Έφοδο στα γραφεία του Τμήματος Οδικών Μεταφορών (ΤΟΜ) πραγματοποίησε πρόσφατα το ΤΑΕ Αρχηγείου Αστυνομίας, κατάσχοντας ηλεκτρονικούς υπολογιστές, έγγραφα και άλλα τεκμήρια, στο πλαίσιο της ποινικής έρευνας που βρίσκεται σε εξέλιξη για το σκάνδαλο με τους φονικούς αερόσακους Takata.
Η ανακριτική ομάδα διερευνά, μεταξύ άλλων, το αδίκημα της ανθρωποκτονίας. Λόγω της εγκληματικής αδιαφορίας που επιδείχθηκε από πλευράς κρατικών υπηρεσιών, χάθηκαν τόσο άδικα δύο νεαροί: ο 24χρονος Κυριάκος Όξινος στις 24 Ιανουαρίου 2023 στη Λευκωσία και η 19χρονη Στυλιανή Γιωργαλλή στις 21 Οκτωβρίου 2024 στον δρόμο Αυγόρου-Φρενάρους.
Η επιτόπια έρευνα και η κατάσχεση εγγράφων και άλλου μαρτυρικού υλικού στο ΤΟΜ κρίθηκαν αναγκαίες, κατόπιν οδηγιών που δόθηκαν από τον Γενικό Εισαγγελέα προς τον αρχηγό της Αστυνομίας, τον περασμένο Ιούλιο, προκειμένου να ελεγχθούν για τη διάπραξη ποινικών αδικημάτων όλα τα πρόσωπα στα οποία η Ερευνητική Επιτροπή καταλογίζει ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες στο πόρισμά της.
Ποιους ερευνούν
Οι ανακριτές έθεσαν κάτω από το μικροσκόπιό τους δύο πρώην γενικούς διευθυντές του ΤΟΜ, για τους οποίους η Ερευνητική Επιτροπή εισηγήθηκε να ελεγχθούν ποινικά, στη βάση των μαρτυριών που τέθηκαν ενώπιόν της. Πρόκειται για τον Σωτήρη Κολέττα, ο οποίος διετέλεσε διευθυντής του ΤΟΜ από το 2006 έως το 2019, και τον Γιάννη Νικολαΐδη, ο οποίος διαδέχθηκε τον Κολέττα και παρέμεινε στη θέση μέχρι τον Ιούνιο του 2023, οπότε προήχθη σε γενικό διευθυντή υπουργείου και τοποθετήθηκε στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας.
Η Ερευνητική Επιτροπή προτείνει όπως οι δύο άνδρες ελεγχθούν ποινικά για «τις παραλείψεις τους καθ’ όλη τη μακρά περίοδο που είχαν τα ηνία του ΤΟΜ». Οι εν λόγω παραλείψεις επικεντρώνονται στα εξής, σύμφωνα με το πόρισμα της Ερευνητικής Επιτροπής:
1 Ενώ γνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν για την επικινδυνότητα των αερόσακων Takata, ουδέν στην ουσία έπραξαν για την ασφάλεια των πολιτών. Περιορίστηκαν απλώς να κοινοποιούν επικαιροποιημένα στοιχεία στους διανομείς των κατασκευαστών, δηλαδή στις αντιπροσωπείες των καινούργιων οχημάτων, για τους ιδιοκτήτες των υπό ανάκληση οχημάτων που αφορούσαν μόνο, τουλάχιστον από το 2017, οχήματα με ευρωπαϊκή έγκριση τύπου. Πρόκειται για την περιβόητη εγκύκλιο που εκδόθηκε στις 21 Μαρτίου 2017, η οποία άφησε χωρίς καμία ρύθμιση τα ζητήματα ανακλήσεων των οχημάτων που εισήχθησαν μεταχειρισμένα από τρίτες χώρες, κυρίως από την Ιαπωνία και τη Σιγκαπούρη.
2 Καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του Σ. Κολέττα ως διευθυντή του ΤΟΜ διαμορφώθηκε μια στρεβλωμένη και επικίνδυνη αντίληψη, η οποία εμπεδώθηκε και κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του Γ. Νικολαΐδη στην ίδια θέση. Σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, η αποστολή του ΤΟΜ σε σχέση με τις ανακλήσεις εξαντλείτο στο να κοινοποιεί επικαιροποιημένα στοιχεία των ιδιοκτητών των υπό ανάκληση οχημάτων στις αντιπροσωπείες των καινούργιων οχημάτων. Αυτό βασιζόταν στην αντίληψή τους ότι, υπεύθυνος για τις ανακλήσεις ήταν αποκλειστικά ο κατασκευαστής, ο οποίος όφειλε να αξιολογήσει την επικινδυνότητα οποιουδήποτε ελαττώματος του οχήματος, και όχι το ΤΟΜ.
