Στα €776 εκατ. ανέρχονται οι αποζημιώσεις που έχουν επιδικαστεί μέχρι σήμερα σε Ελληνοκύπριους ιδιοκτήτες περιουσιών στα κατεχόμενα, από τη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων του ψευδοκράτους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει στην ιστοσελίδα της η λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων, μέχρι τις 17 Ιουλίου 2026 υποβλήθηκαν συνολικά 8.715 αιτήσεις, εκ των οποίων οι 3.288 εξετάστηκαν. Το συνολικό ποσό που επιδικάστηκε σε αποζημιώσεις ανέρχεται σε 662.933.062 λίρες Αγγλίας, ποσό που αντιστοιχεί, με βάση τη χθεσινή ισοτιμία, σε 775.900.170 ευρώ.
Πρόσθετα, η λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων έχει εκδώσει αποφάσεις για:
Ανταλλαγή και αποζημίωση σε δύο υποθέσεις.
Επιστροφή περιουσίας σε επτά υποθέσεις.
Επιστροφή περιουσίας και αποζημίωση σε οκτώ υποθέσεις.
Σε μία υπόθεση αποφάσισε αποκατάσταση μετά τη διευθέτηση του Κυπριακού, ενώ σε ακόμη μία περίπτωση προχώρησε σε μερική αποκατάσταση.
Η λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων συστάθηκε το 2005, στο ψευδοκράτος, με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο έκρινε ότι αποτελούσε «εσωτερικό ένδικο μέσο» για τους Ελληνοκύπριους ιδιοκτήτες κατεχόμενων περιουσιών.
Η πιο πρόσφατη υπόθεση που έγινε γνωστή αφορά την καταβολή ποσού ύψους €9 εκατ. στους κληρονόμους του πρόσφυγα Χρίστου Σαβεριάδη, για πώληση περιουσίας στην Αμμόχωστο, μέσω φιλικού διακανονισμού που χειρίστηκε ο δικηγόρος Αχιλλέας Δημητριάδης.
Γνωρίζουν τους αιτητές
Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας γνωρίζουν ποιοι Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες έχουν μέχρι σήμερα προσφύγει στη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων και έχουν προχωρήσει σε πώληση των περιουσιών τους στα κατεχόμενα.
Όπως αναφέρθηκε στον «Π» αρμοδίως, υπάρχει δυνατότητα εντοπισμού τους καθώς οι πληρωμές πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικών λογαριασμών.
Σύμφωνα με ενημερωτικό οδηγό που έχει αναρτήσει στην ιστοσελίδα του δικηγορικό γραφείο στα κατεχόμενα, το οποίο αναλαμβάνει την υποβολή αιτήσεων στη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων, οι αποζημιώσεις καταβάλλονται σε τραπεζικό λογαριασμό επιλογής του αιτητή. Ως εκ τούτου, ενημερώνεται και η εποπτική Αρχή, δηλαδή η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, εκτός εάν τα χρήματα κατατεθούν σε τραπεζικό λογαριασμό στο εξωτερικό.
Σχετικές αναφορές έγιναν και στη Βουλή, κατά τη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων τον περασμένο Μάρτιο. Ο πρόεδρος της Ένωσης Εκτοπισμένων Κοινοτήτων Αμμοχώστου, Μιχάλης Τζιώρτας, αποκάλυψε ότι ο ίδιος ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ενημέρωσε τους εκπροσώπους των κατεχόμενων κοινοτήτων ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες γνωρίζουν ποιοι έχουν αποταθεί στη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων.
Να φορολογούνται ή όχι;
Παρά το γεγονός ότι στο παρελθόν υπήρξαν ορισμένες περιπτώσεις φορολόγησης, το Τμήμα Φορολογίας έχει σταματήσει να φορολογεί τα ποσά που λαμβάνουν πρόσφυγες από τη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων.
Όπως πληροφορείται ο «Π», αποφασίστηκε να ζητηθεί καθοδήγηση από τη Νομική Υπηρεσία, αν και το ζήτημα θεωρείται περισσότερο πολιτικό παρά νομικό. Με βάση την κείμενη νομοθεσία, τα έσοδα που προέρχονται από πωλήσεις ακίνητης ιδιοκτησίας θα πρέπει να φορολογούνται. Από την άλλη, όμως, πρόκειται για πρόσφυγες που για 52 χρόνια στερούνται τις περιουσίες τους. Άρα σήμερα που τις πώλησαν θα φορολογηθούν;
Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο είναι ορθό να φορολογηθούν σήμερα για την εκποίηση περιουσιών που παρέμεναν απρόσιτες για δεκαετίες.
