Γράφουν Φίλιππος Πόλο, Γιάννης Σεϊτανίδης
Η Κύπρος βρίσκεται πλέον ένα βήμα πιο κοντά στην ένταξή της στη Ζώνη Σένγκεν, καθώς η διαδικασία εκπλήρωσης των τεχνικών προϋποθέσεων εισέρχεται στην τελική της φάση. Σύμφωνα με δημοσιεύματα και πληροφορίες που συνέλεξε ο «Π» μιλώντας με πρόσωπα που έχουν γνώση των διαδικασιών, το μεγαλύτερο μέρος του τεχνοκρατικού έργου έχει ολοκληρωθεί. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν έχει διατυπωθεί οποιαδήποτε αντίρρηση σε σχέση με την τεχνική ετοιμότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η τελική απόφαση θα ληφθεί σε επίπεδα Συμβουλίου της ΕΕ, δηλαδή από τα κράτη-μέλη, αλλά απαιτείται πρώτα μια έκθεση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το σχετικό κείμενο της τεχνικής ετοιμότητας της Κύπρου κυκλοφόρησε στα γραφεία των μελών της επιτροπής χωρίς να έχουν εκφραστεί ενστάσεις. Σημειώνεται ότι η επιτροπή λειτουργεί ως συλλογικό όργανο και οι επίτροποι ενημερώνονται για όλα τα θέματα που απαιτούν απόφαση. Η σχετική διαδικασία αναμένεται να κλείσει, αύριο, Παρασκευή, κατά τη συνεδρίαση του Κολεγίου των Επιτρόπων.
Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Μάρκους Λάμερτ, δήλωσε χθες στο ΚΥΠΕ ότι η σχετική έκθεση θα παρουσιαστεί επισήμως στο Συμβούλιο της ΕΕ τον Σεπτέμβριο, ενώ η επιτροπή θεωρεί ότι η ένταξη της Κύπρου θα αποτελέσει σημαντικό βήμα, τόσο για τη χώρα όσο και για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση. Διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη έκθεση δεν συνιστά ακόμη την τελική απόφαση ένταξης, καθώς η διαδικασία αξιολόγησης συνεχίζεται και απομένουν πολιτικά βήματα σε επίπεδο κρατών-μελών. Ωστόσο, το ότι η έκθεση θα πάει στο συμβούλιο σημαίνει ότι υπάρχει θετική γνωμοδότηση από την επιτροπή.
Πηγές με γνώση των διεργασιών, αναφέρουν στον «Π» ότι η Κύπρος έχει υλοποιήσει όσα απαιτούνταν, τόσο σε επίπεδο τεχνολογικού εξοπλισμού όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο επί του πεδίου.
Το εγχείρημα έχει πλέον ωριμάσει τεχνοκρατικά, με τις κυπριακές αρχές να έχουν ενσωματώσει τα ευρωπαϊκά συστήματα πληροφοριών και να έχουν θέσει σε εφαρμογή τις διαδικασίες που απαιτούνται για τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και της μεταναστευτικής πολιτικής στο πλαίσιο του κεκτημένου Σένγκεν.
Η Πράσινη Γραμμή στο επίκεντρο
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» είναι η Πράσινη Γραμμή και αν αυτή μετατρέπεται σε σκληρό εξωτερικό σύνορο. Καθοριστικό στοιχείο της προετοιμασίας υπήρξε η αποτελεσματική επιτήρηση της Πράσινης Γραμμής, σύμφωνα με τις πρόνοιες του σχετικού ευρωπαϊκού κανονισμού.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, ο οποίος έχει αφιερώσει πολύ χρόνο στην όλη προσπάθεια, έχει αναφέρει ότι δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα, η Πράσινη Γραμμή δεν πρόκειται να μετατραπεί σε εξωτερικό σύνορο της Ζώνης Σένγκεν, αλλά θα συνεχίσει να διέπεται από το ειδικό καθεστώς του σχετικού κανονισμού.
Στην πράξη, αναφέρθηκε στον «Π» ότι η ένταξη της Κύπρου στη Σένγκεν δεν αναμένεται να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές για όσους σήμερα δικαιούνται να διέρχονται από τα οδοφράγματα. Οι διαδικασίες θα συνεχίσουν να βασίζονται στις υφιστάμενες πρόνοιες του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής, με αυστηρούς ελέγχους ταυτότητας και δικαιώματος εισόδου από τις αρμόδιες αρχές της Δημοκρατίας, κατά τη διέλευση από τα νόμιμα σημεία διέλευσης.
Οι κυπριακές αρχές θα εξακολουθούν να εξετάζουν κατά πόσο το πρόσωπο που διέρχεται έχει νόμιμο δικαίωμα να βρίσκεται στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η διασύνδεση με τα συστήματα πληροφοριών Σένγκεν εκτιμάται ότι θα καταστήσει τους ελέγχους αποτελεσματικότερους. Τα σχετικά συστήματα έχουν εγκατασταθεί και η κυπριακή Αστυνομία είναι έτοιμη να τα χρησιμοποιήσει.
Στο ερώτημα τι θα γίνεται αν κάποιος Ευρωπαίος έχει φτάσει στην Κύπρο μέσω κατεχομένων η απάντηση είναι ότι θα εφαρμόζεται ό,τι και σήμερα, δηλαδή μπορεί να διέρχεται από τα οδοφράγματα εφόσον έχει νόμιμο δικαίωμα να βρίσκεται στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ίδιο ισχύει για κατόχους βίζας Σένγκεν.
