Ενόσω το θέμα της συνταγματικότητας των υφυπουργείων το οποίο αναδείχθηκε πολλάκις σε νομικές συζητήσεις και όχι μόνο, δεν λύνεται μια και έξω, δηλαδή με απόφαση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου, αναπόφευκτα, θα επηρεάζει και νομικές διαδικασίες ενώπιον κατώτατων δικαστηρίων.
Ακόμη μια τέτοια περίπτωση, στην οποία τονίστηκε το θέμα της συνταγματικότητας των υφυπουργείων αναδείχθηκε σε ποινική υπόθεση στο Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου.
Η υπόθεση αφορούσε κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε από τον γενικό διευθυντή του Υφυπουργείου Τουρισμού εναντίον της κατηγορούμενης η οποία κατηγορείτο ότι ενοικίαζε, διατηρούσε, λειτουργούσε, και προωθούσε προς ενοικίαση κατάλυμα κατά παράβαση του περί της Ίδρυσης Υφυπουργείου Τουρισμού και Διορισμού Υφυπουργού Τουρισμού παρά τω Προέδρω και Συναφών Θεμάτων Νόμος - Ν. 123(I)/2018. Η κατηγορούμενη αντιμετώπιζε 3 κατηγορίες.
Κατά την έναρξη της δικαστικής διαδικασίας, ο Σάββας Ζαννούπας, συνήγορος υπεράσπισης της κατηγορούμενης, έθεσε θέμα ως προς τη συνταγματικότητα της ύπαρξης του Υφυπουργείου Τουρισμού αλλά και κατά πόσο μπορούσε η κατηγορούμενη να διωχθεί. Ακολούθως, το δικαστήριο ζήτησε όπως τεθούν ενώπιόν του γραπτώς οι θέσεις της κατηγορούσας αρχής και της υπεράσπισης αναφορικά με το συγκεκριμένο ζήτημα. Είχε μάλιστα λεχθεί ότι εξεταζόταν το ενδεχόμενο να καταχωριστεί σχετικό αίτημα στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, ώστε να αποφανθεί για τη συνταγματικότητα των υφυπουργείων.
Βασική θέση της κατηγορούμενης ήταν ότι η δημιουργία του Υφυπουργείου Τουρισμού έγινε κατά παράβαση των Άρθρων 46, 47, 48, 49, 54, 55, 57, 58, 61 και 179 του Συντάγματος, καθ' ότι το Σύνταγμα δεν προνοεί για τη δημιουργία υφυπουργείων. Σε αυτό το στάδιο της δικαστικής διαδικασίας, και ενώ η υπεράσπιση παρέδωσε γραπτώς τις θέσεις της, κατά την τελευταία δικάσιμο στις 26 Φεβρουαρίου 2026, η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας ενημέρωσε το δικαστήριο ότι ο Γενικός Εισαγγελέας άσκησε τις εξουσίες του κατ' επίκληση του Άρθρου 113 του Συντάγματος και διέκοψε την ποινική δίωξη της κατηγορούμενης.
Γιατί ανέστειλαν τη δίωξη;
Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο ξανά, το ζήτημα με τα υφυπουργεία, για τα οποία επιβάλλεται να υπάρξει σαφής και ξεκάθαρη απόφαση για το κατά πόσο η ύπαρξη και η λειτουργία τους καλύπτεται ή όχι από τις υφιστάμενες πρόνοιες του Συντάγματος.
Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει, είναι από τη στιγμή που αποφάσεις του Γενικού Εισαγγελέα για αναστολή ποινικών διώξεων δεν υπόκεινται σε οποιοδήποτε έλεγχο, μπορεί να αποκλειστεί στο ενδεχόμενο η εν λόγω απόφαση να σχετίζεται με το θέμα που εγέρθηκε στο δικαστήριο για τη συνταγματικότητα της λειτουργίας του συγκεκριμένου υφυπουργείου και κατ' επέκταση και όλων των υφυπουργείων; Αυτό το σενάριο ενισχύεται και από το γεγονός ότι η απόφαση για αναστολή της ποινικής δίωξης της κατηγορούμενης, λήφθηκε, ενώ αναμένονταν οι θέσεις της κατηγορούσας αρχής, για το ζήτημα που ήγειρε ο συνήγορος υπεράσπισης.
