Κομισιόν: Στην τελική ευθεία το Μαυροβούνιο, οδικοί χάρτες για τέσσερις υποψήφιες χώρες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την Τετάρτη την ετήσια δέσμη διεύρυνσης, τονίζοντας ότι η ένταξη πλησιάζει για τις χώρες που προχωρούν σε μεταρρυθμίσεις. Για πρώτη φορά παρουσίασε ενδεικτικούς οδικούς χάρτες για τις τέσσερις χώρες που βρίσκονται πιο μπροστά στη διαδικασία —το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία— και νέο πλαίσιο «σταδιακής ένταξης» σε στρατηγικούς τομείς. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης, για πρώτη φορά, ειδική ενότητα για την ασφάλεια και την άμυνα.

«Το μήνυμα της σημερινής έκθεσης είναι σαφές: οι μεταρρυθμίσεις φέρνουν αποτελέσματα. Η ένταξη πλησιάζει για τις χώρες που τις υλοποιούν», δήλωσε στις Βρυξέλλες η Ύπατη Εκπρόσωπος, Κάγια Κάλας, σε συνέντευξη Τύπου. Η ίδια σημείωσε ότι το διεθνές περιβάλλον ασφάλειας έχει επιδεινωθεί σημαντικά και ότι «η διεύρυνση είναι άμεση επένδυση στην ασφάλεια της Ευρώπης».

Η Επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, ανέφερε πως «φέτος η διαδικασία διεύρυνσης απέδωσε περισσότερα αποτελέσματα από οποιαδήποτε στιγμή τα τελευταία 25 χρόνια», καθώς 61 κεφάλαια άνοιξαν ή έκλεισαν μέσα στη χρονιά.

Οι τέσσερις πρωτοπόρες χώρες έχουν πλέον οδικούς χάρτες ένταξης, οι οποίοι καλύπτουν διάστημα ενός έτους. «Όσο πιο κοντά φτάνει μια χώρα στο τέλος της διαδικασίας, τόσο ευκολότερο είναι να τεθεί προθεσμία», είπε η κ. Κος. Πρόσθεσε ότι οι χάρτες μπορούν να αναθεωρηθούν προς το καλύτερο ανά πάσα στιγμή, εφόσον μια χώρα προχωρήσει ταχύτερα.

Το Μαυροβούνιο έχει κλείσει προσωρινά 21 από τα 35 κεφάλαια. Σύμφωνα με την κ. Κος, η Κομισιόν εκτιμά ότι η χώρα πληροί όλες τις προϋποθέσεις για να κλείσει και τα υπόλοιπα, ενώ οι διαπραγματεύσεις «θα μπορούσαν ρεαλιστικά να ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους». Η συνθήκη προσχώρησης θα μπορούσε να υπογραφεί «το νωρίτερο τον Ιούνιο του 2027», με το Μαυροβούνιο «σε τροχιά να γίνει το 28ο κράτος μέλος το 2028».

Είναι η πρώτη φορά από το 2011 και την ένταξη της Κροατίας που η ΕΕ βρίσκεται σε θέση να ολοκληρώσει διαπραγματεύσεις ένταξης. Ερωτηθείσα για τις εκκρεμότητες που θέτει η Κροατία, η κ. Κος είπε ότι δεν αποτελούν μέρος των τεχνικών διαπραγματεύσεων, αλλά δήλωσε ότι, «στο πνεύμα των καλών σχέσεων γειτονίας», αναμένει από τις δύο χώρες να τις επιλύσουν.

Η Αλβανία έχει ανοίξει και τα έξι κεφάλαια και, σε λίγο περισσότερο από έναν χρόνο, έχει κλείσει προσωρινά τα πρώτα τέσσερα. Η Κομισιόν κρίνει ότι ο στόχος για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το 2027 είναι φιλόδοξος αλλά εφικτός, εφόσον διατηρηθεί ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων.

