Τον «εξάψαλμο» άκουσε η εκτελεστική εξουσία στην Επιτροπή Γεωργίας της Βουλής, για την απόφαση του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων να αξιώσει μέσω επιστολών σε γεωργούς και εταιρείες γεωργών που διαθέτουν γεωτρήσεις, τέλος περιβάλλοντος και πόρου για τη χρήση νερού, με αναδρομική ισχύ από το 2017 μέχρι και το 2024. Σύμφωνα με τις αγροτικές οργανώσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις το ΤΑΥ απαιτεί την καταβολή δεκάδων χιλιάδων ευρώ, εντός ασφυκτικής προθεσμίας 90 ημερών.
«Είναι να διερωτάται κανείς κατά πόσο ενδείκνυται να ζητάτε αναδρομικά ποσά εν μέσω λειψυδρίας, αυξημένου κόστους παραγωγής, εν μέσω συμφωνίας Μερκοσούρ. Πού πάμε; Θέλουμε να καταστρέψουμε τον πρωτογενή τομέα με αποφάσεις της εκτελεστικής εξουσίας;» είπε στην αρχική τοποθέτηση ο πρόεδρος της Επιτροπής και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιαννάκης Γαβριήλ.
«Δηλαδή πήρε απόφαση το Υπουργείο Γεωργίας, που είναι το καθ’ ύλην αρμόδιο, να κλείσει τον πρωτογενή τομέα; Για να μην πω ότι άλλες υπηρεσίες επωμίστηκαν οι ίδιες το περιβαλλοντικό τέλος. Το κράτος δεν μπορεί να επωμιστεί το κόστος ως μέτρο στήριξης του πρωτογενούς τομέα; Για άλλες χρήσεις, π.χ. για γήπεδα γκολφ, στείλατε αντίστοιχες επιστολές; Θα εισπράξετε από τις δικές τους γεωτρήσεις;» πρόσθεσε.
Απογοητευμένος σε σχέση με τη διαχείριση του υδατικού, δήλωσε ο βουλευτής των Οικολόγων, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου. «Αν θεωρήσουμε ότι κάνει καλά τη δουλειά του το Υπουργείο Γεωργίας, έχει και άλλα υπουργεία που θα έπρεπε να ασχολούνται με το νερό», είπε. Όπως εξήγησε, θα έπρεπε και το Υπουργείο Εσωτερικών να καλείται στη Βουλή για το υδατικό, διότι θα έπρεπε να λαμβάνει μέτρα σε σχέση με τις αδειοδοτήσεις αναπτύξεων. Σύμφωνα με τον κ. Θεοπέμπτου, θα άλλαζαν πολλά, εάν, όπως γίνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη, έμπαιναν υποχρεωτικοί όροι στην αδειοδότηση για τη διαχείριση του νερού της βροχής, ώστε να μην καταλήγει στη θάλασσα.
«Από τη στιγμή που άφησαν τη χώρα χωρίς νερό, κάποιοι θα έπρεπε να οδηγηθούν στη δικαιοσύνη», είπε στην τοποθέτησή του ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Κυριάκος Χατζηγιάννης, για να σημειώσει ότι δεν είναι τόσο εύκολο να αφήσεις μια χώρα χωρίς νερό. Κάνοντας λόγο για απουσία στρατηγικής σε σχέση με το υδατικό, διερωτήθηκε γιατί να επιβληθεί περιβαλλοντικό τέλος στις γεωτρήσεις γεωργών. Την ίδια ώρα κατέκρινε τη χρήση νερού καλλωπιστικού χαρακτήρα για δημόσιους χώρους, σε βάρος, όπως είπε, του γεωργικού τομέα.
«Αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς»
Τη θέση ότι οι αγροτικές οργανώσεις διαφώνησαν από το 2017 με την επιβολή του τέλους, διατύπωσε ο γενικός γραμματέας του Παναγροτικού, Τάσος Γιαπάνης.
