Χρειάστηκε μια δεύτερη αποστολή, η ανακάλυψη δύο ακόμη λοφίων και η ψηφιακή τρισδιάστατη συναρμολόγηση ενός κρανίου —με ηλεκτροδότηση από ηλιακά πάνελ στη μέση της ερήμου στον Niger— για να γίνει σαφές το μέγεθος της ανακάλυψης: είχαν εντοπίσει το επιβλητικό λοφίο κεφαλής ενός εντελώς νέου είδους δεινοσαύρου.
«Η ανακάλυψη ήταν τόσο ξαφνική και εντυπωσιακή που συγκίνησε βαθιά την ομάδα μας», δήλωσε ο Paul Sereno, καθηγητής Οργανισμικής Βιολογίας και Ανατομίας στο University of Chicago, ο οποίος ηγήθηκε της 20μελούς αποστολής. «Θα θυμάμαι για πάντα τη στιγμή στο στρατόπεδο, όταν συγκεντρωθήκαμε γύρω από έναν φορητό υπολογιστή για να αντικρίσουμε για πρώτη φορά το νέο είδος».
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, περιγράφει τις αποστολές του 2019 και του 2022 που οδήγησαν στην ανακάλυψη του Spinosaurus mirabilis, του πρώτου νέου είδους σπινοσαυρίδη που εντοπίζεται εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Ένας γιγάντιος ιχθυοφάγος θηρευτής
Το S. mirabilis ήταν ένας μεγαλόσωμος θηρευτής που τρεφόταν κυρίως με ψάρια, προσθέτοντας κρίσιμα νέα παλαιοντολογικά δεδομένα στα τελευταία στάδια της εξελικτικής ιστορίας του γένους του.
Με βάση την υφή της επιφάνειας του λοφίου και τα εσωτερικά αγγειακά κανάλια, οι ειδικοί εκτιμούν ότι καλυπτόταν από κερατίνη και έφερε έντονο χρωματισμό εν ζωή, καμπυλώνοντας προς τον ουρανό σαν λεπίδα-σήμα κατατεθέν.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του κρανίου ήταν τα αλληλοσυμπλεκόμενα δόντια: εκείνα της κάτω γνάθου προεξείχαν προς τα έξω και ανάμεσα στα άνω, σχηματίζοντας μια θανατηφόρα παγίδα για ολισθηρά ψάρια. Πρόκειται για προσαρμογή που απαντά συχνά σε ιχθυοφάγα ζώα του απολιθωμένου αρχείου — όπως οι ιχθυόσαυροι, οι ημιυδρόβιοι κροκόδειλοι και οι πτερόσαυροι. Μεταξύ των δεινοσαύρων, ωστόσο, αποτελεί διακριτικό γνώρισμα του Spinosaurus και των στενότερων συγγενών του.
Ανατροπή για τον τρόπο ζωής των σπινοσαυρίδων
Μέχρι σήμερα, οστά και δόντια σπινοσαυρίδων εντοπίζονταν κυρίως σε παράκτιες αποθέσεις, κοντά σε αρχαίες ακτογραμμές. Αυτό είχε οδηγήσει ορισμένους επιστήμονες στην υπόθεση ότι οι συγκεκριμένοι θηρευτές ίσως ήταν πλήρως υδρόβιοι, κυνηγώντας κάτω από το νερό.
Η νέα περιοχή απολιθωμάτων στον Niger, όμως, καταγράφει ζώα που ζούσαν στην ενδοχώρα, έως και περίπου 1.000 χιλιόμετρα από την πλησιέστερη θαλάσσια ακτή της εποχής. Η συνύπαρξή τους με μερικώς διατηρημένους σκελετούς μακρυλαιμών δεινοσαύρων, θαμμένων σε ιζήματα ποταμών, υποδηλώνει ένα δασώδες περιβάλλον ενδοχώρας, διασχισμένο από ποτάμια.
