Με μόλις €5 περισσότερα τον μήνα, καλείται να αισθανθεί την αύξηση του επιδόματος τέκνου, μια οικογένεια με ένα παιδί και ετήσιο εισόδημα κάτω των €22.000. Την ώρα που τα έξοδα μιας οικογένειας με ένα παιδί ξεπερνούν κατά μέσο όρο τις €4.200 τον μήνα, η αύξηση που προωθεί η κυβέρνηση δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί ουσιαστική ενίσχυση για όσους βρίσκονται ήδη στις χαμηλότερες εισοδηματικές κλίμακες. Η μεταρρύθμιση ανοίγει πράγματι την πόρτα σε περισσότερους δικαιούχους και διορθώνει στρεβλώσεις του υφιστάμενου συστήματος. Για χιλιάδες υφιστάμενους δικαιούχους, ωστόσο, η αύξηση κινδυνεύει να χαθεί στον ωκεανό των καθημερινών οικογενειακών εξόδων.
Εξήντα ευρώ τον χρόνο
Οι αριθμοί είναι ενδεικτικοί. Για οικογένειες με ετήσιο εισόδημα μέχρι €22.000 προβλέπεται αύξηση 10%. Στην πράξη, οικογένεια με ένα παιδί θα δει το ετήσιο επίδομα να ανεβαίνει από περίπου €600 στα €660. Κέρδος €60 για έναν ολόκληρο χρόνο, ή €5 τον μήνα.
Για δύο παιδιά, το συνολικό επίδομα ανεβαίνει από περίπου €1.438 στα €1.580, δηλαδή περίπου €142 περισσότερα ετησίως ή €12 τον μήνα. Στα τρία παιδιά, η αύξηση φθάνει περίπου στα €400 ετησίως ή €33 τον μήνα και στα τέσσερα, περίπου στα €840, που αντιστοιχούν σε €70 τον μήνα.
Ακόμη και το τελευταίο ποσό, όμως, αφορά εξαμελή οικογένεια που καλείται να ζήσει με συνολικό εισόδημα μικρότερο των €22.000 τον χρόνο.
Στη δεύτερη εισοδηματική κλίμακα, από €22.000 μέχρι €44.000, η αύξηση περιορίζεται στο 5%. Για οικογένεια με ένα παιδί αυτό μεταφράζεται σε περίπου €27 επιπλέον ολόκληρο τον χρόνο, ενώ για δύο παιδιά το πρόσθετο ποσό κινείται γύρω στα €66.
Σταγόνα στον ωκεανό
Το πραγματικό μέγεθος των αυξήσεων αποτυπώνεται καλύτερα όταν συγκριθεί με όσα ξοδεύει σήμερα μια οικογένεια στην Κύπρο. Η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών 2023 της Στατιστικής Υπηρεσίας, είναι η πιο πρόσφατη διαθέσιμη και καταγράφει την πραγματική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών. Σύμφωνα με αυτήν, ζευγάρι με ένα παιδί μέχρι 16 ετών, δαπανά κατά μέσο όρο €50.532 τον χρόνο, δηλαδή περίπου €4.211 τον μήνα. Με δύο παιδιά η μέση δαπάνη ανεβαίνει στις €53.565 ή €4.464 τον μήνα, ενώ για ζευγάρι με τρία ή περισσότερα παιδιά καταγράφεται στις €50.007 ετησίως.
Τα ποσά δεν αποτελούν το «κόστος του παιδιού», καθώς αφορούν το σύνολο των καταναλωτικών δαπανών διαφορετικών νοικοκυριών. Δίνουν, όμως, το μέτρο της οικονομικής πραγματικότητας μέσα στην οποία έρχονται να προστεθούν τα €5, €12 ή €33 τον μήνα της κυβερνητικής αύξησης.
Η ίδια έρευνα καταγράφει, άλλωστε, μέση ετήσια καταναλωτική δαπάνη €43.263 για το σύνολο των νοικοκυριών, αυξημένη κατά 38,6% σε σχέση με την προηγούμενη Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών του 2015/16.
Ψίχουλα και για τους πολύτεκνους
Ούτε η εικόνα για τις πολύτεκνες οικογένειες αφήνει μεγάλα περιθώρια πανηγυρισμών. Μπορεί το πρόσθετο ποσό να αυξάνεται όσο αυξάνεται ο αριθμός των παιδιών, όμως τα περίπου €70 τον μήνα για τέσσερα παιδιά, πρέπει να ιδωθούν απέναντι στις ανάγκες μιας εξαμελούς οικογένειας με εισόδημα κάτω των €22.000. Δεν είναι αμελητέα χρήματα. Απέχουν, όμως, πολύ από μια αύξηση που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό, ιδιαίτερα όταν οι ανάγκες πολλαπλασιάζονται μαζί με τον αριθμό και την ηλικία των παιδιών.
Η αλλαγή που μετρά
Η ουσιαστικότερη θετική πλευρά της μεταρρύθμισης, βρίσκεται στη μεγάλη διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων. Για οικογένεια με ένα παιδί, το όριο ανεβαίνει από €49.000 σε €69.000, για δύο από €59.000 σε €74.000, για τρία στις €90.000 και για τέσσερα στις €100.000. Παράλληλα, επιχειρείται να διορθωθεί μια χρόνια στρέβλωση, ώστε μια μικρή αύξηση στο εισόδημα να μην οδηγεί αυτομάτως στην πλήρη απώλεια του επιδόματος. Η σταδιακή απομείωσή του στο 50% και ακολούθως στο 25% δημιουργεί ένα πιο ομαλό σύστημα, ενώ η είσοδος νέων οικογενειών στους δικαιούχους μπορεί να ανοίξει την πρόσβαση και σε συνδεδεμένες παροχές, όπως η επιδότηση διδάκτρων για παιδιά προσχολικής ηλικίας.
Εκεί βρίσκεται και το πραγματικό κέρδος της αλλαγής. Η κυβέρνηση απλώνει αισθητά την ομπρέλα του επιδόματος τέκνου. Για τις οικογένειες, όμως, που βρίσκονται ήδη από κάτω και ιδιαίτερα για εκείνες που μεγαλώνουν παιδιά με λιγότερα από €22.000 τον χρόνο, τα επιπλέον ποσά παραμένουν ψίχουλα μπροστά στον λογαριασμό της καθημερινότητας.
