Την ώρα που ο αφθώδης πυρετός προελαύνει ακάθεκτος, οδηγώντας στη σφαγή 52.000 ζώα σε 101 φάρμες, μέχρι στιγμής, η επιδημιολογική συμβουλευτική ομάδα που παρέχει καθοδήγηση στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ψάχνει απεγνωσμένα να βρει τι πάει λάθος. Ποιοι είναι οι αδύναμοι κρίκοι στην αλυσίδα διαχείρισης της υγειονομικής κρίσης, με αποτέλεσμα την περαιτέρω διασπορά της νόσου, τώρα πλέον και στα γουρούνια, ενώ με βάση τα τελευταία δεδομένα έχουν εντοπιστεί θετικά κρούσματα και σε φάρμα βοοειδών.
Διασπορά σε δύο πόδια
Πληροφορίες του «Π» αναφέρουν πως η επιστημονική ομάδα των επιδημιολόγων, υπό το φόβο πλέον του αποδεκατισμού ολόκληρου του ζωικού κεφαλαίου της κυπριακής κτηνοτροφίας, τουλάχιστον σε Λευκωσία, Λάρνακα και Αμμόχωστο, επεξεργάζεται εδώ και μέρες δραστικά μέτρα και περιορισμούς που θα λειτουργήσουν ως ανάχωμα στις ανθρωπογενείς αιτίες που διασπείρουν τον ιό. Όπως μας λέχθηκε, είναι πλέον βέβαιο ότι ο ιός δεν μετακινείται με τον αέρα αλλά πάνω σε δύο πόδια. Αυτό καταδεικνύουν και τα τελευταία κρούσματα με χοιροστάσια στο Παλιομέτοχο, καθότι οι εν λόγω φάρμες βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από τις προηγούμενες ζώνες προστασίας και επιτήρησης.
Οι σκέψεις της επιτροπής είναι σε προχωρημένο στάδιο. Αποφάσεις θα πρέπει να αναμένονται μέχρι το τέλος αυτής της εβδομάδας
Υπό την αίρεση του Υπουργείου
Η απόφαση εφαρμογής ή μη των εισηγήσεων των επιστημόνων, είναι βεβαίως στα χέρια των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και της ηγεσίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Τα μέλη της επιστημονικής επιτροπής τηρούν σιγήν ιχθύος, σε σχέση με τα αυστηρά μέτρα και περιορισμούς που επεξεργάζονται και θα υποβάλουν, αφενός για να μην προκληθούν αντιδράσεις από τυχόν διαρροή τους και αφετέρου από αβροφροσύνη μην τυχόν και θεωρηθεί ότι προκαταλαμβάνουν την όποια απόφαση από πλευράς υπουργείου και κυβέρνησης που έχει και τον τελευταίο λόγο.
Ξεκίνησε πολύ νωρίτερα
Πάντως οι επιστήμονες είναι απολύτως πεπεισμένοι πλέον ότι ιός κτύπησε και άρχισε να διασπείρεται πολύ νωρίτερα, πολύ πριν από τα μέσα Φεβρουαρίου, που εντοπίστηκαν τα πρώτα κρούσματα. Να υπενθυμίσουμε ότι τέλη Δεκεμβρίου είχαν ανακοινωθεί θετικά κρούσματα στα κατεχόμενα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, τότε, να μην λαμβάνουν αυστηρά μέτρα ή να προβαίνουν σε ελέγχους, πέρα από τις συστάσεις βιοασφάλειας που έγιναν.
Τα πλείστα ζώα, ωστόσο, παρότι ασυμπτωματικά (εκτός κι αν πληγέντες κτηνοτρόφοι δεν τα πήραν είδηση ή τα έκρυψαν), μετέδιδαν τη νόσο ακόμη και χωρίς κλινικά συμπτώματα. Με αποτέλεσμα, μέσα από την αλυσίδα της μεταφοράς ζώων και ζωοτροφών να επιμολύνονται ζώα και σε άλλες φάρμες.
Ο λόγος που πιστεύεται ότι ο ιός ήρθε πολύ νωρίτερα στις ελεύθερες περιοχές, είναι το γεγονός ότι από τις αναλύσεις, ζώα που φαίνονται απόλυτα υγιή, έχουν αντισώματα του ιού που δείχνει πως έχουν νοσήσει. Ειδικά τα αιγοπρόβατα, όπως μας έχει εξηγηθεί, τα οποία απελευθερώνουν περισσότερο ιό σε σχέση με τους χοίρους και τις αγελάδες, αλλά συνήθως δεν παρουσιάζουν συμπτώματα και είναι και πολύ ανθεκτικά. Νόσησαν δηλαδή κάποια στιγμή, επέζησαν, ωστόσο εφόσον φέρουν τον ιό, συνεχίζουν να τον διασπείρουν.
