αφαλάτωσης στην Ανατολική Λεμεσό, Αγία Νάπα–Αγία Θέκλα, Πόλη Χρυσοχούς και Δεκέλεια. «Για τον σκοπό αυτό έχει ξεκινήσει η εκπόνηση των απαραίτητων προπαρασκευαστικών μελετών για την αξιολόγηση των έργων με στόχο τη λειτουργία τους εντός του 2029», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με την κα Παναγιώτου, παρά τη βελτίωση που καταγράφηκε στις βροχοπτώσεις και στις εισροές στα φράγματα κατά το 2026, η συνολική κατάσταση παραμένει εύθραυστη, γι’ αυτό η πολιτική για την άρδευση το 2026 διαμορφώθηκε στη βάση μιας δύσκολης αλλά αναγκαίας ισορροπίας: να στηριχθεί η παραγωγή, χωρίς να υπονομευτούν τα αποθέματα των επόμενων ετών.
«Προτεραιότητα δόθηκε στις μόνιμες φυτείες, στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες, στην κτηνοτροφία και στη βιομηχανία μέσα από προγραμματισμό 3ετίας. Με βάση τα βελτιωμένα δεδομένα, η συνολική ποσότητα για άρδευση αυξήθηκε από περίπου 15,3 σε 18,7 εκατομμύρια κυβικά μέτρα», είπε, για να διευκρινίσει ότι οι πρόσθετες ποσότητες κατευθύνθηκαν στα κύρια συστήματα και αποκλειστικά σε επαγγελματίες γεωργούς.
Προειδοποίηση βουλευτών για το υδατικό: «Σε βάθος τριετίας δεν θα υπάρχει πρωτογενής τομέας»
Προβληματισμό για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα εξέφρασε η πλειοψηφία των μελών της Επιτροπής, ζητώντας λήψη μέτρων.
«Περιμέναμε να μας κάνετε μια πιο αναλυτική παρουσίαση για το υδατικό, γιατί σε βάθος τριετίας δεν θα υπάρχει πρωτογενής τομέας, ειδικά για εποχικές καλλιέργειες», παρατήρησε ο πρόεδρος της Επιτροπής και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιαννάκης Γαβριήλ. Μάλιστα άδραξε την ευκαιρία για να αναφέρει ότι εις βάρος του γεωργικού κόσμου, τέσσερα από τα γήπεδα γκολφ θα συνεχίζουν μέχρι τον Σεπτέμβριο να αντλούν νερό από τα φράγματα, αν και η διαβεβαίωση του Υπουργείου σε προηγούμενη συνεδρίαση ήταν να τερματιζόταν αυτή η πρακτική τον περασμένο Μάιο.
Για το θέμα τον γηπέδων γκολφ, η υπουργός απάντησε ότι οι εταιρείες ζήτησαν και πήραν μία μικρή παράταση μέχρι να υλοποιήσουν τα δικά τους υδατικά έργα. Την ίδια ώρα έκανε λόγο για παροχή σε αυτά μόλις 1,5% της διαθέσιμης ποσότητας των φραγμάτων, διαβεβαιώνοντας ότι αυτό το ποσοστό δεν θα ξεπεραστεί.
Υπό τον κίνδυνο να χαθούν τεράστιες αγορές για την κυπριακή πατάτα στην Ευρώπη, ο κ. Γαβριήλ σημείωσε ότι «πρέπει να μας προβληματίσει το πώς θα προχωρήσουμε στις εποχιακές καλλιέργειες.
Όπως παραδέχτηκε η υπουργός, «η άρδευση δυστυχώς είναι ο φτωχός συγγενής σε αυτόν τον τόπο», για να σημειώσει ότι οι γεωργοί έχουν περικοπές νερού σχεδόν κάθε χρόνο και μόνο δύο φορές, από το 2004, έχουν πάρει όλες τις ποσότητες που ήθελαν. Πρόσθεσε ότι «εμείς λύνουμε το πρόβλημα της ύδρευσης, καλύπτοντας το 100% τις ανάγκες από τις αφαλατώσεις, για να μπορεί το νερό που έχουμε στα φράγματα να διατίθεται απρόσκοπτα και συνεχώς στους γεωργούς».
Εξάλλου ανέφερε ότι σε σχέση με την ανομβρία, η Κύπρος εξασφάλισε 4,5 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να αποζημιωθούν όσοι θα έχουν μείωση στην παραγωγή τους λόγω του υδατικού.
Για την πατατοκαλλιεργητές ανέφερε πως όσοι αρδεύουν από τον Νότιο Αγωγό αποτελούν το 30%. Το Υπουργείο παραχώρησε €1 εκατ. για να τους βοηθήσει μέσω δικών τους γεωτρήσεων και μελετά πρόσθετα μέτρα όπως 80% επιδότηση για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες.