Και άλλες υποθέσεις
Όπως πληροφορείται ο «Π» στο πρόσφατο παρελθόν υπήρξαν και άλλες δικαστικές διαδικασίες, τουλάχιστον άλλες δύο, στις οποίες αναδείχθηκε το θέμα της συνταγματικότητας των υφυπουργείων. Και σε αυτές τις περιπτώσεις οι ποινικές διώξεις έγιναν από υφυπουργεία, χωρίς ωστόσο μέχρι σήμερα το θέμα να οδηγηθεί στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο για να αποφανθεί επί τούτου.
Δύο δρόμοι
Νομικοί οι οποίοι έχουν την άποψη ότι είναι παράνομη η λειτουργία των υφυπουργείων στην Κύπρο, εξήγησαν στον «Π» ότι υπάρχουν ουσιαστικά δύο επιλογές. Η πρώτη είναι, το Υπουργικό Συμβούλιο, δηλαδή το ίδιο το κράτος, να ζητήσει από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, με νομοσχέδιο που θα υποβάλει, την ψήφιση νόμου με τον οποίο θα καταργούνται οι νόμοι με βάση τους οποίους δημιουργήθηκαν τα υφιστάμενα υφυπουργεία. Ωστόσο, από τη στιγμή που παρήλθε ήδη μεγάλο χρονικό διάστημα και δεν έγινε οποιαδήποτε ενέργεια από το κράτος προς αυτή την κατεύθυνση, θεωρείται απίθανο σενάριο. Ο δεύτερος και πολύ πιο πιθανός τρόπος είναι, όταν κάποιο νομικό πρόσωπο προσβάλει απόφαση υφιστάμενου υφυπουργείου και εγείρει στο δικαστήριο το ζήτημα της αντισυνταγματικότητας του υφυπουργείου/διορισμού του/της υφυπουργού, τότε το δικαστήριο θα κληθεί να αποφασίσει επί τούτου και η απόφαση θα είναι δεσμευτική για το κράτος. Για μια τέτοια διαδικασία το καθ' ύλη αρμόδιο, είναι το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο.
Αβεβαιότητα για 6 υφυπουργεία
Και σε πολιτικό επίπεδο η συνταγματικότητα των έξι υφυπουργείων αποτελεί συχνά αιτία έντονων συζητήσεων, και παρά το γεγονός ότι λειτουργούν εδώ και χρόνια, το ζήτημα εξακολουθεί να παραμένει μετέωρο. Από τη μία πλευρά, επικαλούνται προηγούμενη γνωμάτευση της Νομικής Υπηρεσίας, η οποία αναφέρει ότι καλύπτεται από το Σύνταγμα η λειτουργία των υφυπουργείων. Μια γνωμάτευση ωστόσο, που δεν είδε το φως της δημοσιότητας. Από την άλλη έγκριτοι νομικοί, είναι πεπεισμένοι ότι πουθενά στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν προβλέπεται η ίδρυση υφυπουργείων.
Υπάρχει επίσης έντονη άποψη ότι οι υφυπουργοί δεν δικαιούνται να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων, δηλαδή σε συνεδρίες του Υπουργικού Συμβουλίου.
Πρόκειται πάντως για ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, η διαιώνιση του οποίου δεν συμβάλλει προς το ξεκαθάρισμα, καθώς στο ενδεχόμενο απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου ότι δεν καλύπτονται τα υφυπουργεία από το Σύνταγμα, οι επιπτώσεις θα είναι αλυσιδωτές, καθώς όλες οι αποφάσεις που λήφθηκαν από ιδρύσεώς τους, ενδεχομένως να θεωρούνται άκυρες.