Τα θετικά της κατάστασης είναι πρώτον ότι στις επαρχίες Λεμεσού και Πάφου δεν έχουν εντοπιστεί θετικά κρούσματα. Η εξήγηση σε αυτό δίνεται από το γεγονός ότι τα ζώα διακινούνται περισσότερο σε Λευκωσία και Λάρνακα όπου υπάρχουν τα σφαγεία, ενώ η εγγύτητα με την πράσινη γραμμή και τα σημεία εμπορίου ή και λαθρεμπορίου αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης. Και δεύτερον ότι, οι νέες φάρμες που εντοπίζονται θετικές μετά από δειγματοληψίες και εργαστηριακές εξετάσεις, δεν έχουν ζώα που ασθενούν, αλλά ζώα που έχουν κολλήσει, φέρουν τα αντισώματα και μεταδίδουν τον ιό, αλλά δεν ασθενούν. Βεβαίως όλα αυτά τα ζώα πρέπει να θανατωθούν.
Μείωση ποσόστωσης στο χαλλούμι
Σε μία άλλη σημαντική εξέλιξη, εντός των επόμενων 15 ημερών, όπως πληροφορούμαστε, η υπουργός Γεωργίας θα ανακοινώσει μείωση της ποσόστωσης αιγοπρόβειου γάλακτος στο χαλλούμι ΠΟΠ συνεπεία της συρρίκνωσης του ζωικού πληθυσμού των αιγοπροβάτων και του διαθέσιμου γάλακτος.
Οι τυροκόμοι πιέζουν από τις πρώτες μέρες εμφάνισης του αφθώδους πυρετού προς αυτή την κατεύθυνση για να μην χαθούν και εξαγωγές χαλλουμιού, την ώρα που η μεγαλύτερη βιομηχανία της χώρας, ο τουρισμός, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις με μειώσεις στις κρατήσεις λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Συνεπώς, αυτό που αναμένεται, είναι η ποσόστωση να πέσει από το 25% που προβλέπει σήμερα το διάταγμα, στο 20%. Να υπενθυμίσουμε ότι η ποσόστωση είχε φτάσει κάποια στιγμή μέχρι το 30%, ωστόσο η Μαρία Παναγιώτου επικαλούμενη την προστασία των εξαγωγών, προχώρησε σε μειώσεις κατά την περσινή χρονιά.
Η αξία των εξαγωγών χαλλουμιού ανήλθε το 2025 σε €357 εκατ. έναντι €323,9 εκατ. το 2024. Σημειώνοντας αύξηση 10%, την ίδια ώρα που τα φάρμακα αύξησαν τις εξαγωγές τους λιγότερο από 4% σε σύγκριση με το 2024, φτάνοντας τα €356,2 εκατ. Και οι δύο βιομηχανίες καταλαμβάνουν από 9,6% μερίδιο στο σύνολο των εξαγωγών. Τα τελευταία χρόνια η παραγωγή αυξάνεται σταδιακά ξεπερνώντας το 2025 τους 45 χιλιάδες τόνους χαλλουμιού, την ώρα που πριν από μία 15ετία κυμαίνονταν μόλις στις 4 χιλιάδες τόνους.
Πιέσεις και για ποσόστωση ΠΟΠ
Πάντως οι πιέσεις των αγελαδοτρόφων για μείωση του αιγοπρόβειου γάλακτος, όπως έγραψε ξανά ο «Π», δεν περιορίζονται στα σημερινά διατάγματα της μεταβατικής περιόδου του ΠΟΠ χαλλουμιού. Ζητούν τροποποίηση του φακέλου ΠΟΠ που υποβλήθηκε στην ΕΕ και προνοεί 51% αιγοπρόβειο γάλα, με το ποσοστό που εισηγούνται να είναι μόλις στο 20%, διότι αυτό υποστηρίζουν, αντικατοπτρίζει την πραγματική εικόνα της διαθεσιμότητας αιγοπρόβειου γάλακτος. Διαφορετικά εισηγούνται «ΠΟΠ premium» με 100% αιγοπρόβειο και στήριξη των εξαγωγών με μεικτό χαλλούμι που θα προστατεύεται από εμπορικά σήματα.
