Θα διεξαχθούν φέτος οι εξετάσεις για εισδοχή στη δημόσια υπηρεσία που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο το τελευταίο τρίμηνο του έτους; Και αν ναι, με το υφιστάμενο ή το νέο σύστημα που προτείνει η κυβέρνηση; Το ερώτημα αυτό, που ενδιαφέρει χιλιάδες συμπατριώτες μας που επιδιώκουν την πρόσληψή τους στο Δημόσιο, παραμένει ακόμη αναπάντητο και ουδείς μπορεί να πει μετά βεβαιότητας ποια θα είναι η τελική έκβαση. Τα δεδομένα έχουν ως εξής:
- Πρώτον, το μεταρρυθμιστικό νομοσχέδιο, που προνοεί για ένα νέο μοντέλο πλήρωσης των θέσεων στη δημόσια υπηρεσία, δεν έχει αρχίσει να συζητείται καν στην αρμόδια κοινοβουλευτική Επιτροπή. Είχε μεν κατατεθεί τον Απρίλιο από το Υπουργείο Οικονομικών (ΥΠΟΙΚ), η κυβέρνηση πίεζε για έγκρισή του πριν το κλείσιμο της Βουλής, ωστόσο η Επιτροπή Οικονομικών είχε διαμηνύσει ότι δεν υπήρχε χρόνος για συζήτηση ενός τόσο σοβαρού ζητήματος, πόσω μάλλον να οδηγηθεί στην ολομέλεια.
- Δεύτερον, όπως πληροφορείται ο «Π», το εν λόγω νομοσχέδιο έχει μεν προτεραιότητα στην ατζέντα της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής, πλην όμως απαιτείται χρόνος για τη συζήτηση. Οι πηγές μας αναφέρουν πως ούτε να εικάσουν ούτε να εκτιμήσουν μπορούν την πορεία της συζήτησης και το τελικό αποτέλεσμα.
- Τρίτον, υπάρχουν κόμματα, όπως το ΑΚΕΛ, που θεωρούν ότι δεν υπάρχει επαρκής χρόνος για συζήτηση και κατάληξη, συνεπώς θα ήταν σώφρον να διεξαχθούν κανονικά οι εξετάσεις με το ισχύον σύστημα και το νέο να μπει σε εφαρμογή από το 2027 (θα αφορά τις κενές θέσεις του Δημοσίου για το 2028).
- Τέταρτον, ακόμη κι αν γίνει δεχτή η πρόταση του ΑΚΕΛ, την οποία μετέφερε στον «Π» ο βουλευτής Ανδρέας Πασιουρτίδης, δεν είναι σαφές εάν προλαβαίνει χρονικά η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ) να προχωρήσει στη διεξαγωγή τους. Οι τελευταίες ετήσιες εξετάσεις που έγιναν, το 2025, για πλήρωση θέσεων του 2026, είχαν διεξαχθεί Σεπτέμβριο-Δεκέμβριο. Οπόταν, ανεξαρτήτως του πού θα γύρει η πλάστιγγα, δεν είναι βέβαιο ότι η Υπηρεσία Εξετάσεων του Υπ. Παιδείας θα έχει χρόνο για να ετοιμάσει τα θέματα.
- Πέμπτο, δεν υπάρχει απάντηση ούτε στο ερώτημα εάν δημιουργείται κενό στη διαδικασία προσλήψεων στο Δημόσιο για το 2027 και συνεπώς πάγωμα, αν δεν διεξαχθούν εξετάσεις το 2026. Ή εάν μπορεί η κυβέρνηση να αναζητήσει εναλλακτικό τρόπο πλήρωσης των θέσεων του 2027, με βάση, π.χ., τα αποτελέσματα των κυβερνητικών εξετάσεων του 2025.
