Η ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς προσανατολίζεται στον διορισμό λειτουργών επιθεώρησης–ερευνητών, προκειμένου να εξετάσουν την καταγγελία του επικεφαλής του ΑΛΜΑ, Οδυσσέα Μιχαηλίδη, αναφορικά με την υπόθεση του μαύρου κατασκοπευτικού βαν και την κατ’ ισχυρισμό σύγκρουση συμφερόντων του βοηθού γενικού εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη.
Στο επίκεντρο της καταγγελίας βρίσκεται η απόφαση του κ. Αγγελίδη και του γενικού εισαγγελέα, Γιώργου Σαββίδη, να αναστείλουν την ποινική δίωξη του Ισραηλινού Ταλ Ντίλιαν, πρώην στελέχους της Μοσάντ, ο οποίος ήταν ιδιοκτήτης του μαύρου κατασκοπευτικού βαν. Το όχημα εισήχθη στην Κύπρο ως μετεωρολογικός εξοπλισμός, ενώ στην πραγματικότητα έφερε συστήματα παρακολούθησης και υποκλοπής τηλεφωνικών συνδιαλέξεων.
Την πρόθεση της Αρχής να διερευνήσει την υπόθεση του μαύρου βαν αποκάλυψε ο πρόεδρός της και επίτροπος Διαφάνειας, Χάρης Πογιατζής, κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνεδρίασης της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών. Από την πλευρά του, ο βουλευτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για τη μεγάλη καθυστέρηση που παρατηρείται, επισημαίνοντας ότι η καταγγελία παραμένει σε εκκρεμότητα για σχεδόν τέσσερα χρόνια. Όταν υποβλήθηκε η καταγγελία, ο κ. Μιχαηλίδης κατείχε ακόμη τη θέση του Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας.
Η καταδίκη στην Ελλάδα
Καταλυτικό παράγοντα για την επανεξέταση της υπόθεσης αποτελούν οι πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Ο Ταλ Ντίλιαν και οι συνεργάτες του καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης, για την υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων πολιτικών προσώπων, υπουργών, βουλευτών και στρατιωτικών.
Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να διευρύνουν το πεδίο ελέγχου της Αρχής κατά της Διαφθοράς, καθώς επανέρχεται επιτακτικά το ερώτημα κατά πόσο πραγματοποιήθηκαν αντίστοιχες παράνομες παρακολουθήσεις και στην Κύπρο.
Θα συμφωνήσει ο γ. εισαγγελέας;
Πριν ακόμη αρχίσει η ουσιαστική διερεύνηση της υπόθεσης, η Αρχή κατά της Διαφθοράς καλείται να ξεπεράσει ένα σημαντικό νομικό εμπόδιο, το οποίο απορρέει από το ίδιο το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της.
Συγκεκριμένα, ο περί της Σύστασης και Λειτουργίας της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς Νόμος, προβλέπει ότι πριν από την έναρξη οποιασδήποτε έρευνας, η Αρχή οφείλει να απευθύνεται στον γενικό εισαγγελέα, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη ποινική διερεύνηση της ίδιας υπόθεσης από την Αστυνομία ή από ανεξάρτητο ποινικό ανακριτή. Σκοπός της συγκεκριμένης πρόνοιας είναι η αποφυγή παράλληλων ερευνών για τα ίδια πραγματικά περιστατικά.
Σχετικό είναι το άρθρο 10 της νομοθεσίας, το οποίο προβλέπει τα εξής: «Η Αρχή, σε περίπτωση κατά την οποία έχει αρχίσει ποινική έρευνα, είτε από την Αστυνοµία είτε από ποινικό ανακριτή, για πράξη διαφθοράς η οποία εµπίπτει στο πλαίσιο των αρµοδιοτήτων της, κατόπιν ενηµέρωσης από τον γενικό εισαγγελέα της ∆ηµοκρατίας δεν αρχίζει και/ή τερµατίζει οποιαδήποτε αρξαµένη παράλληλη ενέργεια: Νοείται ότι, η Αρχή δύναται να ζητά και να λαµβάνει ενηµέρωση αναφορικά µε την πορεία των ως άνω υποθέσεων από το γενικό εισαγγελέα της ∆ηµοκρατίας».
Τα ερωτήματα
Η πιο πάνω πρόνοια του νόμου δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς ως προς το κατά πόσο η υπόθεση μπορεί να ανοίξει εκ νέου.
Η υπόθεση του μαύρου κατασκοπευτικού βαν αποτέλεσε αντικείμενο πολύμηνης διερεύνησης από τον ανεξάρτητο ποινικό ανακριτή, Ηλία Στεφάνου, και έκλεισε με την απόφαση του γενικού εισαγγελέα, Γιώργου Σαββίδη, και του βοηθού γενικού εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη, να αναστείλουν την ποινική δίωξη του Ταλ Ντίλιαν και των συγκατηγορουμένων του. Υπό τα δεδομένα αυτά, προκύπτει το ερώτημα κατά πόσο η Νομική Υπηρεσία θα ενημερώσει την Αρχή ότι δεν υφίσταται πλέον οποιοδήποτε κώλυμα για την έναρξη νέας έρευνας ή κατά πόσο θα θεωρήσει ότι η υπόθεση έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο ποινικής διερεύνησης και, ως εκ τούτου, δεν συντρέχει λόγος επανεξέτασής της.
