Με κοινή πρόταση νόμου, η κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών επιχειρεί να ρυθμίσει το θέμα των επικίνδυνων οικοδομών, ένα ζήτημα που αναδείχθηκε, με τον χειρότερο δυστυχώς τρόπο, τον περασμένο Απρίλιο, με την τραγωδία στη Λεμεσό, με δύο νεκρούς να ανασύρονται από τα συντρίμμια.
Με την επανέναρξη των εργασιών της Βουλής το θέμα θα απασχολήσει ξανά την κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών, σε μια προσπάθεια να ξεπεραστούν τα προβλήματα που διαπιστώθηκαν και να ψηφιστεί ένα σύγχρονο νομοθετικό πλαίσιο. Η πρόταση νόμου για την τροποποίηση του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου εισάγει σειρά αλλαγών που αφορούν τον εντοπισμό, τον χαρακτηρισμό και τη διαχείριση επικίνδυνων και δυνητικά επικίνδυνων οικοδομών, καθώς και τις εξουσίες των αρμόδιων Αρχών, τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών και το πλαίσιο επιβολής διοικητικών και ποινικών κυρώσεων.
Με την πρόταση νόμου εισάγονται νέοι ορισμοί στον βασικό νόμο. Προστίθεται ο όρος «δυνητικά επικίνδυνη οικοδομή», ο οποίος αφορά οικοδομή ή μέρος οικοδομής που παρουσιάζει φθορές, ζημιές, βλάβες, μετατροπές ή προσθήκες σε τέτοιο βαθμό ώστε να ενδέχεται, σε σύντομο χρονικό διάστημα, να καταστεί επικίνδυνη για τους ενοίκους, τους εργαζομένους, τους διερχομένους ή γειτονικές οικοδομές. Παράλληλα, τροποποιείται ο ορισμός της «επικίνδυνης οικοδομής», ώστε να περιλαμβάνει οικοδομές που παρουσιάζουν προβλήματα λόγω παλαιότητας, έλλειψης συντήρησης, κακοτεχνιών, κακής θεμελίωσης, δομικών ελαττωμάτων, διάβρωσης, υποσκαφής ή ελλείψεων πυροπροστασίας, τα οποία δημιουργούν κίνδυνο για την ασφάλεια ή την υγεία. Εισάγεται επίσης ο ορισμός της «σφράγισης», ως προσωρινού μέτρου που αποτρέπει την πρόσβαση και χρήση της οικοδομής.
Η πρόταση προβλέπει επίσης αλλαγές στις αρμοδιότητες της αρμόδιας Αρχής. Ο διευθυντής Αδειοδότησης της Ανάπτυξης κάθε Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης αποκτά τη δυνατότητα να εκχωρεί τις εξουσίες του, για θέματα που αφορούν επικίνδυνες και δυνητικά επικίνδυνες οικοδομές, στον προϊστάμενο του Τομέα Οικοδομικής Αδειοδότησης, στον προϊστάμενο του Τομέα Επιβολής ή στον διευθυντή Τεχνικών Υπηρεσιών του ίδιου οργανισμού.
Τροποποιείται ακόμη το άρθρο που αφορά την έκδοση δικαστικών διαταγμάτων, ώστε να διευκρινίζεται ότι αυτά εκδίδονται από το αρμόδιο Επαρχιακό Δικαστήριο ύστερα από μονομερή αίτηση της αρμόδιας Αρχής.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη δημιουργία νέου πλαισίου για τις δυνητικά επικίνδυνες οικοδομές. Προβλέπεται ότι όταν, ύστερα από οπτικό έλεγχο, η αρμόδια Αρχή διαπιστώνει ότι μία οικοδομή είναι δυνητικά επικίνδυνη και απαιτούνται προληπτικά μέτρα, μπορεί να επιδίδει σχετική ειδοποίηση στον ιδιοκτήτη και στον κάτοχο της οικοδομής. Στην ειδοποίηση θα αναφέρονται οι λόγοι της απόφασης και θα καλείται ο ιδιοκτήτης μέσα σε καθορισμένη προθεσμία είτε να διορίσει μελετητή για την ετοιμασία έκθεσης ή μελέτης επισκευής είτε να προχωρήσει σε επισκευή, προστασία, περίφραξη ή άλλα προληπτικά μέτρα που θα καθορίζονται από την αρμόδια Αρχή.
