Η Λετύμπου, μια κοινότητα της επαρχίας Πάφου με έντονο γεωργικό και κτηνοτροφικό χαρακτήρα, προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό τον κοινωνικό της ιστό, να αντιμετωπίσει το διαχρονικό πρόβλημα της αστυφιλίας και ταυτόχρονα να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για περαιτέρω ανάπτυξη. Ο κοινοτάρχης Λετύμπου, Κώστας Χατζησολωμού, ο οποίος βρίσκεται στη θέση αυτή εδώ και 9,5 χρόνια, αναφέρθηκε στη σημερινή εικόνα της κοινότητας, στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, αλλά και στα έργα που έχουν πραγματοποιηθεί καθώς και σε αυτά που προγραμματίζονται.
Όπως ανέφερε ο κ. Χατζησολωμού, σήμερα η Λετύμπου έχει περίπου 350 κατοίκους, μαζί με τους ξένους που διαμένουν στην κοινότητα. Οι περίπου 150 είναι μόνιμοι κάτοικοι, ενώ περίπου άλλοι τόσοι είναι ξένοι κάτοικοι. Η κοινότητα διαθέτει ένα καφενείο και δύο ταβέρνες, ενώ επάρχουν και καταλύματα τα οποία ενοικιάζονται με την ημέρα.
Η Λετύμπου είναι κατεξοχήν γεωργική αλλά και κτηνοτροφική κοινότητα. Διαθέτει τρεις φάρμες, ενώ οι κάτοικοι ασχολούνται με την καλλιέργεια σιταριού, κριθαριού, σανού και αμπελιών. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κοινότητα αφορά τον αγροτικό κόσμο και ειδικότερα την παραγωγή σταφυλιών. Ο κ. Χατζησολωμού αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στα προβλήματα που δημιουργήθηκαν φέτος με τον περονόσπορο, ο οποίος επηρέασε τις καλλιέργειες και αποτέλεσε ακόμη μία δυσκολία για τους παραγωγούς.
O ναός των Αγίων Αγίου Κηρύκου και Ιουλίττης. Είναι ένας ναός, σταυροειδής, εγγεγραμμένος με τρούλο, που μπορεί πραγματικά να χρονολογηθεί από το 12ο αιώνα, με πολλές επεμβάσεις κυρίως του 15ου αιώνα. Διασώζει λίγες τοιχογραφίες του 12ου αιώνα, ενώ οι περισσότερες χρονολογούνται στο τέλος του 15ου αιώνα.
Αστυφιλία
Ο κοινοτάρχης σημείωσε πως, όπως και στις υπόλοιπες κοινότητες, έτσι και στη Λετύμπου, το πρόβλημα της αστυφιλίας παραμένει υπαρκτό. Ωστόσο, όπως ανέφερε στον «Π», τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια τάση επιστροφής ανθρώπων προς τα χωριά. Ένας από τους λόγους είναι και το αυξημένο κόστος αγοράς γης σε άλλες περιοχές. Όπως εξήγησε, αρκετοί άνθρωποι που δεν μπορούν πλέον να αγοράσουν οικόπεδο αλλού, στρέφονται αναγκαστικά προς τα χωριά για την αγορά γης και τη δημιουργία κατοικίας. Παράλληλα, σημαντική είναι και η παρουσία των αποδήμων. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες επισκέπτονται τη γενέτειρά τους, ενώ αρκετοί επιστρέφουν και τα Σαββατοκύριακα, διατηρώντας ζωντανή τη σχέση τους με τη Λετύμπου.
Αναβάθμιση
Τα τελευταία χρόνια το Κοινοτικό Συμβούλιο Λετύμπου έχει προχωρήσει σε σειρά έργων υποδομής και εξωραϊσμού, με στόχο την αναβάθμιση της κοινότητας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Μεταξύ των σημαντικότερων έργων που έχουν εκτελεστεί περιλαμβάνονται νέα διάτρηση με πόσιμο νερό, το οποίο μεταφέρθηκε στην κοινότητα, με αποτέλεσμα να επιλυθεί το πρόβλημα της ύδρευσης. Παράλληλα, έγινε αλλαγή ολόκληρου του συστήματος υδατοπρομήθειας. Δημιουργήθηκε επίσης κοινοτικό πάρκο, το οποίο περιλαμβάνει χώρους πρασίνου, παγκάκια και παιχνιδότοπο. Στο πάρκο μεταφέρθηκε η παλιά αρχαία βρύση, η οποία προηγουμένως αναπαλαιώθηκε και συντηρήθηκε. Στον ίδιο χώρο μεταφέρθηκαν, αφού πρώτα συντηρήθηκαν και αναπαλαιώθηκαν, ο παλιός ελιόμυλος και το πιεστήριο. Μάλιστα προγραμματίζονται και νέα έργα όπως το νέο κοιμητήριο και αντιπλημμυρικό έργο, ενώ για την αναβάθμιση του περιβάλλοντα χώρου του Αγίου Κηρύκου αναμένεται η έγκριση των αρμόδιων υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων και της Πολεοδομίας.
Το παλιό Δημοτικό Σχολείο.
Σημαντική είναι και η δράση των αποδήμων της Λετύμπου. Μεταξύ άλλων, προωθήθηκε, σε συνεργασία με το κοινοτικό συμβούλιο, το αναπτυξιακό έργο που αφορά τη διαμόρφωση κεντρικής πλατείας και την ανέγερση κοινοτικών κτηρίων, όπως κοινοτικό ιατρείο, γραφεία κοινοτικού συμβουλίου και αίθουσα εκδηλώσεων. Το ίδιο έργο περιλαμβάνει τη συντήρηση του κτηρίου του δημοτικού σχολείου, αλλά και τη μετατροπή δύο αιθουσών του σε εκθεσιακούς χώρους. Προωθήθηκε, επίσης, η αποκατάσταση του ναού του Αγίου Κηρύκου. Παράλληλα, προωθήθηκε το έργο «Ανάδειξη και Προβολή της Εκκλησίας του Αγίου Κηρύκου στη Λετύμπου και Ικαρία», το οποίο εντάσσεται στο διασυνοριακό πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA/Ελλάδα – Κύπρος. Στο πλαίσιο αυτό ξεκίνησε, επίσης, μελέτη όλων των θρησκευτικών μνημείων από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.
