***H Τασούλα, με τις δυο της κόρες, κατέβηκε από το φορτηγό για να μην αφήσει μόνον του το αγόρι της αδελφής της, του οποίου είχε την ευθύνη
***Tην βρήκαν στην άκρη του δρόμου, μπρούμυτα, πάνω από τα κορίτσια της, με τις καμένες φτερούγες της να καλύπτουν τα μωρά της
***Ο Τάκης Βασιλείου δεν μιλούσε στην δεύτερη οικογένειά του για την τραγωδία της ζωής του, αλλά τον άκουγαν κάποια βράδια να κλαίει με λυγμούς
***Η οικογένεια και οι φίλοι δεν θα ησυχάσουν εάν δεν ανευρεθούν τα οστά της Τασούλας, της Μαρίας και της Λαμπηδόνας. Να υπάρχει ο τάφος τους, να αναπαυθεί η ψυχή του πατέρα
Εκείνη την ημέρα, που η Τουρκία εισέβαλε στο νησί και η τουρκική αεροπορία βομβάρδιζε πολεμικά μέτωπα, κατοικημένες περιοχές και κρίσιμες υποδομές - πέντε μέρες μετά το πραξικόπημα, φωτιά είχε εξαπλωθεί στις κοιλάδες Ξερού, Κάμπου και Λιμνίτη μέχρι την Ιρκά Στερατζιά, λίγο πριν την Κοιλάδα των Κέδρων.
Χωρίστηκε η οικογένεια
Στις 20 Ιουλίου του 1974, η οικογένεια Βασιλείου ζούσε στον Ποταμό του Κάμπου – παραθαλάσσιο χωριό δυτικά της Μόρφου. Ο Τάκης και η Τασούλα Βασιλείου ήταν 25 χρονών, η Μαρία πέντε και η Λαμπηδόνα τεσσάρων. Ο Τάκης είχε πάει στον πόλεμο. Η Τασούλα πήρε τα μωρά της και δύο παιδιά της αδελφής της που είχε υπό την ευθύνη της, αφού οι γονείς ήταν μετανάστες στην Αγγλία, και ανέβηκαν σε φορτηγό με άλλους χωριανούς για να αναζητήσουν ασφαλές καταφύγιο. Εκείνη την εποχή ήταν συνηθισμένο τα παιδιά μεταναστών να μεγαλώνουν κοντά σε συγγενείς στην Κύπρο.
Στο φορτηγό
Από τις αρχές ακόμα της δεκαετίας του 1960 οι κάτοικοι της περιοχής ζούσαν με τον φόβο μιας πιθανής τουρκικής απόβασης. Έτσι, όταν ξημέρωσε εκείνη η ημέρα, πολλοί κάτοικοι αποφάσισαν να εγκαταλείψουν προσωρινά τα σπίτια τους και να κατευθυνθούν προς τον Κάμπο, στα ορεινά, θεωρώντας ότι εκεί θα υπήρχε περισσότερη ασφάλεια από βομβαρδισμούς ή αποβατικές επιχειρήσεις. Περίπου τριάντα γυναικόπαιδα επιβιβάστηκαν σε ένα φορτηγό. Οι άνδρες είχαν ήδη επιστρατευθεί και βρίσκονταν σε θέσεις μάχης. Η εικόνα εκείνης της ημέρας ήταν χαρακτηριστική της εποχής. Οι άνθρωποι στα χωριά εμπιστεύονταν ο ένας τον άλλο. Ασυνόδευτα παιδιά ανέβαιναν σε φορτηγά μαζί με συγχωριανούς, γυναίκες φρόντιζαν παιδιά συγγενών και γειτόνων, ενώ όλοι ένιωθαν την απειλή του πολέμου.
Η φωτιά
Καθώς το φορτηγό ανηφόριζε προς τον Κάμπο, οι επιβάτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με πύρινο μέτωπο της μεγάλης δασικής πυρκαγιάς που κατέκαιγε την περιοχή, μετατρέποντας σε στάχτη σημαντικό τμήμα του Δάσους Πάφου. Ο οδηγός, ένας άνδρας από τη γειτονική Τσακκίστρα, σταμάτησε σε μια στροφή για να εκτιμήσει την κατάσταση. Σύμφωνα με μαρτυρίες, άλλα οχήματα είχαν ήδη περάσει από το σημείο. Ο κίνδυνος δεν προερχόταν τόσο από τις ίδιες τις φλόγες όσο από τα εξαιρετικά θερμά ρεύματα αέρα που δημιουργούσε η πυρκαγιά. Αρχικά εξέτασε το ενδεχόμενο να συνεχίσει την πορεία του, όμως τελικά έκρινε ότι ήταν ασφαλέστερο να επιστρέψει. Ο δρόμος ήταν στενός και η αναστροφή δύσκολη. Κάποιοι επιβάτες πρόλαβαν να κατέβουν από το φορτηγό και ξεκίνησαν πεζοί για τον προορισμό τους.
