Μια τεράστια προσπάθεια βρίσκεται σε εξέλιξη στην Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, με στόχο την αντιμετώπιση του πλιάτσικου που μαίνεται σε τουρκοκυπριακές περιουσίες. Η κακοδιαχείριση και η λεηλασία των περιουσιών αυτών, οι οποίες τελούν υπό την κηδεμονία του κράτους, έχουν εδραιωθεί και γιγαντωθεί με την πάροδο του χρόνου, εξαιτίας της ανοχής και της αδράνειας των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών. Όλες οι συμβάσεις που αφορούν τη χρήση των τουρκοκυπριακών περιουσιών βρίσκονται πλέον υπό αυστηρό έλεγχο. Όπου διαπιστώνονται παρανομίες, μετά από επιτόπιους ελέγχους, λαμβάνονται όλα τα ενδεικνυόμενα νομικά μέτρα για την επανάκτηση τους και τη διάθεσή τους σε δικαιούχους με διαφάνεια.
Ο απολογισμός των ελέγχων
1 Εντοπίστηκαν 590 παραβιάσεις σε επαγγελματικά υποστατικά – Ανακτήθηκαν, μέχρι σήμερα, 66 υποστατικά. Από τους ελέγχους που διενήργησε η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών σε συνολικά 4.032 συμβάσεις μίσθωσης επαγγελματικών υποστατικών και ανοικτών χώρων που χρησιμοποιούνται για επαγγελματικούς σκοπούς, εντοπίστηκαν παραβιάσεις ουσιωδών όρων των συμβάσεων σε 512 περιπτώσεις. Σε 146 από αυτές, μετά από υποδείξεις της Υπηρεσίας, υπήρξε πλήρης συμμόρφωση. Για 280 περιπτώσεις στις οποίες δεν υπήρξε συμμόρφωση, η Υπηρεσία προχώρησε στον τερματισμό των συμβάσεων. Μέχρι σήμερα έχουν ανακτηθεί 66 υποστατικά ή ανοικτοί χώροι, ενώ για τις υπόλοιπες περιπτώσεις έχουν ληφθεί νομικά ή άλλα ενδεικνυόμενα μέτρα.
2 Διαπιστώθηκαν 78 παραβιάσεις συμβολαίων από δήμους και κοινότητες. Από τους ελέγχους που διενεργήθηκαν σε τουρκοκυπριακές περιουσίες που εκμισθώθηκαν απο Τοπικές Αρχές, διαπιστώθηκαν τα εξής: Σε σύνολο 275 συμβάσεων μίσθωσης με δήμους εντοπίστηκαν 31 παραβιάσεις όρων των συμβάσεων. Για 13 από αυτές, μετά από υποδείξεις της Υπηρεσίας, υπήρξε πλήρης συμμόρφωση. Η Υπηρεσία προχώρησε σε τερματισμό πέντε συμβάσεων για τις οποίες δεν υπήρξε συμμόρφωση, ενώ στις υπόλοιπες 13 περιπτώσεις αποστάλησαν προειδοποιητικές επιστολές για συμμόρφωση.
Στις 589 συμβάσεις μίσθωσης με κοινοτικά συμβούλια εντοπίστηκαν 47 παραβιάσεις όρων. Από αυτές, σε 12 υπήρξε πλήρης συμμόρφωση, ενώ τρεις συμβάσεις τερματίστηκαν λόγω μη συμμόρφωσης. Στις υπόλοιπες 32 περιπτώσεις αποστάλησαν προειδοποιητικές επιστολές για συμμόρφωση.
3 Άρχισε η ανάκτηση και κατοικιών. Μέσω ενός νέου Σχεδίου Δράσης, οι έλεγχοι της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών επεκτάθηκαν και στις κατοικίες, με εντατικούς ρυθμούς. Κατά τους τελευταίους δύο μήνες, ολοκληρώθηκε ο έλεγχος σε συνολικά 91 κατοικίες σε όλη την Κύπρο. Σε 31 περιπτώσεις διαπιστώθηκε παραβίαση των όρων της σύμβασης μίσθωσης, και έχουν αποσταλεί προειδοποιήσεις στους δικαιούχους για άρση των παρανομιών. Σε έξι περιπτώσεις, όπου δεν υπήρξε συμμόρφωση, η Υπηρεσία έχει ήδη προχωρήσει στην ανάκτηση των κατοικιών, ενώ ανάλογα μέτρα προωθούνται σήμερα και για άλλες τρεις περιπτώσεις. Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις λαμβάνονται όλα τα προβλεπόμενα νομικά ή άλλα μέτρα.
Πλέον, δημοσιεύονται
Με βάση το νέο νομοθετικό πλαίσιο, οι διαθέσιμες τουρκοκυπριακές περιουσίες διατίθενται πλέον προς εκμίσθωση κατόπιν δημοσίευσης και με βάση μετρήσιμα κριτήρια και ανοικτές διαδικασίες. Μέχρι σήμερα, η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών έχει προβεί σε τρεις δημοσιεύσεις, τον Ιούνιο 2025, τον Οκτώβριο 2025 και τον Ιανουάριο 2026, κατά τις οποίες δημοσιεύτηκαν συνολικά 114 περιουσίες παγκύπρια. Συγκεκριμένα, οι τρεις δημοσιεύσεις αφορούν 32 κατοικίες, 35 επαγγελματικά υποστατικά, 36 ανοικτούς χώρους και 11 γεωργικούς κλήρους.