«Φαντάζομαι αυτόν τον δεινόσαυρο σαν έναν “ερωδιό της Κόλασης”», δήλωσε ο Sereno. «Δεν θα είχε κανένα πρόβλημα να βαδίζει με τα στιβαρά του πόδια μέσα σε δύο μέτρα νερού, αλλά πιθανότατα περνούσε τον περισσότερο χρόνο του καραδοκώντας σε πιο ρηχά σημεία, όπου αφθονούσαν μεγάλα ψάρια».
Μια αποστολή στην καρδιά της Σαχάρας
Η ανακάλυψη ξεκίνησε από μία και μόνο φράση σε μονογραφία της δεκαετίας του 1950, όπου Γάλλος γεωλόγος ανέφερε την εύρεση ενός απολιθωμένου δοντιού σε σχήμα σπάθης, παρόμοιου με εκείνα του γιγάντιου θηρευτή Carcharodontosaurus που είχε εντοπιστεί στην αιγυπτιακή Δυτική Έρημο στις αρχές του 20ού αιώνα.
«Κανείς δεν είχε επιστρέψει σε εκείνη την τοποθεσία για περισσότερα από 70 χρόνια», ανέφερε ο Sereno. «Ήταν μια περιπέτεια χωρίς προηγούμενο να αναζητούμε το σημείο μέσα στις θάλασσες άμμου και τελικά να εντοπίσουμε μια ακόμη πιο απομακρυσμένη περιοχή με το νέο είδος».
Η ομάδα συνάντησε έναν ντόπιο Τουαρέγκ, ο οποίος τους οδήγησε με τη μοτοσικλέτα του βαθιά στη Σαχάρα, σε περιοχή όπου είχε δει τεράστια απολιθωμένα οστά. Έπειτα από σχεδόν μία ημέρα ταξιδιού, και ενώ οι αμφιβολίες πλήθαιναν, έφθασαν σε ένα πεδίο απολιθωμάτων. Εκεί, λίγο πριν επιστρέψουν στο στρατόπεδο, εντόπισαν δόντια και οστά γνάθου του νέου είδους Spinosaurus.
Ο Sereno έχει ανασκάψει περισσότερους από 100 τόνους απολιθωμάτων στη Σαχάρα τα τελευταία 30 χρόνια, συμβάλλοντας σημαντικά στην παλαιοντολογική και αρχαιολογική κληρονομιά του Niger. Παράλληλα, ηγήθηκε διεθνούς βραβευμένης προσπάθειας για τη δημιουργία του πρώτου μουσείου μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης στον κόσμο, του Museum of the River, σε νησί στον ποταμό Νίγηρα, στην πρωτεύουσα Νιαμέι.
Από τη Σαχάρα στο Σικάγο
Επιστρέφοντας στο Σικάγο, η ομάδα καθάρισε και υπέβαλε τα απολιθώματα σε αξονική τομογραφία (CT scan), δημιουργώντας ψηφιακή απεικόνιση του κρανίου. Με βάση αυτήν, ο Sereno συνεργάστηκε με την παλαιοκαλλιτέχνιδα Dani Navarro στη Μαδρίτη για την αναπαράσταση του νέου είδους σε σκηνή δράσης, όπου δύο άτομα διαπληκτίζονται πάνω από το κουφάρι ενός κοιλάκανθου πριν από περίπου 95 εκατομμύρια χρόνια, σε ό,τι είναι σήμερα η Σαχάρα.
Την 1η Μαρτίου, αντίγραφα του κρανίου και του χαρακτηριστικού λοφίου θα προστεθούν στην έκθεση Dinosaur Expedition στο Chicago Children’s Museum, δίνοντας στους νεαρούς επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά το νέο αυτό εντυπωσιακό εύρημα.
«Το να επιτρέπουμε στα παιδιά να νιώθουν τον ενθουσιασμό των νέων ανακαλύψεων είναι καθοριστικό», κατέληξε ο Sereno. «Έτσι διασφαλίζουμε την επόμενη γενιά επιστημόνων που θα ανακαλύψει ακόμη περισσότερα για τον πολύτιμο πλανήτη μας».
Πηγή: news.uchicago.edu