Στην άκρη του δρόμου
Ο γιος της αδελφής της Τασούλας, επτά χρονών περίπου, κατέβηκε από το φορτηγό και άρχισε να περπατά και να απομακρύνεται από τους υπόλοιπους. Το άλλο μωρό κοιμόταν και το κράτησαν οι συγχωριανοί στο φορτηγό, όταν η Τασούλα, με τις δύο της κόρες, κατέβηκε για να μην αφήσει μόνο του το αγόρι της αδελφής της, του οποίου είχε την ευθύνη. Τη βρήκαν στην άκρη του δρόμου, μπρούμυτα, πάνω από τα κορίτσια της, με τις καμένες φτερούγες της να καλύπτουν τα μωρά της. Η πυρκαγιά δημιούργησε ένα ισχυρό κύμα υπέρθερμου αέρα. Οι τρεις τους πρέπει να υπέστησαν ασφυξία από έλλειψη οξυγόνου και από εισπνοή του καυτού αέρα να κατέρρευσαν.
Ταφή
Μετά τον εντοπισμό των τριών θυμάτων ειδοποιήθηκαν οι Αρχές. Η Αστυνομία ανέλαβε τη μεταφορά τους στον Πεδουλά, όπου κυβερνητικός γιατρός διαπίστωσε τον θάνατό τους. Από εκεί και πέρα τα ίχνη τους χάνονται. Μάρτυρες θυμούνταν κηδεία μιας νεαρής γυναίκας με δύο μικρά παιδιά στο κοιμητήριο του Πεδουλά – δίχως την παρουσία συζύγου, γονιών, συγγενών. Κάποιοι, μάλιστα, υπέδειξαν και το σημείο… περίπου.
Προσπάθειες εντοπισμού
Από το 2014 και μετά έγιναν προσπάθειες για τον εντοπισμό των οστών της Τασούλας, της Μαρίας και της Λαμπηδόνας. Με τη συνεργασία του τότε προϊσταμένου της Υπηρεσίας Αγνοουμένων Ξενοφώντα Καλλή, του τότε επιτρόπου Προεδρίας Φώτη Φωτίου, της Αστυνομίας, της κοινότητας Πεδουλά και άλλων, πραγματοποιήθηκαν εκσκαφές στα σημεία που υποδείχθηκαν από μαρτυρίες. Κατά τις έρευνες εντοπίστηκαν ανθρώπινα οστά, τα οποία υποβλήθηκαν σε επιστημονικές εξετάσεις και αναλύσεις DNA, χωρίς ωστόσο τα αποτελέσματα να επιβεβαιώνουν ότι ανήκαν στη μάνα ή/και στα δύο παιδιά της. Ενδεχομένως να έγιναν μετακινήσεις οστών κατά τις εργασίες επέκτασης/ανάπλασης του κοιμητηρίου ή μετά από τόσα χρόνια η μνήμη να ξεγελά αναφορικά με τον ακριβή τόπο της ταφής.
Χρέος ζωής
Η Τασούλα Βασιλείου, η Μαρία και η Λαμπηδόνα είναι καταγεγραμμένες στον επίσημο κατάλογο των πεσόντων της τουρκικής εισβολής. Ωστόσο, η περίπτωσή τους παραμένει μοναδική. Αν και είναι γνωστό πώς έχασαν τη ζωή τους και πού θάφτηκαν, ο τόπος της τελευταίας τους κατοικίας εξακολουθεί να παραμένει άγνωστος. Για την οικογένεια, το ζητούμενο είναι μόνο η εκπλήρωση ενός ανθρώπινου χρέους: Να εντοπιστούν τα οστά της μητέρας και των δύο παιδιών, να ταυτοποιηθούν και να αποκτήσουν έναν τάφο με τον σταυρό και τα ονόματά τους.
