Τεχνητή Νοημοσύνη: Πότε τα chatbots παραβιάζουν τα δικαιώματα των ειδησεογραφικών μέσων

Η άντληση και η επαναχρησιμοποίηση δημοσιεύσεων Τύπου σε πραγματικό χρόνο από chatbots τεχνητής νοημοσύνης μπορεί, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να παραβιάζει τα δικαιώματα των εκδοτών. Αυτό υποστηρίζει ο Γενικός Εισαγγελέας του Δικαστηρίου της ΕΕ, Ματσέι Σπούναρ, στην πρώτη υπόθεση παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης που εξετάζει το Δικαστήριο.

Η υπόθεση αφορά την ουγγρική εταιρεία Like Company, η οποία διαχειρίζεται διάφορες ειδησεογραφικές πύλες και προσέφυγε κατά της Google Ireland ενώπιον του Περιφερειακού Δικαστηρίου της Βουδαπέστης. Η εταιρεία ισχυρίζεται ότι η Google χρησιμοποίησε άρθρα της για την εκπαίδευση των γλωσσικών μοντέλων του Gemini και ότι τα αναπαρήγαγε επανειλημμένα, διαθέτοντάς τα στο κοινό μέσω του chatbot από τις 13 Ιουνίου 2023 έως τις 31 Μαΐου 2024. Το Gemini αξιοποιεί την τεχνολογία «Retrieval-Augmented Generation» (RAG), η οποία επιτρέπει τη συλλογή πληροφοριών από το διαδίκτυο σε πραγματικό χρόνο, μεταξύ άλλων με την ανάκτηση άρθρων Τύπου.

Το ουγγρικό δικαστήριο υπέβαλε τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα. Τα δύο πρώτα αφορούν το κατά πόσο η χρήση δημοσιεύσεων Τύπου για την εκπαίδευση γλωσσικών μοντέλων εμπίπτει στο αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής των εκδοτών ή καλύπτεται από την εξαίρεση για την εξόρυξη κειμένου και δεδομένων. Τα άλλα δύο αφορούν το ενδεχόμενο οι απαντήσεις του chatbot να εμπίπτουν στο δικαίωμα αναπαραγωγής ή και στο δικαίωμα διάθεσης στο κοινό.

Ο κ. Σπούναρ εισηγείται να κριθούν απαράδεκτα τα δύο πρώτα ερωτήματα. Όπως αναφέρει, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τα άρθρα της Like Company χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση των μοντέλων Gemini, ενώ η εκπαίδευση δεν συνιστά χρήση δημοσιεύσεων Τύπου στο διαδίκτυο· επομένως, τα ερωτήματα είναι υποθετικά. Προσθέτει, για λόγους πληρότητας, ότι η χρήση προστατευόμενων έργων για την εκπαίδευση γλωσσικού μοντέλου επιτρέπεται κατά κανόνα βάσει της εξαίρεσης για την εξόρυξη κειμένου και δεδομένων.

Σε ό,τι αφορά τις απαντήσεις του chatbot, ο Γενικός Εισαγγελέας επισημαίνει ότι το δικαίωμα των εκδοτών δεν προστατεύει τα γεγονότα που περιέχονται στις δημοσιεύσεις, αλλά τη συγκεκριμένη μορφή έκφρασής τους. Στόχος του δικαιώματος είναι η προστασία της επένδυσης των εκδοτών και όχι η εξασφάλιση μονοπωλίου στις ειδήσεις.

Κατά την άποψή του, η παραβίαση του δικαιώματος αναπαραγωγής εξαρτάται από το αν το chatbot απέκτησε παράνομα πρόσβαση στη δημοσίευση, ιδίως παρακάμπτοντας αποτελεσματικά τεχνικά μέτρα, όπως το paywall, που περιορίζουν την πρόσβαση ή το web-scraping. Εξαρτάται επίσης από το αν η απάντηση μεταφέρει απλώς γεγονότα ή επαναχρησιμοποιεί με αναγνωρίσιμο τρόπο τη μορφή έκφρασης της δημοσίευσης, σε τέτοιο βαθμό ώστε ο χρήστης να μην χρειάζεται να ανατρέξει στο πρωτότυπο. Το δικαίωμα διάθεσης στο κοινό παραβιάζεται κατά κανόνα όταν η μορφή έκφρασης είναι συστηματικά αναγνωρίσιμη στις απαντήσεις του chatbot σε σχετικά ερωτήματα χρηστών, στον ίδιο βαθμό.

Ο κ. Σπούναρ κατέληξε επίσης ότι ο πάροχος του chatbot ευθύνεται για τέτοιες πράξεις χρήσης όταν αυτές είναι εγγενείς στο επιχειρηματικό του μοντέλο ή όταν δεν έχει λάβει κατάλληλα μέτρα για να τις αντιμετωπίσει με αξιόπιστο και αποτελεσματικό τρόπο. Η γνωμοδότηση του Γενικού Εισαγγελέα δεν δεσμεύει το Δικαστήριο, το οποίο θα αποφασίσει σε επόμενο χρόνο.

Πηγή: ΚΥΠΕ