Ανοικτό το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί κενό στις προσλήψεις για το 2027. Πάντως το ΥΠΟΙΚ διαμηνύει ότι το νέο σύστημα δεν συνιστά ανατροπή της φιλοσοφίας των προσλήψεων. Απλώς αλλάζει τη σειρά με την οποία γίνονται τα πράγματα. Η ΕΔΥ συζητά με το ΥΠΟΙΚ τροποποιήσεις
Τροποποιήσεις ζητά η ΕΔΥ
Πάντως στο ΥΠΟΙΚ, σε μία προσπάθεια να καθησυχάσουν τις ανησυχίες της Βουλής ότι η συζήτηση θα είναι μακροσκελής, στέλνουν το μήνυμα ότι το νέο σύστημα δεν συνιστά ανατροπή της φιλοσοφίας των προσλήψεων. Απλώς αλλάζει τη σειρά με την οποία γίνονται τα πράγματα.
Από την άλλη ο πρόεδρος της ΕΔΥ, Γιώργος Παπαγεωργίου, σε δηλώσεις του στον «Π» τονίζει πως η Επιτροπή συμφωνεί απόλυτα με τις βασικές αρχές και σκοπούς του νομοσχεδίου, πλην όμως υπάρχουν κάποιες παρατηρήσεις στις οποίες δεν θέλησε να αναφερθεί πριν συζητηθούν αρμοδίως. «Είμαστε σε επικοινωνία με το ΥΠΟΙΚ, ενδεχομένως να γίνουν οι διορθώσεις που θα μας ικανοποιούσαν», ανέφερε, διευκρινίζοντας πως δεν πρόκειται για διαφωνίες αλλά για κάποιες αλλαγές που η ΕΔΥ θεωρεί πως «θα καταστήσουν το νομοσχέδιο πιο λειτουργικό. Απλώς να θυμίσουμε», συμπλήρωσε, «ότι η ΕΔΥ είναι αυτή που θα κληθεί να εφαρμόσει τον νόμο. Έχοντας αυτό υπόψη προσπαθούμε κάποια σημεία να τα βελτιώσουμε».
Ως προς τον τρόπο που θα γίνονται οι εξετάσεις, αν δηλαδή θα είναι γνωσιολογικού χαρακτήρα ή ικανοτήτων, ένα θέμα που το νομοσχέδιο αφήνει στην ευχέρεια της ΕΔΥ να το διαχειριστεί, ο κ. Παπαγεωργίου είπε πως είναι πολύ νωρίς να μπει σε αυτή τη συζήτηση, πριν τουλάχιστον καταλήξει η τελική μορφή του νομοσχεδίου.
Όσον αφορά στον έγκαιρο προγραμματισμό εξετάσεων για το 2026 εάν δεν είναι εφικτή η έγκριση του νέου νομοσχεδίου, ο κ. Παπαγεωργίου ανέφερε πως τη δεδομένη στιγμή δεν έχει απάντηση. «Οι εξετάσεις γίνονται από την Υπηρεσία Εξετάσεων αφού το ΥΠΟΙΚ καταθέσει καταλόγους των θέσεων που ενδεχομένως να προκηρυχθούν τον επόμενο χρόνο. Πρέπει να δούμε πώς θα διαχειριστεί όλα αυτά η Βουλή και το ΥΠΟΙΚ και μετά θα γνωρίζουμε τι θα γίνει».
Τι αλλάζει με το νέο σύστημα
Αυτό που επιχειρείται, εξηγεί στον «Π» η ανώτερη λειτουργός του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού Μαρία Κλεάνθους, είναι η διόρθωση των στρεβλώσεων που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια στη δημόσια υπηρεσία, όπου οι χρονοβόρες διαδικασίες και το ισχύον σύστημα των γενικών γραπτών εξετάσεων, που δεν συνδέεται ούτε με τις ανάγκες της δημόσιας υπηρεσίας ούτε με το πραγματικό ενδιαφέρον των υποψηφίων για συγκεκριμένες ειδικότητες και επαγγέλματα, οδηγούν ακόμη και σε αδυναμία πλήρωσης κενών θέσεων.Το σύστημα καλλιεργεί, σημειώνει, μια κουλτούρα όπου πολλοί που ενδιαφέρονται απλώς θέλουν να εξασφαλίσουν πρόσβαση στη δημόσια υπηρεσία, ανεξαρτήτως αντικειμένου απασχόλησης. Έτσι, πολλοί επιτυγχάνουν στις εξετάσεις, διατηρούν το δικαίωμα συμμετοχής σε διαδικασίες διορισμού και όταν τελικά ανοίγουν οι θέσεις είτε δεν ενδιαφέρονται πλέον είτε έχουν ήδη ακολουθήσει άλλη επαγγελματική πορεία. Το αποτέλεσμα είναι οι υπηρεσίες να αδυνατούν να στελεχωθούν, παρότι εξακολουθεί να υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για εργοδότηση στο Δημόσιο.
