Οι «Ζαχαρίες» ήταν μία εγκληματική φατρία που έδρασε στη Λεμεσό και τα χωριά Λόφου, Ύψωνα, Κολόσσι και Πάχνα, από τις αρχές της δεκαετίας του '30 μέχρι τα πρώτα χρόνια ίδρυσης της ΚΔ, με αρχηγό τον Αντώνη Ζαχαρία και υπαρχηγό τον αδελφό του, Χαράλαμπο. Αρχικά η συμμορία επιδίδονταν σε ζωοκλοπές, αργότερα, τη δεκαετία του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960, απέκτησαν νέες διαστάσεις και επεκτάθηκαν σε νέους τομείς, όπως το χαρτοπαίγνιο και η πορνεία. Αντίπαλη συμμορία την ίδια περίοδο ήταν οι Κολοσσιάτες με αρχηγό τον Χαμπή Ονησιφόρου Κολοσσιάτη, από το Κολόσσι.
Η βεντέτα μεταξύ Ζαχαρίων και Κολοσσιατών κράτησε περίπου 30 χρόνια και οδήγησε τουλάχιστον 186 ανθρώπους στον θάνατο. Μέχρι το τέλος του '60 οι Ζαχαρίες είχαν επιβληθεί έναντι της συμμορίας των Κολοσσιατών. Η φατρία των Ζαχαρίων διαλύθηκε στις 13 Ιουνίου 1962, όταν τρία άτομα από τα μέλη της συμμορίας καταδικάστηκαν σε θάνατο και απαγχονίστηκαν. Πρόκειται για τους Χαράλαμπο Ζαχαρία, Λαζαρή Δημητρίου και Μιχαήλ Χειλέτικο. Ήταν οι πρώτοι και τελευταίοι απαγχονισμοί στην ιστορία της ΚΔ.
Πώς ξεκίνησαν όλα
Οι ρίζες της αντιπαράθεσης των δύο συμμοριών εντοπίζονται στη δεκαετία του '30 στο χωριό Λόφου όπου ζούσε ο γεωκτήμονας, Ζαχαρίας Αντωνίου, 38 χρόνων τότε, με τη γυναίκα του, Θεονίτσα, και τα δύο τους παιδιά, Αντωνή και Παμπή. Διέθετε αρκετά κτήματα και μισταρκούς, μεταξύ των οποίων ο οδηγός φορτηγού, Κυριάκος Θεοδούλου και η σύζυγός του, Ερμιόνη, από τον Ύψωνα. Ο Ζαχαρίας Αντωνίου ήταν πρώτος κουμπάρος στον γάμο των δύο μισταρκών του.
Οι σχέσεις τους είχαν τεταθεί, όταν ο Ζαχαρίας Αντωνίου συνήψε κρυφά δεσμό με την Ερμιόνη. Όταν ο Κυριάκος Θεοδούλου αποφυλακίστηκε -βρέθηκε στη φυλακή για κάποια παράβαση- έμαθε όσα είχαν μεσολαβήσει μεταξύ του εργοδότη του και της γυναίκας του. Το βράδυ της 23ης Ιουνίου 1936 ο Κυριάκος Θεοδούλου έπεσε νεκρός σε ενέδρα, που του έστησαν άγνωστοι. Πυροβολήθηκε στο στήθος με δίκαννο. Οι δράστες κατακρεούργησαν το πρόσωπό του με κουνιά (πέλεκυ), τύλιξαν το πτώμα του σε σακούλα και το πέταξαν κοντά στον δρόμο Ύψωνα - Τραχωνίου. Εντοπίστηκε την επόμενη μέρα.