«Ήρθε από μόνη της η εκτελεστική εξουσία, μετά από πανδημία, μετά από τέσσερα χρόνια ανομβρίας, χωρίς διαβούλευση μαζί μας. Το πιο αισχρό για εμένα είναι το ‘‘αναδρομικό’’, χωρίς καμία διαβούλευση. Δεν είναι πρώτη φορά που το Υπουργείο Γεωργίας προχωρά χωρίς διαβούλευση. Αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς. Ζητάμε διαβούλευση άμεσα με την υπουργό», είπε.
Από την πλευρά του, ο επίτιμος πρόεδρος της ΠΕΚ, Μιχάλης Λύτρας, έκανε λόγο για μία απόφαση επιπολαιότητας και ανευθυνότητας. Ακολούθως ζήτησε τη διαγραφή των χρεών για όλους τους παραγωγούς και να πληρώνει το κράτος στο μέλλος αυτά τα τέλη.
«Μέχρι και λογαριασμό 110.000 ευρώ, είδαμε»
«Η κατάσταση με το υδατικό στην Κύπρο είναι χιλιο-συζητημένη και φτάσαμε στο σημείο που φτάσαμε με κύρια ευθύνη του κράτους. Αφήσαμε την Κύπρο απροστάτευτη. Και τώρα, δεν φτάνει αυτό, ενώ είπαμε στον αγροτικό κόσμο ‘‘μείνε άνεργος, γιατί δεν έχουμε νερό να σου δώσουμε και είπαμε θα έρθουμε να σου δώσουμε επιδοτήσεις -λες και είμαστε επαίτες και περιμένουμε τις επιδοτήσεις για να ζήσουμε, να μην παράξουμε-, χωρίς να δώσουμε επιδοτήσεις ήρθαμε και επιβάλαμε χαράτσι στον κόσμο από το 2017. Και μετά από πότε; Μετά από πανδημίες, μετά από πολέμους που έπληξαν βαριά τον πρωτογενή τομέα, μετά από την πρωτοφανή ανομβρία των τελευταίων χρόνων’’» είπε ο Επαρχιακός Γραμματέας ΕΚΑ Λευκωσίας - Κερύνειας, Θωμάς Θωμά.
Την ίδια ώρα μετέφερε στη Βουλή ότι «έπαθαν εγκεφαλικό» οι γεωργοί που ενημερώθηκαν για τα οφειλόμενα τέλη. «Άλλος 15.000 ευρώ, άλλος 20.000 ευρώ, άλλος 12.000 ευρώ. Μέχρι και λογαριασμό 110.000 ευρώ είδαμε. Θα πρέπει να πωλήσουν χωράφια για να πληρώσουν;» είπε χαρακτηριστικά.
«Και γράφει πάνω η επιστολή ότι πρέπει να πληρωθούν μέχρι τον Απρίλιο. Μιλάμε για μία περιοχή, η οποία είναι στο έλεος του Θεού για θέματα νερού, χωρίς κανένα κυβερνητικό αρδευτικό έργο. Είναι η περιοχή της Δυτικής Λευκωσίας. Δεν γνωρίζω για πόσο καιρό το έργο του Βόρειου Αγωγού είναι στα συρτάρια. Δεν φτάνει που δεν έγιναν αυτά τα έργα, ερχόμαστε σήμερα και επιβάλλουμε αναδρομικό χαράτσι στον γεωργικό κόσμο», πρόσθεσε.
Γρηγορίου: «Κινούμαστε στα πλαίσια της νομιμότητας», «γνώριζαν οι γεωργοί»
Τη θέση ότι το Υπουργείο κινείται στα πλαίσια της νομιμότητας και ότι έχει προγραμματιστεί συνάντηση την επόμενη Παρασκευή με τις αγροτικές οργανώσεις για το θέμα, διατύπωσε ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας, Ανδρέας Γρηγορίου.