Οι Τουρκοκύπριοι
Ωστόσο, υπάρχει ένα ζήτημα για το οποίο δεν πήραμε απάντηση και παραμένει σε εκκρεμότητα. Τι θα γίνει με υπηκόους τρίτων χωρών, και συγκεκριμένα Τούρκων υπηκόων που είναι παντρεμένοι με Τουρκοκυπρίους. Σήμερα διέρχονται από τα οδοφράγματα.
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του τρόπου εφαρμογής των κανόνων Σένγκεν στις συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η κατά γράμμα ανάγνωση του κανονιστικού πλαισίου οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, πρόσωπα τα οποία δεν έχουν εισέλθει νόμιμα σε ευρωπαϊκό έδαφος, όπως ένας Τούρκος που ταξίδεψε απευθείας στα κατεχόμενα, δεν θα έχει δικαίωμα διέλευσης μέσω των οδοφραγμάτων, ακόμη και αν έχει παντρευτεί Τουρκοκύπρια ή Τουρκοκύπριο.
Αυτή η γκρίζα ζώνη προκαλεί αβεβαιότητα και ανησυχία σε ομάδες Τουρκοκυπρίων, των οποίων το νομικό και διοικητικό καθεστώς παραμένει εδώ και χρόνια σε εκκρεμότητα.
Ιδιαίτερα έντονος είναι ο προβληματισμός μεταξύ των παιδιών μεικτών γάμων, τα οποία έχουν έναν Τουρκοκύπριο και έναν Τούρκο γονέα και, σε αρκετές περιπτώσεις, δεν έχουν λάβει την υπηκοότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κάποιοι από αυτούς διαθέτουν πιστοποιητικά γέννησης της Κυπριακής Δημοκρατίας ή βρίσκονται καταχωρισμένοι στο αρχείο πληθυσμού, χωρίς όμως να κατέχουν κυπριακή ταυτότητα ή διαβατήριο. Άλλα χρησιμοποιούν για τη διέλευσή τους από τα οδοφράγματα έγγραφα που εκδίδονται από το μη αναγνωρισμένο καθεστώς στα κατεχόμενα.
Εκπρόσωποι των επηρεαζόμενων ομάδων υποστηρίζουν ότι οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν παρουσιάσει μέχρι σήμερα ένα σαφές και δημόσια προσβάσιμο σχέδιο. Ζητούν διάλογο με την κυβέρνηση, προειδοποιώντας ότι η απουσία συγκεκριμένων ρυθμίσεων ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην καθημερινή διακίνηση, στην οικογενειακή ζωή και στην πρόσβαση των Τουρκοκυπρίων στην υπόλοιπη Ευρώπη.
«Παρόλο που ελπίζουμε ότι θα εφαρμοστούν λογικές ρυθμίσεις, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή διέλευση των παιδιών από μεικτούς γάμους, η πραγματικότητα είναι ότι η διαδικασία στερείται διαφάνειας. Υπάρχουν αρκετά πιεστικά ερωτήματα, στα οποία το Υπουργείο Εξωτερικών και οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν δώσει απαντήσεις», αναφέρει η Σουντέ Ντογάν, ιδρύτρια της οργάνωσης Karma Evlilik Sorunu Çözüm Hareketi (Κίνημα για τη Λύση των Προβλημάτων από τους Μεικτούς Γάμους). Σύμφωνα με την ίδια, ένα από τα βασικότερα ζητήματα αφορά τα μη αναγνωρισμένα έγγραφα που χρησιμοποιούν σήμερα πολλά παιδιά μεικτών γάμων.
«Δεν διαθέτουν όλα τα παιδιά από μεικτούς γάμους αναγνωρισμένη υπηκοότητα. Πολλά κατέχουν μόνο 'δελτία ταυτότητας της τδβκ' και σήμερα βασίζονται σε αυτά για τη διέλευσή τους από τα οδοφράγματα. Πώς ακριβώς θα επηρεάσει η ένταξη στη Ζώνη Σένγκεν τη δυνατότητά τους να διακινούνται;».
Ως πιθανή λύση, προτείνει την έκδοση ευρωπαϊκού δελτίου διαμονής μέλους οικογένειας πολίτη της Ένωσης για όσους πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις. Εναλλακτικά, εισηγείται την έκδοση ειδικού βιομετρικού ταξιδιωτικού εγγράφου ή laissez-passer, το οποίο θα συνδέεται με τα στοιχεία που ήδη διαθέτει η Κυπριακή Δημοκρατία στα πιστοποιητικά γέννησης και στο αρχείο πληθυσμού.
Τη δική του εμπειρία περιγράφει ο Χασάν Παραλί, Τουρκοκύπριος παιδί μεικτού γάμου, με έναν Τούρκο και έναν Τουρκοκύπριο γονέα, ο οποίος, όπως αναφέρει, προσπαθεί εδώ και σχεδόν 15 χρόνια να εξασφαλίσει την υπηκοότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
«Ως Τουρκοκύπριος, παιδί ενός Τούρκου και ενός Τουρκοκύπριου γονέα, δεν μου χορηγήθηκε η υπηκοότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλω εδώ και σχεδόν 15 χρόνια», δηλώνει.
Η απουσία κυπριακού διαβατηρίου σημαίνει ότι, προκειμένου να ταξιδέψει στην Ευρώπη, είναι υποχρεωμένος να υποβάλλει κάθε φορά αίτηση για θεώρηση Σένγκεν μέσω πρεσβείας ή ιδιωτικού φορέα που συνεργάζεται με την πρεσβεία της χώρας προορισμού.