Παρέχεται η δυνατότητα στον ιδιοκτήτη και στον κάτοχο της οικοδομής να υποβάλουν γραπτώς τις απόψεις τους εντός τριάντα ημερών από την επίδοση της ειδοποίησης. Παράλληλα, οι δήμοι και τα κοινοτικά συμβούλια υποχρεούνται να ενημερώνουν αμέσως την αρμόδια Αρχή όταν εντοπίζουν δυνητικά επικίνδυνη οικοδομή στην περιοχή ευθύνης τους.
Ειδοποιήσεις
Η πρόταση νόμου καθορίζει επίσης τον τρόπο επίδοσης των ειδοποιήσεων. Η επίδοση θεωρείται ότι πραγματοποιείται με παράδοση στον ιδιοκτήτη, στους κληρονόμους ή στον διαχειριστή του, με αποστολή στην τελευταία γνωστή ταχυδρομική διεύθυνση, με τοιχοκόλληση στην οικοδομή και με δημοσίευση στην επίσημη ιστοσελίδα της αρμόδιας Αρχής. Παρέχεται επιπλέον η δυνατότητα δημοσίευσης της ειδοποίησης σε δύο ημερήσιες εφημερίδες και αποστολής της μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, εφόσον υπάρχουν τα σχετικά στοιχεία επικοινωνίας. Αντίστοιχα, αναμορφώνεται πλήρως το πλαίσιο για τις επικίνδυνες οικοδομές. Σε περίπτωση που η αρμόδια Αρχή διαπιστώσει, μετά από οπτικό έλεγχο, ότι οικοδομή ή μέρος αυτής είναι επικίνδυνη, μπορεί να καλεί τον ιδιοκτήτη να διορίσει μελετητή για την ετοιμασία έκθεσης ή μελέτης, στην οποία θα καθορίζονται τα απαιτούμενα μέτρα για άρση της επικινδυνότητας και επισκευή της οικοδομής. Στα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνεται ακόμη και η μερική ή ολική κατεδάφιση.
Οι ιδιοκτήτες
Παράλληλα, η αρμόδια Αρχή μπορεί να απαιτήσει από τον ιδιοκτήτη να επισκευάσει, απομακρύνει, κατεδαφίσει, προστατεύσει, σφραγίσει ή περιφράξει την οικοδομή ή μέρος αυτής και να λάβει κάθε άλλο αναγκαίο μέτρο για την εξάλειψη του κινδύνου. Διατηρεί επίσης το δικαίωμα να διενεργεί νέες επιθεωρήσεις και, εφόσον εξακολουθεί να διαπιστώνεται επικινδυνότητα, να προχωρεί σε περαιτέρω ενέργειες.
Σε περιπτώσεις όπου η οικοδομή θεωρείται επικίνδυνη για τους ενοίκους της, η αρμόδια Αρχή μπορεί να καλεί τους ιδιοκτήτες και τους κατόχους να εγκαταλείψουν και να εκκενώσουν το κτήριο μέσα στην προθεσμία που θα καθορίζεται στην ειδοποίηση. Εάν πρόσωπο αρνείται να αποχωρήσει, η αρμόδια Αρχή μπορεί να ζητήσει την έκδοση διατάγματος από το δικαστήριο για την απομάκρυνση των προσώπων και την εκκένωση της οικοδομής. Μετά την εκκένωση δύναται να προχωρήσει και στη σφράγιση της οικοδομής ώστε να αποτραπεί η πρόσβαση τρίτων.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του ιδιοκτήτη με την ειδοποίηση, η αρμόδια Αρχή αποκτά σειρά πρόσθετων εξουσιών. Συγκεκριμένα, μπορεί να κινήσει διαδικασία επιβολής διοικητικού προστίμου, να προχωρήσει στη διακοπή της υδροδότησης, να ζητήσει από τον διαχειριστή Συστήματος Διανομής την αποσύνδεση της ηλεκτροδότησης και να εκτελέσει η ίδια τα έργα που απαιτούνται για την επισκευή, προστασία, περίφραξη, σφράγιση ή κατεδάφιση της οικοδομής.
