Αυστηρό μήνυμα προς την Τουρκία στέλνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσα από την ετήσια Έκθεση Προόδου για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου. Οι Βρυξέλλες διαπιστώνουν περαιτέρω απομάκρυνση της Άγκυρας από τις ευρωπαϊκές δημοκρατικές αρχές, ενώ αναδεικνύουν εκ νέου τις τουρκικές ενέργειες στην Κύπρο, το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ως σημαντικά εμπόδια στην εξομάλυνση των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Σκληρή έκθεση Κομισιόν για Τουρκία: Στο κάδρο Κυπριακό, «Γαλάζια Πατρίδα», τουρκολιβυκό μνημόνιο και ηλεκτρική διασύνδεση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει δημοκρατική οπισθοδρόμηση στην Τουρκία και διατηρεί στο προσκήνιο τις σοβαρές διαφωνίες για το Κυπριακό, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την παρεμπόδιση των ερευνών για τον Great Sea Interconnector.
Η έκθεση δημοσιοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιμετωπίζει πλέον τη διεύρυνση όχι μόνο ως διαδικασία πολιτικής και οικονομικής ολοκλήρωσης, αλλά και ως εργαλείο ενίσχυσης της ασφάλειας και της σταθερότητας.
Στην περίπτωση της Τουρκίας, ωστόσο, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το χάσμα ανάμεσα στον διακηρυγμένο στόχο της ένταξης στην ΕΕ και στην πραγματική πορεία της χώρας έχει διευρυνθεί. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τις διώξεις εκλεγμένων αξιωματούχων, στελεχών της αντιπολίτευσης και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις παραμένουν ουσιαστικά παγωμένες από το 2018.
Στο επίκεντρο το Κυπριακό
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν για τη Λευκωσία οι αναφορές της έκθεσης στο Κυπριακό, καθώς η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας και να προωθεί λύση δύο κρατών, κατά παράβαση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Οι Βρυξέλλες καλούν την Άγκυρα να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία και να επαναβεβαιώσει τη δέσμευσή της στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Παράλληλα, καταγράφονται οι συνεχιζόμενες τουρκικές ενέργειες στα κατεχόμενα, με αναφορές στην Αμμόχωστο, στην ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας και σε ενεργειακές πρωτοβουλίες που προωθούνται χωρίς τη συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Άκυρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Σαφή θέση λαμβάνει η Επιτροπή και απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, το οποίο χαρακτηρίζει άκυρο, υπογραμμίζοντας ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η διατύπωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την πρόσφατη επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης, εξέλιξη που προκάλεσε την αντίδραση της ευρωπαϊκής ηγεσίας.
Ήδη, στις 20 Οκτωβρίου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα είχαν εκδώσει κοινή δήλωση, επαναβεβαιώνοντας την αλληλεγγύη της ΕΕ προς την Ελλάδα και την Κύπρο και ξεκαθαρίζοντας ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Αγκάθι και η ηλεκτρική διασύνδεση
Στο ενεργειακό πεδίο, η Κομισιόν επαναφέρει το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, Great Sea Interconnector, καταγράφοντας ότι η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει ερευνητικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την υλοποίηση του έργου.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική αναφορά, καθώς το έργο έχει αναγνωριστεί ως έργο κοινού ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υποστηρίζεται με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η καταγραφή των τουρκικών παρεμβάσεων στην επίσημη έκθεση της Επιτροπής προσδίδει στο ζήτημα ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση, πέρα από τις διμερείς διαφορές που επικαλείται η Άγκυρα στην περιοχή.
Casus belli και «Γαλάζια Πατρίδα»
Αναλυτικές είναι και οι αναφορές στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Παρότι αναγνωρίζεται ότι από το 2023 έχει σημειωθεί συνολική βελτίωση του διμερούς κλίματος και ότι δεν καταγράφηκαν νέες μη εξουσιοδοτημένες τουρκικές γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η Επιτροπή επισημαίνει πως εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρές εστίες έντασης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η διατήρηση της απειλής πολέμου που διατύπωσε η τουρκική Εθνοσυνέλευση το 1995, σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων μέχρι το συγκεκριμένο όριο προβλέπεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Στην έκθεση καταγράφονται επίσης οι τουρκικές αμφισβητήσεις της ελληνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων, καθώς και οι αξιώσεις για αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών.
Ανησυχία προκαλεί και η ενσωμάτωση της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά βιβλία, καθώς η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με τις ευρύτερες διεκδικήσεις της Άγκυρας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αντίδραση της Άγκυρας
Η τουρκική κυβέρνηση απέρριψε τις επικρίσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χαρακτηρίζοντας την έκθεση μεροληπτική και άδικη.
Σε ανακοίνωσή του, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι υιοθετούν τις θέσεις Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ αμφισβήτησε τις ευρωπαϊκές αξιολογήσεις τόσο για το Κυπριακό όσο και για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Παράλληλα, η Άγκυρα εξέφρασε ικανοποίηση για τις θετικές αναφορές στην οικονομία της και στον ρόλο της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, επαναφέροντας το αίτημα για εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης με την ΕΕ.
Η συνολική εικόνα αποτυπώνει την αντιφατική κατάσταση που χαρακτηρίζει τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Η Τουρκία παραμένει σημαντικός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ζητήματα εμπορίου, μετανάστευσης και ασφάλειας, χωρίς όμως να παρουσιάζει την απαιτούμενη πρόοδο στα πολιτικά κριτήρια της ένταξης.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