Ανησυχία για το χαλλούμι ΠΟΠ
Επίσης ο πρόεδρος της Επιτροπής άσκησε κριτική για καθυστερήσεις στις αποζημιώσεις και ζήτησε την κατάθεση όλων των στοιχείων για τον αφθώδη πυρετό μέχρι την ερχόμενη Τρίτη. Ακόμα, εξέφρασε ανησυχία για το χαλλούμι ΠΟΠ. Όπως είπε, ενώ με τις θανατώσεις αιγοπροβάτων μειώθηκε η ποσότητα αιγοπρόβειου γάλακτος κατά 10%, κάτι που αναλογεί μόλις στο 2,5% της παραγωγής, εντούτοις η ποσόστωση μειώθηκε από το 25% στο 15%, διερωτώμενος πώς θα επιτευχθεί ο στόχος του 50% για αιγοπρόβειο γάλα στο χαλλούμι ΠΟΠ μέχρι το 2029.
Εκκρεμότητες στα έργα απωλειών νερού - «Μία σταγόνα στον ωκεανό»
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, ο οποίος είναι μέλος στη νέα Επιτροπή Γεωργίας, ζήτησε όπως γίνει επικέντρωση στην εφαρμογή των προγραμμάτων που παρουσίασε η υπουργός, γιατί, εξήγησε, φαίνεται η θετική επίδραση στην οικονομία. Ωστόσο, εστιάζοντας στο υδατικό, ζήτησε χρονοδιαγράμματα για να λυθούν ζητήματα άρδευσης, όπως για τις εποχιακές καλλιέργειες. Επίσης ρώτησε εάν για έργα υποδομής των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) έχουν λυθεί ζητήματα για το ποιος έχει την ευθύνη, όπως για την αντικατάσταση παλιών αγωγών, ώστε να μειωθούν οι απώλειες.
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Βαλεντίνος Φακοντής, αξιοποίησε την τελευταία παρατήρηση του κ. Παπαδόπουλου, για να πει ότι τα 10,5 εκατομμύρια ευρώ που παραχώρησε το Υπουργείο στους ΕΟΑ για αντικατάσταση αγωγών και μείωση διαρροών είναι «μία σταγόνα στον ωκεανό».
Απαντώντας στον κ. Φακοντή, η κα Παναγιώτου είπε ότι οι ΕΟΑ έλαβαν το συγκεκριμένο ποσό, διότι μέχρι το 2027, που καλύπτει αυτό το κονδύλι, είναι περιορισμένα τα έργα που είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν. Σημείωσε ότι πήραν αυτό το ποσό για να είναι τα έργα κοστολογημένα, εντός χρονοδιαγράμματος και υλοποιήσιμα.
Για τη Στρατηγική για τον Πρωτογενή Τομέα 2024-2029, η υπουργός Γεωργίας ανέφερε ότι περιλαμβάνει 11 δράσεις, συνολικού προϋπολογισμού 109,3 εκατ. ευρώ, δύο έχουν ήδη ολοκληρωθεί, επτά βρίσκονται σε πορεία υλοποίησης και οι υπόλοιπες δύο προχωρούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029.
Φόβος για εγκατάλειψη του κλάδου από μερίδα γεωργών
Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Χαράλαμπος Πάζαρος ανέφερε ότι «είναι ωραία όσα έχουμε ακούσει, αλλά θα πρέπει να επανέλθουμε στην σκληρή πραγματικότητα, η κτηνοτροφία βρίσκεται σε πτώση, υπάρχουν πάρα πολλά προβλήματα». Προειδοποίησε ότι σε 2-4 χρόνια μία μερίδα γεωργών θα εγκαταλείψει τον πρωτογενή τομέα, όπως το έχει κάνει μία άλλη μερίδα στο παρελθόν, εάν δεν δοθούν οι ποσότητες νερού που ζητά ο γεωργικός κόσμος.
Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Καραϊσκάκης, σημείωσε ότι στις αποζημιώσεις του αφθώδους πυρετού θα πρέπει να ενταχθούν και οι έμμεσες οικονομικές απώλειες, όπως για τα παράγωγα του γάλακτος.
Ο Πρόδρομος Αλαμπρίτης (ΔΗΣΥ) παρατήρησε ότι τα προγράμματα του Υπουργείου ακούγονται ωραία, όμως διερωτήθηκε εάν έχουν μετρηθεί τα αποτελέσματά τους επί των ανθρώπων, εξηγώντας ότι «η εντύπωση που έχουμε είναι ότι γενικά ο πρωτογενής τομέας δέχεται μεγάλη πίεση, με αποτέλεσμα πολλοί να είναι έτοιμοι να τον εγκαταλείψουν».
Ο χρόνος αποζημίωσης για τον περονόσπορο
Μεταφέροντας τα συμπεράσματα από τη χθεσινή σύσκεψη που έγινε στην Πάφο για την ασθένεια του περονόσπορου, η οποία ταλανίζει την αμπελοκαλλιέργεια, ο κ. Πάζαρος ζήτησε όπως η αποζημίωση στην Πάφο και τη Λεμεσό, όπου παρατηρείται το πρόβλημα, καταβληθεί άμεσα, για να μπορούν οι παραγωγοί να επανέλθουν άμεσα στο επάγγελμα και να επιβιώσουν.
Γι’ αυτό το ζήτημα η υπουργός Γεωργίας διαβεβαίωσε ότι οι αποζημιώσεις θα δοθούν εντός του 2026.
