Άλλη μία υπόθεση αθέμιτου πλουτισμού μέσω της παράνομης εκμετάλλευσης τουρκοκυπριακής περιουσίας έφερε στο φως η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών του Υπουργείου Εσωτερικών. Η υπόθεση αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο δικαιούχοι φέρονται να επιχειρούν να αποκομίσουν παράνομο οικονομικό όφελος, εκμεταλλευόμενοι περιουσίες που τους έχουν παραχωρηθεί από το κράτος λόγω της προσφυγικής τους ιδιότητας.
Η νέα υπόθεση αφορά εμπορικό υποστατικό σε ιδιαίτερα προνομιακή περιοχή της Λεμεσού, το οποίο είχε παραχωρηθεί σε πρόσφυγα έναντι μηνιαίου μισθώματος μόλις €199. Ωστόσο, η διαχειρίστρια του ακινήτου το υπεκμίσθωσε έναντι €2.500 μηνιαίως, επιδιώκοντας να αποκομίζει κέρδος ύψους €2.300 κάθε μήνα.
Η υπόθεση αποκαλύφθηκε όταν η διαχειρίστρια του ακινήτου προχώρησε στην ανάρτηση αγγελίας εκμίσθωσης του καταστήματος σε ιστοσελίδα μεγάλου κτηματομεσιτικού γραφείου, συνοδεύοντάς την με φωτογραφικό υλικό του υποστατικού. Η αγγελία προωθήθηκε, επίσης, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Η συγκεκριμένη κίνηση αποδείχθηκε καθοριστική για την αποκάλυψη της υπόθεσης, καθώς το κατάστημα αναγνωρίστηκε από λειτουργούς της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, οι οποίοι κινητοποιήθηκαν αμέσως.
Μισθωμένο από το 2008
Όπως προέκυψε από την έρευνα, το συγκεκριμένο υποστατικό έχει παραχωρηθεί από τον Ιούνιο του 2008 σε δικαιούχο πρόσφυγα, βάσει σύμβασης μίσθωσης. Το ενοίκιο που καταβάλλεται σήμερα προς το κράτος ανέρχεται στα €199 τον μήνα.
Αρχικά, το υποστατικό είχε εκμισθωθεί για τη λειτουργία καταστήματος πώλησης στρατιωτικών ειδών. Στη συνέχεια, η μισθώτρια υπέβαλε κατά καιρούς αιτήματα για αλλαγή χρήσης του ακινήτου, προτείνοντας διάφορες εμπορικές δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων κατάστημα παραδοσιακών γλυκών, ινστιτούτο αισθητικής και σνακ μπαρ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τα εν λόγω αιτήματα εγκρίνονταν στο πλαίσιο της προβλεπόμενης διαδικασίας, ενώ από τους περιοδικούς ελέγχους της υπηρεσίας δεν είχε διαπιστωθεί οποιαδήποτε παραβίαση των όρων της σύμβασης που να δικαιολογεί τη λήψη μέτρων.
Το τηλεφώνημα
Η έρευνα κορυφώθηκε όταν λειτουργός της υπηρεσίας επικοινώνησε τηλεφωνικά με το κτηματομεσιτικό γραφείο που είχε αναρτήσει την αγγελία, προσποιούμενος ενδιαφερόμενο ενοικιαστή για τη μετατροπή του υποστατικού σε γραφείο. Κατά την επικοινωνία, ενημερώθηκε ότι για το συγκεκριμένο κατάστημα είχε ήδη εξευρεθεί ενοικιαστής και ότι βρισκόταν σε εξέλιξη η διαδικασία υπογραφής συμβολαίων. Με άλλα λόγια, η παράνομη υπενοικίαση είχε ήδη συμφωνηθεί και απέμενε μόνο η τυπική ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Υπό το φως των πιο πάνω, δόθηκαν οδηγίες για αποστολή επιστολής τερματισμού της σύμβασης μίσθωσης λόγω παραβίασης του όρου 4(ε) της συμφωνίας, σύμφωνα με τον οποίο απαγορεύεται η υπενοικίαση, υπεκμίσθωση, εκχώρηση ή παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης του μισθίου, εν όλω ή εν μέρει, σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Παράλληλα, η υπόθεση θα διαβιβαστεί στη Νομική Υπηρεσία για τη λήψη δικαστικών μέτρων με σκοπό την ανάκτηση του υπό αναφορά υποστατικού.
