Χιλιάδες κατοικίες σε κυβερνητικούς οικισμούς και συνοικισμούς αυτοστέγασης παραμένουν χωρίς τίτλους ιδιοκτησίας, εξαιτίας σοβαρών πολεοδομικών ή άλλων παρανομιών στις οποίες προέβησαν οι κάτοχοί τους. Με στόχο τη διασφάλιση του δικαιώματος ιδιοκτησίας και για αυτούς τους εκτοπισθέντες, ο υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Ιωάννου, κατέθεσε πρόταση στο Υπουργικό Συμβούλιο για μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.
Συγκεκριμένα, ακόμη και σε περιπτώσεις σοβαρών παρανομιών, προτείνεται να εκδίδεται τίτλος ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικό μίσθωσης, βάσει της διαδικασίας που ισχύει για μη εξουσιοδοτημένες εργασίες, αλλά με περιορισμούς ως προς τη μεταβίβαση. Δηλαδή, για όσο χρονικό διάστημα παραμένουν οι παρανομίες, οι εν λόγω οικιστικές μονάδες δεν θα μπορούν να πωληθούν. Όσον αφορά τη δυνατότητα υποθήκευσης, αυτή θα εξαρτάται από την πολιτική του εκάστοτε τραπεζικού οργανισμού.
Τα πιστοποιητικά μίσθωσης εκδίδονται αντί των τίτλων ιδιοκτησίας σε πρόσφυγες, των οποίων οι οικιστικές μονάδες (κατοικίες - διαμερίσματα) έχουν ανεγερθεί σε τουρκοκυπριακή γη και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να τιτλοποιηθούν. Με τα εν λόγω πιστοποιητικά διασφαλίζεται το δικαίωμα των προσφύγων επί της κατοικίας τους.
Η πρόταση του Κωνσταντίνου Ιωάννου αναμένεται να τεθεί προς έγκριση στην αυριανή συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Ο κ. Ιωάννου ενημέρωσε χθες τους βουλευτές της Επιτροπής Προσφύγων σχετικά με την πρότασή του, καθώς η συγκεκριμένη ρύθμιση αποτελεί και δικό τους αίτημα.
Η έκδοση τίτλων
Ειδικότερα, με απόφαση ημερομηνίας 18/2/2006, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την επανέναρξη της διαδικασίας έκδοσης τίτλων ιδιοκτησίας, για οικιστικές μονάδες σε κυβερνητικούς οικισμούς στέγασης εκτοπισθέντων, καθώς και σε κυβερνητικά οικόπεδα αυτοστέγασης. Η απόφαση αφορά περιπτώσεις, όπου οι εν λόγω μονάδες έχουν ανεγερθεί σε κρατική γη ή σε γη που έχει απαλλοτριωθεί ή αποκτηθεί από το κράτος μέσω φιλικού διακανονισμού ή με τη συγκατάθεση του προηγούμενου ιδιοκτήτη.
Στον πίνακα που δημοσιεύουμε, αποτυπώνεται η μέχρι σήμερα πορεία παραχώρησης τίτλων ιδιοκτησίας και πιστοποιητικών εγγραφής μίσθωσης, καθώς και οι εκκρεμότητες και οι παρανομίες. Όπως προκύπτει, από τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, για συνολικά 7.859 οικιστικές μονάδες σε κυβερνητικούς οικισμούς και συνοικισμούς αυτοστέγασης, δεν έχουν εκδοθεί τίτλοι ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικά μίσθωσης.
