Εκ της γεωγραφικής θέσης της η Κύπρος βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο των εξελίξεων στην περιοχή με αφορμή αυτή την φορά τη ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ και Τεχεράνης και τον κίνδυνο αμερικανικών χτυπημάτων στο Ιράν. Η συγκέντρωση μεγάλων αμερικανικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων στην περιοχή και οι πληροφορίες ότι σε περίπτωση επίθεσης κατά του Ιράν, τα αμερικανικά πλοία θα αναπτυχθούν στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στην Κύπρο και το Ισραήλ, για να έχουν διπλή ομπρέλα προστασίας (και από το Ισραήλ και από τις Βρετανικές Βάσεις), προκαλούν και πάλιν ανησυχία.
Σε δηλώσεις του στον "Π", ο υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας, αν και αναγνωρίζει ότι λόγω της γεωπολιτικής ρευστότητας δικαιολογημένα δημιουργείται ένα αίσθημα ανασφάλειας μέσα στον κόσμο, τονίζει ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει ανησυχία στον κόσμο. Και αυτό γιατί όπως σημείωσε ο κ. Πάλμας, η Κύπρος χαίρει εκτίμησης στην περιοχή τόσο από τις συμμαχικές χώρες όσο και από χώρες που μπορεί να υποστηρίζουν άλλες δυνάμεις και καταφέρνει να διατηρεί καλές σχέσεις. Ερωτηθείς δε σχετικά, διαβεβαίωσε ότι εδώ και ένα περίπου μήνα που παρατηρείται η στρατιωτική κινητικότητα «κανένας δεν μας ζήτησε άδεια για να αξιοποιήσει τις εγκαταστάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας». Επανέλαβε ωστόσο πως «δεδομένης της κινητικότητας, εάν και εφόσον υπάρξει αίτημα με ανθρωπιστική υφή, βεβαίως θα το εξετάσουμε διότι αυτός είναι και ο ρόλος μας». Εάν χρειαστεί να βοηθήσουμε σε ανθρωπιστικό επίπεδο θα το πράξουμε, όπως το κάναμε και στο παρελθόν, είπε, σημειώνοντας ότι η Κύπρος είναι ένα δημοκρατικό και ειρηνικό κράτος που δεν εμπλέκεται σε πολεμικές συρράξεις «και στο πλαίσιο των δυνατοτήτων μας θα κάνουμε ότι μπορούμε».
«Περιορισμένη επίθεση»
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο περιορισμένης επίθεσης στο Ιράν, καθώς οι διαπραγματεύσεις για ένα σχέδιο πυρηνικής συμφωνίας προχωρούν, με τις δύο πλευρές να επιδιώκουν ταχεία ανακούφιση από τις κυρώσεις αλλά ταυτόχρονα ανταλλάσσοντας απειλές. Παραδέχθηκε ωστόσο ότι σκέφτεται μια περιορισμένη επίθεση στο Ιράν μετά την εντολή για σημαντική ναυτική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή, με στόχο να ασκηθεί περαιτέρω πίεση στην Τεχεράνη για την επίτευξη συμφωνίας που θα περιορίζει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Η τελευταία προειδοποίηση ήρθε αφού ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι ένα σχέδιο συμφωνίας με την Ουάσινγκτον θα ήταν έτοιμο μέσα σε λίγες μέρες, μετά τις διαπραγματεύσεις των δύο πλευρών στη Γενεύη νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα, ενώ ο Τραμπ επανήλθε την Πέμπτη, υποδεικνύοντας ότι «κακά πράγματα» θα συνέβαιναν, αν η Τεχεράνη δεν έκλεινε συμφωνία εντός 10 ημερών, προθεσμία που στη συνέχεια επεκτάθηκε σε 15 μέρες, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στον χρόνο που απαιτείται για να είναι εντελώς έτοιμες για δράση οι αμερικανικές δυνάμεις που κατευθύνονται προς την περιοχή.
Η ανάπτυξη της αμερικανικής ισχύος
Ήδη το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο του κόσμου, το USS Gerald R. Ford, εισήλθε σύμφωνα με δεδομένα από πλατφόρμες ναυτιλιακού εντοπισμού, στα ύδατα της Μεσογείου, κάτι που επιβεβαιώνεται και από το στίγμα που εκπέμπουν τα πλοία συνοδείας της ομάδας κρούσης. Συγκεκριμένα, ιστοσελίδες παρακολούθησης της θαλάσσιας κυκλοφορίας κατέγραψαν το αντιτορπιλικό κλάσης Arleigh Burke, USS Mahan, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της δύναμης κρούσης του Gerald R. Ford, να διασχίζει τα Στενά του Γιβραλτάρ. Σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, θα απαιτηθούν μερικά ακόμη εικοσιτετράωρα προκειμένου το πλοίο και η συνοδεία του να προσεγγίσουν την περιοχή της Μέσης Ανατολής, ώστε να τεθούν σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα και να είναι σε θέση να διεξάγουν επιχειρήσεις, όταν δοθεί η οδηγία για πλήγμα κατά των ιρανικών δυνάμεων.