Έρευνες
Την ιστορία τη διηγήθηκε στην «Πρωινή Επιθεώρηση» του Πολίτη 107.6 & 97.6 ο Κυριάκος Κοφτερός, φίλος της οικογένειας, μαθητής τότε, ο οποίος δεν σταμάτησε να συλλέγει πληροφορίες για το συμβάν. Υπάρχουν ιστορίες της τουρκικής εισβολής του 1974 που παραμένουν λιγότερο γνωστές, όχι γιατί είναι λιγότερο τραγικές, αλλά γιατί χάθηκαν μέσα στη δίνη των γεγονότων. Μία από αυτές αφορά την Αναστασία (Τασούλα) Βασιλείου και τις δύο μικρές κόρες της, τη Μαρία πέντε ετών και τη Λαμπηδόνα τεσσάρων ετών. Δεν σκοτώθηκαν από σφαίρες ούτε από βομβαρδισμό. Έχασαν τη ζωή τους στις 20 Ιουλίου 1974, την πρώτη ημέρα της τουρκικής εισβολής, εγκλωβισμένες στην καταστροφική δασική πυρκαγιά που προκλήθηκε από τους τουρκικούς βομβαρδισμούς, ενώ προσπαθούσαν να σωθούν από τον πόλεμο. Πενήντα δύο χρόνια μετά, η οικογένεια εξακολουθεί να αναζητά τις αγαπημένες της. Η ιστορία ήρθε ξανά στο προσκήνιο μέσα από τη μαρτυρία του Κυριάκου Κοφτερού, ο οποίος έχει συγκεντρώσει στοιχεία για την υπόθεση και προσπαθεί, μαζί με την οικογένεια, να αναληφθεί νέα πρωτοβουλία εντοπισμού των οστών της μάνας και των δύο της παιδιών.
Προς επίτροπο Προεδρίας
Ο Κυριάκος Κοφτερός δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ο πραγματικός χώρος ταφής να βρίσκεται λίγα μόλις μέτρα μακριά από το σημείο όπου πραγματοποιήθηκε η προηγούμενη εκσκαφή. Είναι έτοιμος, όπως και η οικογένεια, να ενημερώσουν τον νέο επίτροπο Προεδρίας για Ανθρωπιστικά Θέματα Μάριο Χαρτσιώτη ώστε να καταβληθεί ακόμα μία προσπάθεια, συντονισμένη, για ανεύρεση των τριών θυμάτων του πολέμου, αφού προηγηθεί επανεξέταση μαρτυριών και επαναξιολόγηση στοιχείων.
Ανοικτή πληγή
Ο Τάκης Βασιλείου ξαναπαντρεύτηκε και έκανε δυο κόρες. Στο σπίτι που ξανάνοιξε δεν μιλούσε για την πρώτη του οικογένεια που χάθηκε μέσα στη λάβα του πολέμου για να μην τους φορτώσει το δικό του βάρος. Κάποια βράδια τον άκουγαν να κλαίει με λυγμούς. Ο καημός του ήταν ότι δεν γνώριζε πού ακριβώς βρίσκονταν θαμμένες η πρώτη του σύζυγος και οι κόρες του. Επιθυμούσε να μεταφερθούν στη Λευκωσία, εκεί που είναι θαμμένοι οι γονείς της Τασούλας, ο παππούς και η γιαγιά των παιδιών, ώστε να υπάρχει ένας γνωστός τάφος στον οποίο θα μπορούσαν να τους τιμούν. Δεν πρόλαβε όμως να πραγματοποιήσει αυτήν την επιθυμία. Έφυγε από τη ζωή δίχως να εκπληρώσει το τάμα του, να αποχαιρετήσει τους ανθρώπους του έτσι όπως τους έπρεπε.
Αλλά τα βράδια…
Η τραγική αυτή ιστορία ξαναγράφτηκε. Έχει ξαναειπωθεί. Αλλά η πληγή παραμένει ανοικτή. Η οικογένεια και οι φίλοι δεν θα ησυχάσουν εάν δεν ανευρεθούν τα οστά της Τασούλας, της Μαρίας και της Λαμπηδόνας. Να υπάρχει ο τάφος τους. Ένα καντήλι αναμμένο, ένα τρισάγιο μία φορά τον χρόνο στον τόπο ταφής, να αναπαυθεί η ψυχή του Τάκη Βασιλείου. Που δεν μιλούσε στη δεύτερη οικογένειά του για την τραγωδία της ζωής του, αλλά τον άκουγαν κάποια βράδια να κλαίει με λυγμούς.
Το σημείο όπου ανευρέθηκαν νεκρές η μάνα με τα δύο της κοριτσάκια. Στεφάνι
εις μνήμην τους από τις κόρες του πατέρα από τον δεύτερό του γάμο.
O Κυριάκος Κοφτερός συλλέγει στοιχεία για την τραγική ιστορία της οικογένειας Βασιλείου και προσπαθεί να εντοπίσει το σημείο ταφής των τριών θυμάτων της τουρκικής εισβολής.
Η Τασούλα Βασιλείου, η Μαρία και η Λαμπηδόνα είναι καταγεγραμμένες στον επίσημο κατάλογο των πεσόντων της τουρκικής εισβολής.