Η διαδικασία εξέτασης των αιτήσεων που υποβλήθηκαν για τη δημοσίευση του Ιουνίου 2025 έχει ολοκληρωθεί σε όλες τις επαρχίες πλην της Λευκωσίας, όπου η Ειδική Επιτροπή θα συνεδριάσει στις 4/2/2026. Οι δικαιούχοι έχουν ήδη ενημερωθεί για τα αποτελέσματα. Όσον αφορά τη δημοσίευση του Οκτωβρίου 2025, η διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων βρίσκεται σε εξέλιξη. Η τελευταία δημοσίευση, που πραγματοποιήθηκε στις 2/1/2026, περιλαμβάνει συνολικά 56 περιουσίες: 12 κατοικίες, οκτώ επαγγελματικά υποστατικά, 25 ανοικτοί χώροι και 11 γεωργικοί κλήροι σε παγκύπρια βάση. Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων είναι σε εξέλιξη, με καταληκτική προθεσμία την 16/2/2026.
Η ανταπόκριση και το ενδιαφέρον του προσφυγικού κόσμου είναι ιδιαίτερα αυξημένα. Ενδεικτικά, για τη δημοσίευση του Οκτωβρίου 2025, έχουν υποβληθεί και αξιολογηθεί συνολικά περισσότερες από 744 αιτήσεις σε παγκύπρια βάση.
Από το «μέσο» στη μοριοδότηση
Στο παρελθόν, όποιος διέθετε κομματική ταυτότητα και τις κατάλληλες γνωριμίες μπορούσε να αποκτήσει τουρκοκυπριακή περιουσία έναντι πινακίου φακής. Η νέα διαδικασία παραχώρησης των τουρκοκυπριακών περιουσιών συνδέει πλέον τις αποφάσεις με τεκμηριωμένα και μετρήσιμα κριτήρια. Παράλληλα, περιορίζει τη γραφειοκρατία, καθώς όλες οι διαδικασίες πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, και μειώνει σημαντικά τον χρόνο εξέτασης των αιτήσεων. Ουσιαστικά, η νέα διαδικασία διασφαλίζει μια πιο δίκαιη και στοχευμένη κατανομή των περιουσιών, λαμβάνοντας υπόψη τις προσωπικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες των αιτητών.
Τέλος στα εξευτελιστικά ενοίκια
Η διαδικασία εξυγίανσης της τιμολογιακής πολιτικής αποτελεί κεντρικό πυλώνα του εκσυγχρονισμού και της μεταρρύθμισης της λειτουργίας της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών. Στόχος είναι ο τερματισμός των χρόνιων στρεβλώσεων, κατά τις οποίες τουρκοκυπριακές περιουσίες παρέχονταν για 50 και πλέον χρόνια έναντι εξευτελιστικών, σχεδόν μηδαμινών ποσών. Αρκεί να αναφέρουμε ότι, από τη διαχείριση του συνόλου των τουρκοκυπριακών περιουσιών, αξίας άνω των €7,5 δισ., τα έσοδα της Υπηρεσίας από μισθώσεις ανέρχονταν μόλις σε €5 εκατ!
Όπως μας κατέστησαν σαφές από το Υπουργείο Εσωτερικών «παρά την αναγκαιότητα διόρθωσης της στρέβλωσης αυτής, στόχος μας δεν είναι να πιέσουμε τον επιχειρηματικό κόσμο ή να καταστήσουμε τις επιχειρήσεις μη βιώσιμες. Αντιθέτως, επιδιώκουμε να διασφαλίσουμε μια δίκαιη και ισορροπημένη σχέση κόστους-ωφέλειας για όλους. Για τον λόγο αυτό, η εξυγίανση στα ενοίκια γίνεται με προσεκτικό σχεδιασμό και σταδιακή εφαρμογή/κλιμακωτή αύξηση σε βάθος 7ετίας (σε 2 ή 3 στάδια), ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής στις επιχειρήσεις, επιτρέποντας στους μισθωτές να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα».
Παρακάτω, παραθέτουμε ενδεικτικά παραδείγματα αύξησης των ενοικίων:
- Γραφείο στη Λεμεσό: Από €18 τον μήνα, το ενοίκιο αναπροσαρμόστηκε στα €147.
- Γραφείο/Επιχείρηση (προμήθεια μπετόν): Από μόλις €7 τον μήνα, το ενοίκιο ανέρχεται πλέον στα €1.181, με σταδιακή αναπροσαρμογή.
- Περίπτερο στη Λάρνακα: Από €17 τον μήνα, το αναθεωρημένο ενοίκιο καθορίστηκε στα €510.
- Εργαστήρι αγγειοπλαστικής στη Λάρνακα: Από €5 το μήνα, το ενοίκιο αναπροσαρμόστηκε σε €360.
Τα έσοδα από την οικονομική εξυγίανση διοχετεύονται στα προσφυγικά προγράμματα του Υπουργείου Εσωτερικών.