Τα έξοδα των εργασιών, καθώς και τα έξοδα διορισμού μελετητή, θα βαρύνουν τον ιδιοκτήτη και θα μπορούν να αναζητούνται δικαστικώς ως αστικό χρέος. Επιπλέον, προβλέπεται ότι η αρμόδια Αρχή θα πιστοποιεί τα σχετικά έξοδα, τα οποία θα εγγράφονται στο επαρχιακό κτηματολογικό γραφείο ως εμπράγματο βάρος επί της επηρεαζόμενης ακίνητης ιδιοκτησίας.
Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι τα μέτρα που λαμβάνει η αρμόδια Αρχή περιορίζονται στα απολύτως αναγκαία για την άρση του άμεσου κινδύνου και μπορεί να περιλαμβάνουν σφράγιση, προειδοποιητική σήμανση, περίφραξη, υποστύλωση, αντιστήριξη, απομάκρυνση επικίνδυνων δομικών στοιχείων ή ολική και μερική κατεδάφιση. Για οικοδομές που χρησιμοποιούνται ως κατοικίες απαιτείται προηγούμενο διάταγμα του δικαστηρίου για την είσοδο της αρμόδιας Αρχής και τη λήψη των σχετικών μέτρων.
Παρέχεται ακόμη η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες να υποβάλουν αίτηση για ρύθμιση της οφειλής που προκύπτει από τις δαπάνες της αρμόδιας Αρχής. Η εξόφληση μπορεί να γίνεται σε έως τριάντα έξι ισόποσες μηνιαίες δόσεις, ενώ προβλέπεται πρόσθετο τέλος που δεν μπορεί να υπερβαίνει το δύο τοις εκατό της συνολικής δαπάνης.
Παράλληλα, η αρμόδια Αρχή αποκτά τη δυνατότητα, ύστερα από έκδοση δικαστικού διατάγματος, να εισέρχεται αυτεπάγγελτα σε επικίνδυνη οικοδομή ή στον περιβάλλοντα χώρο της και να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία της δημόσιας ασφάλειας, ακόμη και παρουσία αστυνομικού όταν κρίνεται ότι ενδέχεται να παρεμποδιστεί η άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα απαγόρευσης της χρήσης ή της ενοικίασης οικοδομής που έχει χαρακτηριστεί ως επικίνδυνη.
Αύξηση προστίμων
Σε ό,τι αφορά τις ποινές, αυξάνονται τα προβλεπόμενα χρηματικά πρόστιμα. Το ανώτατο πρόστιμο της πρώτης κατηγορίας αυξάνεται από €10.000 σε €20.000, ενώ της δεύτερης κατηγορίας από €20.000 σε €40.000. Επιπλέον, εισάγεται διαδικασία εξώδικης ρύθμισης συγκεκριμένων παραβάσεων. Για μη υλοποίηση περίφραξης επικίνδυνης οικοδομής προβλέπεται εξώδικο πρόστιμο ύψους €2.000, ενώ για μη σφράγιση επικίνδυνης οικοδομής προβλέπεται εξώδικο πρόστιμο €1.000. Καθορίζεται η διαδικασία έκδοσης της σχετικής ειδοποίησης, η δυνατότητα εξόφλησης εντός σαράντα πέντε ημερών και η συνέχιση της ποινικής διαδικασίας σε περίπτωση μη πληρωμής. Τέλος, τροποποιείται το άρθρο που αφορά την επιβολή διοικητικών προστίμων, αυξάνοντας το ανώτατο διοικητικό πρόστιμο που μπορεί να επιβληθεί σε πρόσωπο το οποίο δεν συμμορφώνεται με ειδοποίηση της αρμόδιας Αρχής από €20.000 σε €40.000, ενώ πραγματοποιούνται και τεχνικές τροποποιήσεις στις σχετικές παραπομπές του βασικού νόμου.