Οι αστυνομικές έρευνες οδήγησαν στον Ζαχαρία Αντωνίου στον οποίο διατυπώθηκαν κατηγορίες για φόνο εκ προμελέτης. Ωστόσο, ο πρόεδρος του δικαστηρίου δεν πείστηκε για την ενοχή του και αφέθηκε ελεύθερος. Επέστρεψε στο χωριό του όπου εγκατέλειψε τη σύζυγό του και άρχισε να συζεί με την Ερμιόνη. Η πρώτη ένδειξη για τα επερχόμενα κακά παρουσιάστηκε στις 5 Ιουνίου 1938, όταν άγνωστοι αποπειράθηκαν να κάψουν το σπίτι τους. Συνελήφθησαν δύο ύποπτοι, οι οποίοι όμως στη συνέχεια απαλλάχθηκαν των κατηγοριών. Ο πεθερός του Ζαχαρία Αντωνίου επιχείρησε να τον συνετίσει, αλλά εκείνος του επιτέθηκε και τον τραυμάτισε με κουνιά. Κατηγορήθηκε στο δικαστήριο γι' αυτή του την πράξη ο Ζαχαρίας Αντωνίου και καταδικάστηκε σε δύο μήνες φυλακή.
Η βεντέτα
Οι χωρικοί της περιοχής άρχισαν να τον φοβούνται ακόμη περισσότερο, διότι ο Ζαχαρίας έδειξε ότι ήταν αδίστακτος. Όταν εξαφανίζονταν τα κοπάδια τους, που τα έκλεβαν μισταρκοί του, σε εκείνον αποτείνονταν για να τους τα βρει, πληρώνοντας βέβαια αμοιβή-λύτρα για τον «κόπο» του. Πολλές φορές και η Αστυνομία ζητούσε τη «βοήθειά» του, αφού γνώριζαν πολύ καλά ότι αυτός ήταν ο ηθικός αυτουργός των ζωοκλοπών. Σταδιακά ο Ζαχαρίας Αντωνίου απέκτησε διασυνδέσεις με αστυνομικούς και άλλους εκπροσώπους της εξουσίας.
Η δολοφονία του Κυριάκου Θεοδούλου ήταν αυτή που όξυνε τη βεντέτα Ζαχαρίων - Κολοσσιατών. Η οικογένεια του Κυριάκου που συγγένευε με τη σύζυγο του Χαμπή Ονησιφόρου, σημαντικού επίσης γαιοκτήμονα από το Κολόσσι, επιδείνωσε το θανάσιμο μίσος που προϋπήρχε ενδεχομένως από άλλες αιτίες προστριβών ανάμεσα στους Ζαχαρίες και τους Κολοσσιάτες. Ειδικότερα, ο Ζαχαρίας, όπως γράφει στο βιβλίο του ο Αδάμος Κόμπος, είχε εμφυσήσει στους γιους του Αντωνή και Παμπή τους υπερφίαλους παλικαρισμούς και την απαξίωση της ανθρώπινης ζωής με τη χωρίς την παραμικρή ενοχική κρίση συνείδησης διάπραξη πλειάδας ανθρωποκτονιών. Φονικό όπλο στα χέρια τους, κατά το παράδειγμα του πατέρα, η κουνιά. Ο Παμπής σκότωσε μεταξύ άλλων τη φιλενάδα του πατέρα του Ερμιόνη.
Εξορία και αλληλοεξόντωση
Τα αλληλοεκδικητικά, ωστόσο, κτυπήματα άρχισαν να πυκνώνουν ύστερα από απόπειρες φόνου εναντίον του Ζαχαρία και του Χαμπή Κολοσσιάτη από μέλη αντιστοίχως των δύο αντίπαλων φατριών, μέχρι που το δικαστήριο αποφάσισε την εξορία του Ζαχαρία στον Άγιο Αμβρόσιο Κερύνειας και του Χαμπή στη Γιαλούσα. Επανέρχονται δριμύτεροι στους τόπους τους και μετά τη δολοφονική τους εξόντωση, του Χαμπή το 1953 και του Ζαχαρία το 1956, αρχηγική δράση εκ μέρους των Κολοσσιατών αναλαμβάνει ο Πέτρος Μουζωμένος από την Πάχνα και ο Διαμαντής Κωνσταντίνου από το Κολόσσι, ενώ οι υιοί Ζαχαρία αναδεικνύονται σε παντοδύναμες εγκληματικές φυσιογνωμίες. Και οι δύο ομάδες περιστοιχίζονται από ενεργούμενά τους εγκληματικά στοιχεία.