Μηδενική ανοχή
Το Υπουργείο Εσωτερικών και η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών επιδεικνύουν μηδενική ανοχή σε φαινόμενα παράνομης εκμετάλλευσης τουρκοκυπριακών περιουσιών και λαμβάνουν όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα, βάσει της νομοθεσίας, για την ορθολογιστική διαχείρισή τους και τη διασφάλιση της διαφάνειας και της αξιοκρατίας ανάμεσα στον προσφυγικό κόσμο. Παράλληλα, οι έλεγχοι για την τήρηση των όρων των συμβάσεων μίσθωσης συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς και, όπου διαπιστώνονται παρατυπίες, προχωρούν είτε στον τερματισμό των συμβάσεων είτε στη λήψη δικαστικών μέτρων για την ανάκτηση των περιουσιών.
Εκτεταμένες παρανομίες
Η κακοδιαχείριση και η παράνομη εκμετάλλευση τουρκοκυπριακών περιουσιών έχουν παγιωθεί με την πάροδο του χρόνου ως αποτέλεσμα ανοχής και ελλιπούς ελεγκτικού μηχανισμού. Στο πλαίσιο αυτό, όλες οι συμβάσεις που αφορούν τη χρήση των τουρκοκυπριακών περιουσιών τίθενται πλέον υπό αυστηρό έλεγχο. Όπου διαπιστώνονται παρατυπίες, μετά από επιτόπιους ελέγχους, λαμβάνονται τα προβλεπόμενα νομικά μέτρα για την ανάκτηση των περιουσιών και την επαναδιάθεσή τους σε δικαιούχους, με όρους διαφάνειας και αξιοκρατίας.
Οι συνεχιζόμενοι έλεγχοι έχουν αναδείξει το εύρος της διαχρονικής κακοδιαχείρισης. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί πέραν των 600 προβληματικών συμβάσεων μίσθωσης εκ των οποίων 300 περίπου έχουν τερματιστεί λόγω μη συμμόρφωσης.
Ο απολογισμός των ελέγχων
1 Από τις 4.032 συμβάσεις μίσθωσης τουρκοκυπριακών επαγγελματικών υποστατικών και ανοικτών χώρων που χρησιμοποιούνται για επαγγελματικούς σκοπούς διαπιστώθηκαν παραβιάσεις ουσιωδών όρων σε 512 περιπτώσεις. Για τις 280 περιπτώσεις όπου δεν υπήρξε συμμόρφωση, η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών προχώρησε στον τερματισμό των συμβάσεων. Μέχρι σήμερα έχουν ανακτηθεί 79 τουρκοκυπριακά επαγγελματικά υποστατικά.
2 Διαπιστώθηκαν 31 παραβιάσεις συμβολαίων από δήμους. Η υπηρεσία προχώρησε στον τερματισμό πέντε συμβάσεων για τις οποίες δεν υπήρξε συμμόρφωση, ενώ σε 13 περιπτώσεις στάλθηκαν προειδοποιητικές επιστολές.
3 Διαπιστώθηκαν 47 παραβιάσεις συμβολαίων από κοινοτικά συμβούλια. Μέχρι σήμερα τερματίστηκαν τρεις συμβάσεις λόγω μη συμμόρφωσης.
4 Άρχισε η ανάκτηση και τουρκοκυπριακών κατοικιών. Ελέγχθηκαν μέχρι σήμερα περίπου 100 συμβάσεις κατοικιών σε όλη την Κύπρο. Σε έξι περιπτώσεις όπου δεν υπήρξε συμμόρφωση, η υπηρεσία προχώρησε στην ανάκτηση των κατοικιών ενώ ανάλογα μέτρα προωθούνται για άλλες τρεις περιπτώσεις.
Πλέον, δημοσιεύονται
Η σημαντικότερη αλλαγή που επέφερε το νέο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τις τουρκοκυπριακές περιουσίες είναι ότι οι διαθέσιμες περιουσίες παραχωρούνται πλέον προς μίσθωση κατόπιν δημοσίευσης και ανοικτών διαδικασιών. Οι διαθέσιμες περιουσίες δημοσιεύονται ανά τρίμηνο στην ιστοσελίδα της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, γεγονός που συνιστά ένα από τα πλέον ουσιαστικά μέτρα ενίσχυσης της διαφάνειας.
Από την έναρξη εφαρμογής της πρακτικής μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί τέσσερις δημοσιεύσεις, τον Ιούνιο και τον Οκτώβριο του 2025, καθώς και τον Ιανουάριο και τον Απρίλιο του 2026. Στο πλαίσιο αυτών των διαδικασιών παραχωρήθηκαν συνολικά 285 τουρκοκυπριακές περιουσίες παγκυπρίως προς μίσθωση, εκ των οποίων 37 κατοικίες, 35 επαγγελματικά υποστατικά, 36 ανοικτοί χώροι και 177 γεωργικοί κλήροι.
