Τις σχέσεις της Τουρκίας με την Κύπρο και την Ελλάδα καταγράφει μεταξύ των ζητημάτων που επηρεάζουν την αξιολόγηση της περιφερειακής συνεργασίας και των σχέσεων καλής γειτονίας της Άγκυρας με την ΕΕ μελέτη που εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (AFET) του Ευρωκοινοβουλίου και δημοσιεύτηκε την Τρίτη.
Η μελέτη, με αντικείμενο τις μεθόδους αξιολόγησης της ευθυγράμμισης των υποψήφιων προς ένταξη χωρών με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) της ΕΕ, αναφέρει ότι οι διμερείς σχέσεις της Τουρκίας με άλλες χώρες της διεύρυνσης ήταν γενικά θετικές, αλλά παρέμειναν δύσκολες με ορισμένα γειτονικά κράτη μέλη, «ιδιαίτερα την Ελλάδα και την Κύπρο». Για τον συγκεκριμένο δείκτη, οι συντάκτες αξιολογούν την Τουρκία με 3 στα 5, χαρακτηρίζοντας την εικόνα μικτή.
Ειδική αναφορά γίνεται επίσης στην Κύπρο στο πλαίσιο της συνεργασίας ασφάλειας και άμυνας. Η μελέτη σημειώνει ότι η Τουρκία παραμένει ο μεγαλύτερος πάροχος στρατευμάτων εκτός ΕΕ στην επιχείρηση EUFOR Althea στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και σημαντικός πάροχος στη δύναμη KFOR του ΝΑΤΟ στο Κόσοβο. Παράλληλα, αναφέρει ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να εφαρμόζει πολιτική αποκλεισμού της Κύπρου από τη συνεργασία με το ΝΑΤΟ. Παρά το ζήτημα αυτό, οι συντάκτες βαθμολογούν συνολικά τη συνεργασία ασφάλειας και άμυνας της Τουρκίας με 4 στα 5.
Η Κύπρος αναφέρεται ακόμη στο ιστορικό πλαίσιο της μελέτης, όπου οι συντάκτες τονίζουν ότι οι αποκλίσεις εξωτερικής πολιτικής που εμφανίζονται πριν από την ένταξη μίας χώρας μπορεί να συνεχίζονται και μετά την προσχώρησή της στην ΕΕ. Ως παράδειγμα αναφέρουν ότι Ελλάδα και Κύπρος διατήρησαν ιδιαίτερες θέσεις έναντι της Τουρκίας και μετά την ένταξή τους, επισημαίνοντας τα όρια της προενταξιακής ευθυγράμμισης ως δείκτη της μελλοντικής συνοχής της ΚΕΠΠΑ.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η υφιστάμενη μεθοδολογία που χρησιμοποιούν η Κομισιόν και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (EEAS) για την αξιολόγηση της ευθυγράμμισης με την ΚΕΠΠΑ, δεν επαρκεί πλέον για να αποτυπώσει την ουσιαστική σύγκλιση των υποψήφιων χωρών στην εξωτερική πολιτική. Η σημερινή προσέγγιση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο ποσοστό ευθυγράμμισης με δηλώσεις της Ύπατης Εκπροσώπου και με αποφάσεις του Συμβουλίου, χωρίς, κατά τη μελέτη, να αποτυπώνει επαρκώς την εφαρμογή των αποφάσεων, την πολιτική πρόθεση, τον στρατηγικό προσανατολισμό και την πρακτική συμπεριφορά των χωρών.
Προτείνεται αναθεωρημένη μεθοδολογία
Παράλληλα, προτείνει αναθεωρημένη μεθοδολογία με δέκα επιμέρους διαστάσεις, μεταξύ των οποίων η εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, η ψήφος σε διεθνείς οργανισμούς, οι σχέσεις με τρίτες χώρες, η ευθυγράμμιση της πολιτικής θεωρήσεων, η συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας, οι έλεγχοι εξαγωγών, η ανθεκτικότητα απέναντι σε ξένη χειραγώγηση πληροφοριών και κυβερνοαπειλές, καθώς και οι σχέσεις καλής γειτονίας.
Με βάση την προτεινόμενη νέα μεθοδολογία, η Τουρκία συγκεντρώνει 22 βαθμούς στους 50, ή 44% και κατατάσσεται στην κατηγορία των χωρών που είναι «σε κάποιο βαθμό ευθυγραμμισμένες». Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από το 4% που καταγράφεται με την υφιστάμενη μεθοδολογία της Κομισιόν, καθώς το νέο πλαίσιο λαμβάνει υπόψη, πέρα από την τυπική ευθυγράμμιση, τη διαμεσολαβητική δραστηριότητα της Τουρκίας, την αμυντική συνεργασία και άλλες γεωπολιτικές συνεισφορές.
Στη συγκριτική εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας, η Σερβία υποχωρεί από 63% με την υφιστάμενη προσέγγιση σε 44%, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη από 100% σε 52%, η Ουκρανία από 99% σε 76% και η Γεωργία από 40% σε 38%. Η μελέτη αποδίδει τις διαφορές, μεταξύ άλλων, σε αδυναμίες στην εφαρμογή κυρώσεων, σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, ζητήματα πολιτικής θεωρήσεων και αποκλίσεις μεταξύ επίσημης ευθυγράμμισης και πρακτικής εφαρμογής.
Η μελέτη εισηγείται ακόμη στην Κομισιόν και την EEAS τη δημιουργία επίσημου πίνακα αξιολόγησης της ευθυγράμμισης με την ΚΕΠΠΑ, ο οποίος θα συνδυάζει ποσοτικούς δείκτες με ποιοτικά κριτήρια και θα διαχωρίζει την τυπική αποδοχή δηλώσεων από την ουσιαστική εφαρμογή τους.
Πηγή: ΚΥΠΕ