Στις 14 Απριλίου 1953 η συμμορία των Ζαχαρίων δολοφόνησε τον Χαμπή Κολοσσιάτη στο χωράφι του. Δύο μέλη της συμμορίας τον πυροβόλησαν από απόσταση και στη συνέχεια τον αποτέλειωσαν με σφαίρα εξ επαφής στο στήθος.
Μετά από τρία χρόνια, στις 10 Αυγούστου 1956, η συμμορία των Κολοσσιατών πήρε την εκδίκησή της με τη δολοφονία του Ζαχαρία Αντωνίου στο σπίτι του στον Ύψωνα. Στην επιχείρηση είχαν πάρει μέρος σχεδόν όλα τα μέλη της συμμορίας των Κολοσσιατών. Έθεσαν το χωριό υπό τον έλεγχό τους, μερικοί ανέβηκαν στη στέγη του σπιτιού, άνοιξαν τρύπες και έριξαν μέσα στο σπίτι ρούχα εμποτισμένα με βενζίνη, στα οποία έβαλαν φωτιά.
Η παντοδύναμη ΕΟΚΑ
Το 1961, έναν χρόνο μετά την ίδρυση του κυπριακού κράτους, μια ομάδα πρώην αγωνιστών της ΕΟΚΑ αποφάσισε να προχωρήσει στην εξολόθρευση της σπείρας «Ζαχαρία». Τότε η ΚΔ έκανε τα πρώτα της βήματα και οι πρώην αγωνιστές αισθάνονταν παντοδύναμοι και πολλές φορές υπεράνω των νόμων. Θεωρούσαν την εκκαθάριση της ομάδας Ζαχαρία ως χρέος τους για να μπορέσει το κράτος να στεριώσει και η περιοχή της Λεμεσού να βρει την ησυχία της. Πίστευαν, επίσης, ότι η Αστυνομία ήταν ανίκανη να θέσει τέρμα στη βασιλεία του τρόμου. Έτσι η ομάδα προχώρησε σε αποφασιστική δράση εναντίον των αδελφών Ζαχαρία με απόπειρες δολοφονίας εναντίον των ιδίων αλλά και με εκτελέσεις φίλων και συνεργατών τους. Δύο μήνες αργότερα οι αγωνιστές δολοφόνησαν περίπου 10 άτομα τα οποία αποτελούσαν ενεργά μέλη της σπείρας. Εκτελέστηκαν δημόσια με μια σφαίρα στο κεφάλι ενώ βρίσκονταν στις δουλειές τους ή διασκέδαζαν ή κυκλοφορούσαν στους δρόμους της Λεμεσού.
Την ίδια ώρα η Αστυνομία καλούσε τον κόσμο να δώσει πληροφορίες για τους αδελφούς Ζαχαρία προκειμένου να οδηγηθούν στη φυλακή ή την αγχόνη. Ο αδελφός του Χαράλαμπου Ζαχαρία, Αντώνης, διέφυγε στο εξωτερικό και γλύτωσε την αγχόνη, ενώ ο λεγόμενος Παμπής απαγχονίστηκε στις 13 Ιουνίου 1962. Έτσι σήμανε και το τέλος μιας μακράς ιστορίας αίματος, μίσους, άγριων φόνων και τρομοκρατίας με επίκεντρο τη Λεμεσό.
Πηγές:
1. Polignosi
2. Αδάμος Κόμπος. Ζαχαρίες και Κολοσσιάτες