Τα σενάρια
Oι ΗΠΑ εμφανίζονται έτοιμες να πλήξουν το Ιράν, έχοντας ενισχύσει τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, σε επίπεδα που σύμφωνα με αναλυτές, θυμίζουν την περίοδο πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Οι ενδείξεις επικείμενης επίθεσης πυκνώνουν και, μολονότι δεν αποκλείεται η κινητοποίηση να αποτελεί διαπραγματευτική πίεση προς την Τεχεράνη, τα πιθανά σενάρια σε περίπτωση στρατιωτικού πλήγματος παραμένουν ανοιχτά και γεμάτα αβεβαιότητες.
Εάν ο Ντόναλντ Τραμπ δώσει το «πράσινο φως» για επίθεση -έστω και περιορισμένης κλίμακας σε πρώτο στάδιο-, οι εξελίξεις θα μπορούσαν να κινηθούν σε επτά βασικές κατευθύνσεις, σύμφωνα με το BBC:
1. Χειρουργικά πλήγματα και πολιτική μετάβαση Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπολύουν στοχευμένες επιθέσεις κατά στρατιωτικών βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), εγκαταστάσεων βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικών υποδομών του Ιράν.
2. Επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος με μετριοπαθή στροφή Σε ένα λιγότερο πιθανό σενάριο, η Ισλαμική Δημοκρατία επιβιώνει αλλά αναγκάζεται να περιορίσει το πυρηνικό και πυραυλικό της πρόγραμμα, καθώς και τη στήριξη σε ένοπλες οργανώσεις - πληρεξουσίους της στην περιοχή.
3. Κατάρρευση του καθεστώτος και στρατιωτική διακυβέρνηση Πολλοί αναλυτές θεωρούν πιθανότερη την αντικατάσταση του σημερινού καθεστώτος από ένα αυστηρό στρατιωτικό καθεστώς, με κεντρικό ρόλο των Φρουρών της Επανάστασης.
4. Αντίποινα του Ιράν κατά ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικών κρατών Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει άμεσα σε οποιαδήποτε επίθεση. Πιθανοί στόχοι του Ιράν θα μπορούσαν να είναι αμερικανικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο, αλλά και σύμμαχοι της Ουάσιγκτον, όπως το Ισραήλ και η Ιορδανία.
5. Ναρκοθέτηση στα Στενά του Ορμούζ Από τα Στενά του Ορμούζ -κομβικό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν- διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου και έως το 25% του πετρελαίου. Μια απόφαση της ηγεσίας του Ιράν να ναρκοθετήσει την περιοχή αυτή θα είχε άμεσο αντίκτυπο στο παγκόσμιο εμπόριο και στις τιμές ενέργειας.
6. Ιρανικό πλήγμα σε αμερικανικό πολεμικό πλοίο Ένα από τα πιο ανησυχητικά σενάρια αφορά σε ενδεχόμενη επιτυχή ιρανική επίθεση σε αμερικανικό πολεμικό πλοίο μέσω «σμήνους» drones και ταχύπλοων σκαφών. Η παρουσία στην περιοχή αεροπλανοφόρων όπως το USS Gerald R. Ford αυξάνει το διακύβευμα. Αν και ένα τέτοιο πλήγμα θεωρείται λιγότερο πιθανό, η Ιστορία -όπως η επίθεση της Αλ Κάιντα στο αντιτορπιλικό USS Cole στον Κόλπο του Άντεν της Υεμένης το 2000- δείχνει ότι ασύμμετρες επιθέσεις μπορούν να έχουν σοβαρότατες συνέπειες.
7. Κατάρρευση και χάος τύπου Συρίας στο Ιράν Το πιο ανησυχητικό σενάριο είναι η πλήρης αποσταθεροποίηση του Ιράν. Εθνοτικές και περιφερειακές εντάσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εμφύλια σύγκρουση, παρόμοια με εκείνες που συνέβησαν στη Συρία, στην Υεμένη και στη Λιβύη. Με πληθυσμό περίπου 93 εκατομμυρίων, το Ιράν αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό πυλώνα.
Στόχοι προτεραιότητας ΗΠΑ και Ισραήλ
Σύμφωνα με δημοσίευμα του ισραηλινού μέσου Ynet, σε περίπτωση κοινής αμερικανοϊσραηλινής επιχείρησης κατά του Ιράν οι στόχοι είναι οι ακόλουθοι:
·Εξουδετέρωση της ιρανικής αντιαεροπορικής άμυνας, ώστε να εξασφαλιστεί αεροπορική υπεροχή για τις ισραηλινές και κυρίως τις αμερικανικές δυνάμεις.
·Καταστροφή του βαλλιστικού οπλοστασίου και των drones της Τεχεράνης, με προτεραιότητα για το Ισραήλ τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς που απειλούν άμεσα το έδαφός του, και για τις ΗΠΑ, τους πυραύλους μικρού και μεσαίου βεληνεκούς που μπορούν να πλήξουν αμερικανικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο.
·Εξουδετέρωση του ναυτικού σκέλους των Φρουρών της Επανάστασης, ώστε να αποτραπεί ενδεχόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
·Καταστροφή των υπόγειων «πόλεων πυραύλων», δηλαδή των εκτεταμένων σηράγγων αποθήκευσης και εκτόξευσης.
Σε δεύτερο επίπεδο, πλήγματα σε στρατηγικές και πολιτικοστρατιωτικές δομές του καθεστώτος, αποδυνάμωση της ηγεσίας, ακόμη και η στοχοποίηση ανώτατων αξιωματούχων όπως ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η έναρξη μιας σύγκρουσης χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο και χωρίς προβλέψιμο τέλος, με επιπτώσεις που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και να επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία.
