Μέχρι πρότινος, οι διαθέσιμες τουρκοκυπριακές περιουσίες, περιλαμβανομένων και των λεγόμενων «φιλέτων», που είναι υψηλής εμπορευσιμότητας και αξίας, δεν ανακοινώνονταν αλλά κατανέμονταν πίσω από τις κλειστές πόρτες της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών. Όποιος διέθετε τα μέσα, κομματική ταυτότητα ή τις κατάλληλες γνωριμίες μπορούσε να εξασφαλίσει τουρκοκυπριακή περιουσία έναντι πινακίου φακής.
Η νέα διαδικασία παραχώρησης των τουρκοκυπριακών περιουσιών, η οποία εφαρμόζεται εδώ και ένα χρόνο από το Υπουργείο Εσωτερικών, συνδέει πλέον τις αποφάσεις μίσθωσης με τεκμηριωμένα και μετρήσιμα κριτήρια. Παράλληλα περιορίζει τη γραφειοκρατία, καθώς το σύνολο των διαδικασιών διεκπεραιώνεται ηλεκτρονικά, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο εξέτασης των αιτήσεων. Ουσιαστικά, η νέα αυτή διαδικασία διασφαλίζει μια δικαιότερη και πιο στοχευμένη κατανομή των τουρκοκυπριακών περιουσιών, λαμβάνοντας υπόψη τις προσωπικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες των αιτητών.
Η σημαντικότερη αλλαγή που επέφερε το νέο νομοθετικό πλαίσιο, είναι ότι οι διαθέσιμες τουρκοκυπριακές περιουσίες παραχωρούνται πλέον προς μίσθωση κατόπιν δημοσίευσης και μέσω ανοικτών διαδικασιών. Οι διαθέσιμες περιουσίες αναρτώνται ανά τρίμηνο στην ιστοσελίδα της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, γεγονός που συνιστά ένα από τα πλέον ουσιαστικά μέτρα ενίσχυσης της διαφάνειας. Από την έναρξη εφαρμογής της εν λόγω πρακτικής μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί τέσσερις δημοσιεύσεις: τον Ιούνιο του 2025, τον Οκτώβριο του 2025, τον Ιανουάριο του 2026 και τον Απρίλιο του 2026.
Ειδικότερα, κατά τις τέσσερις προαναφερθείσες φάσεις δημοσιεύθηκαν συνολικά 285 τουρκοκυπριακές περιουσίες παγκυπρίως προς μίσθωση ως ακολούθως:
37 κατοικίες αφού ανακαινίστηκαν – Υποβλήθηκαν 834 αιτήσεις κατά τις τρεις πρώτες δημοσιεύσεις.
35 επαγγελματικά υποστατικά – Υποβλήθηκαν 260 αιτήσεις κατά τις τρεις πρώτες δημοσιεύσεις.
36 ανοικτοί χώροι – Υποβλήθηκαν 173 αιτήσεις κατά τις τρεις πρώτες δημοσιεύσεις.
177 γεωργικοί κλήροι – Υποβλήθηκαν 39 αιτήσεις κατά τις τρεις πρώτες δημοσιεύσεις.
Από τις 2 Απριλίου 2026 βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία υποβολής ενδιαφέροντος για την μίσθωση 173 τουρκοκυπριακών περιουσιών, ήτοι 5 κατοικιών, 2 ανοικτών χώρων/κτηνοτροφικών υποστατικών και 166 γεωργικών κλήρων. Όπως μας λέχθηκε αρμοδίως, η ανταπόκριση και το ενδιαφέρον του προσφυγικού κόσμου είναι ιδιαίτερα αυξημένα. Ενδεικτικά, για τη δημοσίευση του Οκτωβρίου 2025 υποβλήθηκαν και αξιολογήθηκαν, σε παγκύπρια βάση, περισσότερες από 744 αιτήσεις.
Τέλος στα εξευτελιστικά ενοίκια
Η διαδικασία εξυγίανσης της τιμολογιακής πολιτικής αποτελεί κεντρικό πυλώνα του εκσυγχρονισμού και της μεταρρύθμισης της λειτουργίας της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών. Στόχος είναι ο τερματισμός των χρόνιων στρεβλώσεων, κατά τις οποίες τουρκοκυπριακές περιουσίες παραχωρούνταν για δεκαετίες έναντι ιδιαίτερα χαμηλών ενοικίων. Αρκεί να αναφερθεί, ότι από τη διαχείριση του συνόλου των τουρκοκυπριακών περιουσιών αξίας άνω των €7,5 δισ., τα ετήσια έσοδα της Υπηρεσίας από τα ενοίκια ανέρχονταν μόλις σε €5 εκατ.