Χαρακτηριστικές είναι περιπτώσεις όπου για δέκα κενές θέσεις εμφανίζονται ενώπιον της ΕΔΥ μόλις δέκα υποψήφιοι, όταν θα έπρεπε να υπάρχει πολλαπλάσιος αριθμός ώστε να υπάρχει ουσιαστικός ανταγωνισμός. Υπάρχουν δε πολλά παραδείγματα όπου οι διαδικασίες πρόσληψης επαναλαμβάνονται δυο και τρεις φορές χωρίς να καταστεί δυνατή η πλήρωση των κενών θέσεων.
Ταυτόχρονα, προκύπτει και το ζήτημα της παραγωγικότητας. Όταν ένας εργαζόμενος δεν διοριστεί σε θέση απ’ την οποία να αντλεί ικανοποίηση και το μόνο που τον κεντρίζει είναι η μονιμότητα, το ωράριο και τα ωφελήματα του Δημοσίου, κάποια στιγμή δεν θα αποδίδει τα μέγιστα.
Περισσότερη ευελιξία
Με το νέο πλαίσιο, αναφέρει η κ. Κλεάνθους, η διαδικασία θα ξεκινά από τις πραγματικές ανάγκες, θα επιτρέπει την ταχύτερη στελέχωση και θα καθιστά το σύστημα πιο αποτελεσματικό. Η γραπτή εξέταση παραμένει υποχρεωτική, όπως και η μοριοδότηση των υποψηφίων. Αυτό που αλλάζει είναι η σειρά με την οποία γίνονται τα πράγματα. Συγκεκριμένα, στην αρχή κάθε έτους θα δημοσιεύονται οι τίτλοι των κενών θέσεων που πρόκειται να πληρωθούν στη δημόσια υπηρεσία. Στη συνέχεια, η ΕΔΥ θα μπορεί να αποφασίζει τον αριθμό και το είδος των εξετάσεων που απαιτούνται κάθε χρόνο. Ανάλογα με τις ανάγκες, θα μπορεί: Να προκηρύσσει μία γενική γραπτή εξέταση για συγγενείς θέσεις, να ομαδοποιεί ειδικότητες ή να οργανώνει εξειδικευμένες εξετάσεις για συγκεκριμένα επαγγέλματα, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.
Έτσι, ένας οικονομολόγος θα παρακάθεται σε εξέταση για θέσεις οικονομικού λειτουργού ή άλλες συναφείς ειδικότητες και όχι σε μια γενική διαδικασία που του επιτρέπει στη συνέχεια να διεκδικεί οποιαδήποτε θέση. Αντίστοιχα, για εξειδικευμένες ειδικότητες με περιορισμένες ανάγκες, όπως οι αρχαιολογικοί λειτουργοί, θα υπάρχει δυνατότητα ξεχωριστών εξετάσεων όταν προκύπτουν πραγματικές κενές θέσεις, αποφεύγοντας την άσκοπη συμμετοχή υποψηφίων σε γενικές εξετάσεις χωρίς προοπτική άμεσου διορισμού.
Μία ακόμη αλλαγή αφορά τους ίδιους τους υποψηφίους. Κατά την υποβολή των αιτήσεών τους θα δηλώνουν σειρά προτεραιότητας στις θέσεις που διεκδικούν. Αν επιλεγούν στην πρώτη τους επιλογή, δεν θα συνεχίζουν στις υπόλοιπες διαδικασίες, περιορίζοντας έτσι τις καθυστερήσεις και τις συνεχείς αναπληρώσεις καταλόγων.