Η Μολδαβία, την οποία η κ. Κος χαρακτήρισε «την καλύτερη μαθήτρια της τάξης», θεωρείται από την Κομισιόν ότι πληροί τις προϋποθέσεις για να ανοίξουν όλα τα υπόλοιπα πακέτα. Ο οδικός χάρτης προβλέπει ότι θα μπορούσε να κλείσει έως 25 κεφάλαια το 2027, ενώ στόχος είναι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις στις αρχές του 2028.

Για την Ουκρανία, η κ. Κάλας τόνισε ότι «καμία υποψήφια χώρα δεν έχει αναλάβει ποτέ μεταρρυθμίσεις τέτοιας κλίμακας εν μέσω πολέμου» και ζήτησε να ανοίξουν όλα τα πακέτα πριν από το τέλος του έτους. Η κ. Κος ανέφερε ότι η έκθεση για τα ενδιάμεσα ορόσημα στο κράτος δικαίου αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 2027 και ότι η χώρα θα μπορούσε να κλείσει έως επτά κεφάλαια τον επόμενο χρόνο. Απαντώντας σε ερώτηση του Reuters για το χρονοδιάγραμμα ένταξης, είπε: «Σε αυτό το στάδιο δεν μπορούμε να πούμε πότε θα μπορέσει η Ουκρανία να ενταχθεί στην ΕΕ».

Η Κομισιόν παρουσίασε χαρτογράφηση των υφιστάμενων εργαλείων για βαθύτερη ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, τα ψηφιακά και η άμυνα. Η κ. Κος είπε ότι οι σχετικοί διάλογοι θα ξεκινήσουν το πρώτο τρίμηνο του 2027, με στόχο «περισσότερη Ευρώπη πριν από την ένταξη».

Η έκθεση καταγράφει ανομοιογενή εικόνα στα Δυτικά Βαλκάνια. Για τη Σερβία, η Επιτροπή αναφέρει οπισθοδρόμηση στα θεμελιώδη. Η κ. Κος σημείωσε ότι η νέα Κυβέρνηση «έχει την ευκαιρία για μια νέα αρχή». Για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη κάνει λόγο για αυξανόμενη απομάκρυνση από την ευρωπαϊκή πορεία, ενώ η Επίτροπος ζήτησε τον διορισμό επικεφαλής διαπραγματευτή και δικαστικές μεταρρυθμίσεις. Στη Βόρεια Μακεδονία, το άνοιγμα του πρώτου πακέτου προϋποθέτει συνταγματικές αλλαγές για τις μειονότητες. Για το Κόσοβο, η Κομισιόν δηλώνει έτοιμη να διατυπώσει γνώμη για το αίτημα ένταξης, εφόσον της το ζητήσουν τα κράτη μέλη. Η κ. Κάλας προειδοποίησε ότι οι τροποποιήσεις για το Ειδικό Δικαστήριο «ενέχουν τον κίνδυνο να παγώσουν τη διαδικασία».

Για τη Γεωργία, η κ. Κάλας δήλωσε ότι η Κυβέρνηση «βρίσκεται σε πορεία σύγκρουσης με την ΕΕ». Η κ. Κος τόνισε ότι «η πόρτα παραμένει ανοιχτή», εφόσον οι αρχές αλλάξουν πορεία. Οι υπουργοί Εξωτερικών θα συζητήσουν διεξοδικά το ζήτημα τον Ιανουάριο. Η κ. Κάλας είπε ότι «όλα είναι πάνω στο τραπέζι», αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι μέχρι στιγμής δεν υπήρξε ομοφωνία για κυρώσεις σε βάρος αξιωματούχων.

Η Επιτροπή θα διαβιβάσει στο Συμβούλιο από την ερχόμενη εβδομάδα τις γνωμοδοτήσεις για όλα τα κεφάλαια του Μαυροβουνίου. Η κ. Κος παραδέχθηκε ότι η υλοποίηση εξαρτάται από τα κράτη μέλη. Ερωτηθείσα για τις εκλογές του 2027, μεταξύ άλλων στη Γαλλία, αρνήθηκε να κάνει εικασίες και είπε ότι μια ισχυρότερη Ευρώπη «είναι προς το συμφέρον κάθε Ευρωπαίου».

Πηγή: ΚΥΠΕ