Όπως μας κατέστησαν σαφές από το Υπουργείο Εσωτερικών, «παρά την αναγκαιότητα διόρθωσης της στρέβλωσης αυτής, στόχος μας δεν είναι να πιέσουμε τον επιχειρηματικό κόσμο ή να καταστήσουμε τις επιχειρήσεις μη βιώσιμες. Για τον λόγο αυτό, η εξυγίανση των ενοικίων πραγματοποιείται με προσεκτικό σχεδιασμό και σταδιακή εφαρμογή μέσω κλιμακωτής αύξησης σε βάθος επταετίας (σε δύο ή τρία στάδια), ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής στις επιχειρήσεις, επιτρέποντας στους μισθωτές να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα». Παρακάτω, παραθέτουμε ενδεικτικά παραδείγματα αύξησης ενοικίων:
Γραφείο στη Λεμεσό: Από €18 τον μήνα, το ενοίκιο αυξήθηκε στα €147.
Επιχείρηση μπετόν: Από €7 τον μήνα, το ενοίκιο αυξήθηκε στα €1.181, με σταδιακή αναπροσαρμογή.
Περίπτερο στη Λάρνακα: Από €17 τον μήνα, το ενοίκιο καθορίστηκε στα €510.
Εργαστήρι αγγειοπλαστικής στη Λάρνακα: Από €5 το μήνα, το ενοίκιο αναπροσαρμόστηκε στα €360.
Εκτεταμένες παρανομίες
Η κακοδιαχείριση και η λεηλασία τουρκοκυπριακών περιουσιών εδραιώθηκαν και γιγαντώθηκαν με την πάροδο του χρόνου, λόγω της αδράνειας των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών. Όλες οι συμβάσεις που αφορούν τη χρήση των τουρκοκυπριακών περιουσιών βρίσκονται πλέον υπό αυστηρό έλεγχο. Όπου διαπιστώνονται παρανομίες, μετά από επιτόπιους ελέγχους, λαμβάνονται όλα τα ενδεικνυόμενα νομικά μέτρα για την επανάκτηση των περιουσιών και τη διάθεσή τους σε δικαιούχους με πλήρη διαφάνεια. Οι έλεγχοι που βρίσκονται σε εξέλιξη αποκάλυψαν το εύρος της διαχρονικής παρανομίας και κακοδιαχείρισης. Μέχρι σήμερα, εντοπίστηκαν πάνω από 600 συμβόλαια μίσθωσης με σοβαρές παραβιάσεις εκ των οποίων τα 300 τερματίστηκαν ήδη λόγω μη συμμόρφωσης.
Ο απολογισμός των ελέγχων
1 Εντοπίστηκαν 512 παραβιάσεις σε επαγγελματικά υποστατικά. Ανακτήθηκαν μέχρι σήμερα 66 υποστατικά. Ειδικότερα, από τους ελέγχους 4.032 συμβάσεων μίσθωσης επαγγελματικών υποστατικών και ανοικτών χώρων, διαπιστώθηκαν παραβιάσεις ουσιωδών όρων σε 512 συμβάσεις. Για 280 συμβάσεις όπου δεν υπήρξε συμμόρφωση, η Υπηρεσία προχώρησε στον τερματισμό τους. Μέχρι σήμερα ανακτήθηκαν 79 υποστατικά, ενώ για τις υπόλοιπες περιπτώσεις λήφθηκαν νομικά μέτρα.
2 Διαπιστώθηκαν 31 παραβιάσεις συμβολαίων από δήμους. Σε σύνολο 275 συμβάσεων που ελέγχθηκαν, εντοπίστηκαν σε 31 συμβάσεις σοβαρές παραβιάσεις όρων. Η Υπηρεσία προχώρησε στον τερματισμό 5 συμβάσεων ενώ για άλλες 13 συμβάσεις στάλθηκαν προειδοποιητικές επιστολές για συμμόρφωση.
3 Διαπιστώθηκαν 47 παραβιάσεις συμβολαίων από κοινοτικά συμβούλια. Από το σύνολο των 589 συμβάσεων που ελέγχθηκαν εντοπίστηκαν σε 47 σοβαρές παραβιάσεις όρων. 3 συμβάσεις τερματίστηκαν λόγω μη συμμόρφωσης. Για 32 συμβάσεις στάλθηκαν προειδοποιητικές επιστολές για συμμόρφωση.
4 Άρχισε η ανάκτηση τουρκοκυπριακών κατοικιών. Ελέγχθηκαν μέχρι σήμερα 91 συμβάσεις κατοικιών. Σε 31 περιπτώσεις διαπιστώθηκε παραβίαση των όρων και στάλθηκαν προειδοποιήσεις στους δικαιούχους για άρση των παρανομιών. Σε 6 περιπτώσεις όπου δεν υπήρξε συμμόρφωση, η Υπηρεσία προχώρησε στην ανάκτηση των κατοικιών, ενώ ανάλογα μέτρα προωθούνται σήμερα και για άλλες 3 κατοικίες. Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις λήφθηκαν νομικά μέτρα.