3 Είχαν συνεχείς ειδοποιήσεις από την Υπηρεσία Προστασίας του Καταναλωτή, και συγκεκριμένα από το 2013, για την επικινδυνότητα των αερόσακων Takata. Επιπλέον, έλαβαν δύο επιστολές από πολίτες, το 2015 και το 2016, σχετικά με τον κίνδυνο που παρουσίαζαν οι εν λόγω αερόσακοι και τη διεθνή εκστρατεία ανάκλησης εκατομμυρίων οχημάτων. Παρ' όλα αυτά, όπως αναφέρεται στο πόρισμα και οι δύο «επέδειξαν ασύγγνωστη αδράνεια και αδιαφορία για την εκτίμηση του κινδύνου και συνέχισαν να θεωρούν ότι η αποστολή τους, όσον αφορά την οδική ασφάλεια, εξαντλείτο στο να κοινοποιούν επικαιροποιημένα στοιχεία των ιδιοκτητών των υπό ανάκληση οχημάτων, χωρίς να λάβουν οποιοδήποτε μέτρο για την ασφάλεια όσων χρησιμοποιούσαν οχήματα με αερόσακους Takata ή να ενημερώσουν το κοινό για τους κινδύνους που διέτρεχε».
Ο πρώην υπουργός
Η Ερευνητική Επιτροπή, στο πόρισμά της, εισηγείται όπως ελεγχθούν για τη διάπραξη τυχόν ποινικών αδικημάτων ο πρώην υπουργός Μεταφορών, Μάριος Δημητριάδης, καθώς και ο πρώην γενικός διευθυντής του υπουργείου, Αλέκος Μιχαηλίδης. Συγκεκριμένα, για να διαπιστωθεί κατά πόσον είχαν οποιαδήποτε εμπλοκή ή γνώση για την έκδοση της εγκυκλίου του ΤΟΜ τον Μάρτιο του 2017, η οποία, όπως αποκάλυψε ο «Π», προκάλεσε όλο αυτό το χάος με τις ανακλήσεις των φονικών αερόσακων Takata, αφήνοντας εκτός εποπτείας και ελέγχου δεκάδες χιλιάδες οχήματα που αγοράστηκαν μεταχειρισμένα από τρίτες χώρες.
Η υπό αναφορά εγκύκλιος στάλθηκε από το ΤΟΜ στον Σύνδεσμο Εισαγωγέων Μηχανοκίνητων Οχημάτων, στον οποίο συμμετέχουν οι αντιπροσωπείες καινούργιων οχημάτων, από τον τότε αναπληρωτή διευθυντή του ΤΟΜ και σημερινό γενικό διευθυντή του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, Γιάννη Νικολαΐδη. Στο τέλος της εγκυκλίου αναγράφεται: «Κοινοποίηση: Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Μεταφορών». Κατά τον επίμαχο χρόνο στην εν λόγω θέση βρισκόταν ο Αλέκος Μιχαηλίδης.
Με την εν λόγω εγκύκλιο, το ΤΟΜ εξαίρεσε τους αντιπροσώπους των καινούργιων οχημάτων-διανομείς κατασκευαστών από την υποχρέωση να ενημερώνουν για τυχόν ανακλήσεις τους ιδιοκτήτες οχημάτων που εισήχθησαν στην Κύπρο ως μεταχειρισμένα από τρίτες χώρες, κυρίως από την Ιαπωνία και τη Σιγκαπούρη, καθώς δεν είχαν τέτοια υποχρέωση. Ωστόσο, στην εγκύκλιο δεν καθορίστηκε ποιος φέρει την ευθύνη για τυχόν ανακλήσεις σε αυτή την κατηγορία οχημάτων, η οποία αφορά δεκάδες χιλιάδες. Σύμφωνα με τους αντιπροσώπους των καινούργιων οχημάτων, την ευθύνη αυτή είχαν οι εισαγωγείς μεταχειρισμένων οχημάτων που τα εισήγαγαν και τα πώλησαν στην Κύπρο. Εξαιτίας του κενού που δημιούργησε η εγκύκλιος, χιλιάδες εισαγόμενα μεταχειρισμένα οχήματα που έφεραν τους επικίνδυνους αερόσακους Takata κυκλοφορούσαν για χρόνια στους κυπριακούς δρόμους, χωρίς να το γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες τους.
Δεν εντοπίστηκε στο υπουργείο
Ο πρώην γενικός διευθυντής του Υπουργείου Μεταφορών, Αλέκος Μιχαηλίδης, ο οποίος εμφανίζεται ως αποδέκτης της επιστολής-εγκυκλίου, κατήγγειλε με δημόσιες δηλώσεις του ότι η εν λόγω εγκύκλιος δεν κοινοποιήθηκε ποτέ στο Υπουργείο Μεταφορών. Αποκάλυψε, μάλιστα, ότι όταν αναζητήθηκε στο αρχείο του υπουργείου δεν εντοπίστηκε, διερωτώμενος πώς θα μπορούσε να γνωρίζει για ένα θέμα για το οποίο ουδέποτε έλαβε γνώση.
Η αμφισβήτηση από Μ. Δημητριάδη
Τα ευρήματα της Ερευνητικής Επιτροπής αμφισβήτησε και ο Μάριος Δημητριάδης. «Δηλώνω κατηγορηματικά ότι, κατά την περίοδο της θητείας μου ως υπουργός Μεταφορών, δεν είχα οποιαδήποτε εμπλοκή στην ετοιμασία της επιστολής-εγκυκλίου ημερ. 21 Μαρτίου 2017, ούτε έδωσα οποιεσδήποτε οδηγίες σχετικά με αυτήν», δήλωσε, μεταξύ άλλων.
Τα πιο πάνω αναμένεται να ξεκαθαρίσουν σύντομα, καθώς η ανακριτική ομάδα έλαβε όλα τα σχετικά έγγραφα.