Απατεωνιές με δάνεια του Φορέα
Οι Ελληνοκύπριοι που πωλούν τις περιουσίες τους μέσω της λεγόμενης επιτροπής αποζημιώσεων δεν ενημερώνουν το Κτηματολόγιο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ως αποτέλεσμα, στα αρχεία του Κτηματολογίου εξακολουθούν να εμφανίζονται ως οι νόμιμοι ιδιοκτήτες των συγκεκριμένων ακινήτων.
Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό κενό, καθώς οι τίτλοι ιδιοκτησίας εξακολουθούν να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξασφάλιση χαμηλότοκων δανείων από τον Κεντρικό Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών, παρότι αφορούν περιουσίες που έχουν ήδη πωληθεί. Πρόκειται για δάνεια στα οποία το κράτος συμμετέχει μέσω επιδότησης του επιτοκίου.
Για πρόσφυγες αιτητές, τα ποσά που εγκρίνονται από τον Κεντρικό Φορέα μπορούν να ανέλθουν μέχρι το 80% της αξίας της κατεχόμενης ή απροσπέλαστης περιουσίας ή μέχρι τις €130.000 όταν πρόκειται για στεγαστικό δάνειο πρώτης κατοικίας. Στα δικαιούχα πρόσωπα περιλαμβάνονται και οι ιδιοκτήτες κατεχόμενης περιουσίας που δεν είναι πρόσφυγες.
Επιστροφή των χρημάτων
Οι κανονισμοί που διέπουν τη λειτουργία του Κεντρικού Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών προβλέπουν ότι, σε περίπτωση που διαπιστωθεί πως Ελληνοκύπριος έχει αποξενώσει την περιουσία του στα κατεχόμενα, ενώ παράλληλα έχει επωφεληθεί από το σχέδιο δανειοδότησης, υποχρεούται να επιστρέψει τα ποσά που έλαβε.
Συγκεκριμένα, προβλέπονται τα εξής: «Πρόσωπο το οποίο αποξένωσε δυνάμει πώλησης, την κατεχόμενη ή απροσπέλαστη ακίνητη ιδιοκτησία, η οποία αξιοποιήθηκε για σκοπούς επιδότησης επιτοκίου είτε προτού εγκριθεί για σκοπούς επιδότησης επιτοκίου του δανείου είτε κατά τη διάρκεια επιδότησης επιτοκίου του δανείου, αυτό υποχρεούται όπως επιστρέψει άμεσα στον Κεντρικό Φορέα το ποσό της επιδότησης, το οποίο υπολογίζεται από την ημερομηνία κατά την οποία η εν λόγω ακίνητη ιδιοκτησία αποξενώθηκε: Νοείται ότι οι πρόνοιες του παρόντος Κανονισμού περιλαμβάνονται στη σύμβαση που καλείται να υπογράψει το δικαιούχο πρόσωπο με τον Κεντρικό Φορέα».
Παράλληλα, το συγκεκριμένο πρόσωπο ενδέχεται να αντιμετωπίσει και ποινικές συνέπειες, εφόσον εξασφάλισε το δάνειο με ψευδείς παραστάσεις.
Δεν αποζημιώνονται
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων δεν αποζημιώνει ακίνητη περιουσία στα κατεχόμενα η οποία είναι υποθηκευμένη στον Κεντρικό Φορέα. Για τον λόγο αυτό, ενώπιον του Κεντρικού Φορέα εκκρεμούν αιτήματα προσφύγων που ζητούν την αποδέσμευση συγκεκριμένων τεμαχίων γης, ώστε να μπορέσουν στη συνέχεια να προσφύγουν στη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων.
Παραλαβή από οδοφράγματα
Αρκετά δικηγορικά γραφεία στα κατεχόμενα, σε συνεργασία με δικηγορικά γραφεία στις ελεύθερες περιοχές, αναλαμβάνουν την προώθηση αιτήσεων προς τη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων. Μάλιστα, όπως αναφέρουν στις ιστοσελίδες τους, για Ελληνοκυπρίους που δεν μπορούν να μεταβούν στα γραφεία τους, είτε επειδή δεν έχουν περάσει ποτέ στα κατεχόμενα είτε επειδή δεν οδηγούν, υπάρχει δυνατότητα παραλαβής τους από τα οδοφράγματα.
Ο «Π» εντόπισε περίπτωση δικηγορικού γραφείου στα κατεχόμενα, στην ιστοσελίδα του οποίου αναγράφεται και ελληνοκυπριακός αριθμός κινητού τηλεφώνου, για ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων στη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων.