«Υπάρχει ένας Νόμος, ο οποίος ψηφίστηκε το 2004, στη βάση των προνοιών της κοινοτικής οδηγίας – πλαίσιο ''Περί τα ύδατα'' του 2000. Στη συνέχεια του Νόμου που ψηφίστηκε από τους βουλευτές, ετοιμάστηκαν οι κανονισμοί από την κυβέρνηση το 2017, οι οποίοι προβλέπουν την επιβολή τέλους περιβάλλοντος και πόρου για νερό για ύδατα από γεωτρήσεις, όπως επίσης από κυβερνητικά υδατικά έργα», εξήγησε.
Σημείωσε ότι οι επιστολές για καταβολή των τελών δεν άρχισαν να αποστέλλονται από το ΤΑΥ σήμερα, αλλά από το 2020. Όπως είπε, ορισμένοι γεωργοί έχουν πληρώσει το συγκεκριμένο τέλος, απλά, επειδή ενδεχομένως ήταν πολύ μικρά αυτά τα ποσά, δεν είχε προηγουμένως δημιουργηθεί αναστάτωση. Ανέφερε ότι οι αντιδράσεις σημειώθηκαν σήμερα, διότι ζητείται υψηλό ποσό, περίπου 100 - 110 χιλιάδες ευρώ, από συγκεκριμένο γεωργό στη Λευκωσία, ο οποίος χρησιμοποιεί νερό από πολλές γεωτρήσεις, συγκεκριμένα 20 ως προς τον αριθμό.
Η γενική διευθύντρια του ΤΑΥ, Ηλιάνα Τόφα, διευκρίνισε ότι οι επιστολές τόσο σε αρδευτές όσο και σε κτηνοτρόφους στάλθηκαν στην Επαρχία Λεμεσού το 2020, στην Πάφο το 2022, στη Λάρνακα το 2024 και στη Λευκωσία το 2026. Σημείωσε ότι ορισμένοι έχουν πληρώσει τα οφειλόμενα, ορισμένοι έχουν αμφισβητήσει τη χρέωση και έχουν γίνει διακανονισμοί. Όπως πληροφόρησε, είναι δηλωμένες στο ΤΑΥ γύρω στις 1.500 γεωτρήσεις παγκύπρια (πάνω από 10.000 κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο). Την ίδια ώρα γύρω στις 30.000 είναι αριθμητικά οι γεωτρήσεις για οικιακή χρήση (από 0 μέχρι 500 κ. μ. νερού ετησίως), οι οποίες εξαιρούνται από τον κανονισμό επιβολής τέλους περιβάλλοντος και πόρου.
Σύμφωνα με τον κ. Γρηγορίου η αναδρομική είσπραξη των οφειλών επιβάλλεται για λόγους ίσης μεταχείρισης των χρηστών νερού, που από το 2017 πληρώνουν τέλος περιβάλλοντος και πόρου για νερό από γεωτρήσεις και κυβερνητικά υδατικά έργα. Όπως ενημέρωσε, επιβάλλεται τέλος 12 σεντ ανά κυβικό μέτρο για εμφιαλωτήρια, 5 σεντ ανά κ.μ. για συμβούλια υδατοπρομήθειας (ΕΟΑ σήμερα) και κοινοτικά συμβούλια, και μετά από διαβούλευση 1 σεντ ανά κ.μ. για νερό άρδευσης και κτηνοτροφίας.
«Εργαζόμαστε στα πλαίσια της νομιμότητας. Δεν πήγαμε να επιβάλουμε κάτι αναδρομικά. Όπως γνωρίζετε από τις γενικές αρχές του Διοικητικού Δικαίου, ο όρος ''αναδρομικά'' σημαίνει ''αποφασίζω κάτι σήμερα και πάω πίσω''. Αυτό είναι ένα οφειλόμενο τέλος, είναι για νερό με το οποίο πότισαν, που χρησιμοποίησαν. Και το γνώριζαν», είπε εξάλλου ο κ. Γρηγορίου.