Δυο κατηγορίες παρανομιών
Όσον αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες δεν έχει προχωρήσει η έκδοση τίτλων ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικών μίσθωσης λόγω πολεοδομικών ή άλλων προβλημάτων/παρανομιών, διαπιστώνεται, ότι αυτές διαχωρίζονται σε δύο κατηγορίες, σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών ως εξής:
1 Οικιστικές μονάδες που ανεγέρθηκαν σε οικόπεδα αυτοστέγασης μετά το 2023. Με βάση την κείμενη νομοθεσία, και συγκεκριμένα τους περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Παραχώρηση Τίτλων Ιδιοκτησίας σε Εκτοπισθέντες και άλλα Πρόσωπα) Κανονισμούς, οικόπεδο σε συνοικισμό αυτοστέγασης δύναται να παραχωρηθεί, κατόπιν απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου και να εγγραφεί στο όνομα του δικαιούχου. Δεδομένου ότι ο τίτλος ιδιοκτησίας του οικοπέδου εκδίδεται ήδη στο όνομα του δικαιούχου, οι διαδικασίες αδειοδότησης και, στη συνέχεια, τιτλοποίησης των κατοικιών που ανεγείρονται σε αυτό εμπίπτουν στον περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμο. Σύμφωνα με τον εν λόγω νόμο, μετά την εξασφάλιση πολεοδομικής άδειας και άδειας οικοδομής, είναι δυνατή η έκδοση Πιστοποιητικού Μη Εξουσιοδοτημένων Εργασιών, σε περιπτώσεις ουσιωδών παρανομιών που δεν συνάδουν με τις άδειες, που έχουν εκδοθεί.
2 Οικιστικές μονάδες που ανεγέρθηκαν σε οικόπεδα αυτοστέγασης πριν το 2023. Στην κατηγορία αυτή εμπίπτουν οι περισσότερες περιπτώσεις. Σύμφωνα με τη νομοθεσία που ίσχυε πριν το 2023, οι τίτλοι ιδιοκτησίας εκδίδονταν μετά την ανέγερση των οικιστικών μονάδων. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν κατασκευές με ουσιώδεις παρανομίες, δεν είναι δυνατή η έκδοση πολεοδομικής άδειας ή άδεια οικοδομής, ούτε πιστοποιητικό τελικής έγκρισης και ως εκ τούτου δεν εφαρμόζεται ο περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμος.
Πολεοδομική ανοχή
Σημειώνεται, ότι σήμερα εφαρμόζεται ένα καθεστώς πολεοδομικής ανοχής για οικιστικές μονάδες, που παρουσιάζουν πολεοδομικά προβλήματα. Στο πλαίσιο αυτό, παραχωρείται τίτλος ιδιοκτησίας, όταν οι παρατυπίες δεν επηρεάζουν τους υπόλοιπους ενοίκους της πολυκατοικίας ή τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής.
Συγκεκριμένα, αυτό ισχύει, όταν οι επεμβάσεις δεν αφορούν κοινόχρηστους ή/και δημόσιους χώρους, δεν δημιουργούν κινδύνους για την ασφάλεια των κατοίκων και δεν επηρεάζουν ουσιωδώς τις ανέσεις τους. Αντίθετα, σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται ουσιώδεις επεμβάσεις, δεν εκδίδεται τίτλος ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικό μίσθωσης.
Με την πρόταση που κατέθεσε στο Υπουργικό Συμβούλιο ο Κωνσταντίνος Ιωάννου, το Υπουργείο Εσωτερικών επιδιώκει την εφαρμογή μιας πιο ευέλικτης διαδικασίας σε σχέση με τις παρανομίες που έχουν καταγραφεί σε κυβερνητικούς οικισμούς και συνοικισμούς αυτοστέγασης, για να μην στερούνται οι εκτοπισθέντες το δικαίωμα απόκτησης τίτλου ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικού μίσθωσης. Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο εισηγείται όπως, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι επεμβάσεις επηρεάζουν ξένη ακίνητη ιδιοκτησία ή δημόσιους χώρους, όπως εγγεγραμμένο ή καθορισμένο ανοικτό δημόσιο χώρο, οδικό δίκτυο ή κρατική γη, καθώς και όπου εντός του τεμαχίου υφίστανται πολεοδομικά ζητήματα ουσιώδους σημασίας, να εκδίδεται τίτλος ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικό μίσθωσης. Η έκδοση θα γίνεται κατ’ αναλογία της διαδικασίας που προβλέπεται για το Πιστοποιητικό Μη Εξουσιοδοτημένων Εργασιών, σύμφωνα με τις σχετικές πρόνοιες του άρθρου 10Γ του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου. Παράλληλα, στον τίτλο ιδιοκτησίας / πιστοποιητικό μίσθωσης θα καταχωρείται σχετική απαγόρευση εκούσιας μεταβίβασης, για σκοπούς πώλησης μέχρι την άρση των παρανομιών.