Εξίσου κρίσιμο θεωρείται και ένα δεύτερο ζήτημα: κατά πόσο ο γενικός και ο βοηθός γενικός εισαγγελέας θα επιτρέψουν στην Αρχή κατά της Διαφθοράς να αποκτήσει πρόσβαση στο πόρισμα του ανεξάρτητου ποινικού ανακριτή Ηλία Στεφάνου, το οποίο έχει διαβαθμιστεί από τη Νομική Υπηρεσία ως «απόρρητο». Το συγκεκριμένο πόρισμα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς καταγράφει το σύνολο της ποινικής διερεύνησης και τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε ο γνωστός ποινικολόγος αναφορικά με τη δράση του Ισραηλινού πρώην πράκτορα στην Κύπρο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η Νομική Υπηρεσία είχε αρνηθεί στο παρελθόν να διαβιβάσει το πόρισμα στη Βουλή, όταν αυτό ζητήθηκε στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Η καταγγελία
Η καταγγελία που υπέβαλε στην Αρχή κατά της Διαφθοράς ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης περιλαμβάνει σειρά εγγράφων και στοιχείων, στη βάση των οποίων διατυπώνεται ο ισχυρισμός περί ενδεχόμενης σύγκρουσης συμφερόντων του βοηθού γενικού εισαγγελέα σε σχέση με τον χειρισμό της υπόθεσης του μαύρου βαν.
Ειδικότερα, υποστηρίζεται ότι ο αδελφός του βοηθού γενικού εισαγγελέα διατηρούσε επαγγελματικές σχέσεις με στενούς συνεργάτες του Ντίλιαν. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται αναφορά στη σύσταση εταιρείας, η οποία καταχωρίστηκε στον Έφορο Εταιρειών μέσω του δικηγορικού γραφείου στο οποίο ήταν συνέταιρος ο Σάββας Αγγελίδης, πριν από τον διορισμό του σε υπουργική θέση, το 2018.
Σύμφωνα με τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη, τα πιο πάνω στοιχεία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Σάββας Αγγελίδης συμμετείχε στη λήψη της απόφασης για την αναστολή της ποινικής δίωξης του Ταλ Ντίλιαν και των συγκατηγορουμένων του.
Η απάντηση Σάββα Αγγελίδη
Ο βοηθός γενικός εισαγγελέας έχει απορρίψει κατηγορηματικά όλους τους ισχυρισμούς που διατυπώνονται σε βάρος του. Σε γραπτή δήλωσή του, ημερομηνίας 10 Αυγούστου 2022, ανέφερε: «Ως προς τους κατ’ επανάληψη εναντίον μου προβληθέντες αήθεις ισχυρισμούς περί σύνδεσής μου με τον κ. Ταλ Ντίλιαν, ευθαρσώς δηλώνω ότι πρόκειται για ανυπόστατους ισχυρισμούς που ακουμπούν τη λασπολογία και απώτερος σκοπός τους είναι να πλήξουν τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας και το άτομό μου».
Η έρευνα που πρέπει να γίνει
Με δεδομένο το σύνολο των στοιχείων που έχουν καταγραφεί γύρω από την υπόθεση του μαύρου κατασκοπευτικού βαν, αλλά και τις πρόσφατες εξελίξεις με τις καταδικαστικές αποφάσεις εναντίον του Ντίλιαν και συνεργατών του στην Ελλάδα, η διερεύνηση της υπόθεσης από την Αρχή κατά της Διαφθοράς αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Αρχή καλείται να εξετάσει σε βάθος όλες τις πτυχές της καταγγελίας που έχει ενώπιόν της, καθώς και τα ερωτήματα που έχουν ανακύψει μέσα από τον δημόσιο διάλογο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα πρέπει να δοθεί από την Αρχή και στα όσα αναδείχθηκαν στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, σύμφωνα με τα οποία ο Ταλ Ντίλιαν διατηρούσε επαφές και συνεργασίες με πολιτικά πρόσωπα στην Κύπρο, τα οποία φέρονται να γνώριζαν τη φύση της δραστηριότητάς του. Παράλληλα, χρήζει διερεύνησης και το γεγονός ότι στο πελατολόγιο του Ισραηλινού επιχειρηματία περιλαμβανόταν και η Αστυνομία.
Η κατάθεση του ποινικού ανακριτή, Ηλία Στεφάνου, αναμένεται να συμβάλει στην πληρέστερη κατανόηση των δεδομένων που τέθηκαν ενώπιόν του κατά τη διάρκεια της έρευνας, καθώς και των λόγων που οδήγησαν στις τελικές αποφάσεις των αρμόδιων αρχών.
Η υπόθεση του μαύρου κατασκοπευτικού βαν παραμένει ένα σκοτεινό κεφάλαιο για τη δημόσια ζωή της Κύπρου. Η κοινή γνώμη αναμένει πλέον να πληροφορηθεί όλες τις πτυχές της δράσης του Ταλ Ντίλιαν και των συνεργατών του στην Κύπρο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι αρμόδιες αρχές έκλεισαν μιαν υπόθεση χωρίς ποινικές διώξεις, στην οποία εμπλεκόταν ένας πρώην πράκτορας της Μοσάντ που συνεργαζόταν ακόμη και με την Αστυνομία, και κυκλοφορούσε για μήνες ανενόχλητος στους κυπριακούς δρόμους με ένα μαύρο κατασκοπευτικό βαν.