Η εκκλησία Αγίου Θεοδώρου
Σημείο αναφοράς για τη Λετύμπου αποτελεί η εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου. Στην ίδια τοποθεσία όπου βρίσκεται σήμερα ο ναός, υπήρχε παλαιά εκκλησία του 18ου αιώνα, επίσης αφιερωμένη στον Άγιο Θεόδωρο. Η παλαιά εκκλησία ήταν κτισμένη σε ρυθμό βασιλικής. Ήταν πετρόκτιστη και ο εξωτερικός τοίχος της είχε σχεδόν ένα μέτρο πλάτος. Ο μεγάλος σεισμός του 1954, ο οποίος έπληξε την Πάφο αφήνοντας πίσω του νεκρούς και ερείπια, προκάλεσε σοβαρές ζημιές και στον ναό. Η μισή εκκλησία γκρεμίστηκε, ενώ η υπόλοιπη κατέστη ετοιμόρροπη. Το μόνο τμήμα που διασώθηκε ήταν το ιερό του ναού. Η καταστροφή αυτή ανάγκασε την κοινότητα να προχωρήσει τον επόμενο χρόνο, το 1955, στην ανοικοδόμηση νέου ναού. Η ανοικοδόμηση διήρκεσε πέντε χρόνια. Ο σημερινός ναός είναι αρκετά μεγάλος και μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι και 1.000 πιστούς. Είναι βυζαντινού ρυθμού, με τρούλο, και είναι πετρόκτιστος, με πέτρα από την περιοχή. Η πολύ παλαιά εικόνα του Αγίου Θεοδώρου βρίσκεται σήμερα στην εκκλησία των Αγίων Κηρύκου και Ιουλίττης, σε ειδική θυρίδα, θρονί. Η κοινότητα Λετύμπου γιορτάζει τον Άγιο Θεόδωρο στις 8 Φεβρουαρίου, ημέρα του μαρτυρίου του, αλλά και στις 8 Ιουνίου, ημέρα της αποκομιδής των λειψάνων του Αγίου.
Μνημείο ηρώων
Σημαντικό σημείο της κοινότητας αποτελεί και το Μνημείο Ηρώων, το οποίο βρίσκεται στην είσοδο του χωριού, στο οποίο πάνω σε ένα κενοτάφιο βρίσκεται η μορφή ενός Σπαρτιάτη ήρωα. Πάνω από το κενοτάφιο, η Ελευθερία με ανοικτά τα φτερά της φαίνεται να καλύπτει με την επιβλητικότητά της ολόκληρο το μνημείο. Πίσω από το άγαλμα της Ελευθερίας, πάνω σε έναν τοίχο κτισμένο με μικρά τούβλα, βρίσκονται τέσσερις χαλκογραφίες με τις μορφές των ηρώων Ανδρέα Αργυρού, Ανδρέα Λάρδου, Ανδρέα Χρυσοστόμου και Σωτήρη Μαραθεύτη. Ο Ανδρέας Αργυρού ήταν μόνιμος δεκανέας του στρατού και υπηρετούσε στον λόχο Πολεμίου. Κάηκε από βόμβες ναπάλμ στις μάχες Μασούρας-Κοκκίνων, στις 8 Αυγούστου 1964. Ο Ανδρέας Λάρδος ήταν δάσκαλος και υπηρετούσε στην υγειονομική μονάδα ως εθελοντής. Έπεσε επίσης στις 8 Αυγούστου 1964, όταν βομβαρδίστηκε το πρόχειρο νοσοκομείο στον Παχύαμμο. Ο Ανδρέας Χρυσοστόμου ήταν μηχανικός αυτοκινήτων και πρώτος ξάδελφος του Ανδρέα Λάρδου. Υπηρετούσε και αυτός στην υγειονομική μονάδα. Έπεσε στις 8 Αυγούστου 1964 κατά τη διάρκεια των μαχών Μασούρας-Κοκκίνων.Ο Σωτήρης Μαραθεύτης ήταν έφεδρος ανθυπολοχαγός της Εθνικής Φρουράς όταν έγινε το πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή το καλοκαίρι του 1974. Πολέμησε ηρωικά και έπεσε στις μάχες της Μιας Μηλιάς στις, 14 Αυγούστου 1974.
Σημαντική παραγωγός σταφυλιών και κρασιών η Λετύμπου. Ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφτεί ιδιωτικά οινοποιεία.
Το φεστιβάλ ρεσιού
Ιδιαίτερη θέση στην πολιτιστική ζωή της κοινότητας έχει η διοργάνωση, σε μόνιμη βάση, του ετήσιου «Φεστιβάλ Ρεσιού», σε συνεργασία πάντοτε με το κοινοτικό συμβούλιο. Η καθιέρωση του φεστιβάλ συμβάλλει στη διάσωση και διατήρηση των ηθών και εθίμων, καθώς και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Λετύμπου. Παράλληλα, ο σύνδεσμος αποδήμων διοργανώνει σε μόνιμη βάση και τα πασχαλινά παιχνίδια, ενισχύοντας τη σύνδεση των νεότερων γενεών με τις παραδόσεις του χωριού. Η Λετύμπου επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην παράδοση και τις σύγχρονες ανάγκες.
