ΥΚΕ: Το 2029 ολοκληρώνεται ο εκσυγχρονισμός - Πάνω από 100 υποθέσεις ανά λειτουργό

Το 2029 αναμένεται να ολοκληρωθεί ο εκσυγχρονισμός των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ), σύμφωνα με την Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας Τίνα Παύλου. Η μελέτη για την αναδιοργάνωση, η οποία είχε αποφασιστεί το 2019, ανατέθηκε σε ανάδοχο μόλις τον Μάιο του 2026, όπως ανέφεραν αξιωματούχοι του Υφυπουργείου στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας την Τρίτη.

Ερωτηθείσα μετά τη συνεδρίαση πότε αναμένεται να ολοκληρωθεί η μελέτη, η κ. Παύλου απάντησε ότι ο εκσυγχρονισμός των ΥΚΕ αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2029. Για την καθυστέρηση είπε ότι υπήρξε καθυστέρηση, αλλά «έχουν γίνει πράγματα», αναφερόμενη μεταξύ άλλων στον θεσμό του κοινωνικού λειτουργού της γειτονιάς.

Η Υφυπουργός συμφώνησε ότι χρειάζεται ανακατανομή των καθηκόντων των λειτουργών. Όπως ανέφερε, σήμερα κάθε λειτουργός έχει πάνω από 100 φακέλους, ενώ το επιστημονικά αποδεκτό επίπεδο είναι περίπου 20-30.

Εκσυγχρονισμός με επτά χρόνια καθυστέρηση

Η Επιτροπή εξέτασε αυτεπάγγελτα τα προβλήματα των ΥΚΕ. Απαντώντας σε ερωτήσεις βουλευτών για την εξαγγελθείσα αναδιοργάνωση, η κ. Παύλου χαρακτήρισε το έργο «μεγαλεπίβολο» και «φιλόδοξο».

Ανέφερε ότι, μετά τον διορισμό της, επισκέφθηκε σχεδόν όλα τα γραφεία των ΥΚΕ σε όλη την Κύπρο και κατέγραψε ως προβλήματα τις «τραγικές» συνθήκες στέγασης, την ανάγκη εκσυγχρονισμού της τεχνολογίας και την ανάγκη προαγωγής της ψυχικής υγείας των λειτουργών.

Η Διευθύντρια των ΥΚΕ, Μαρία Κυρατζή, είπε ότι η μελέτη ανατέθηκε φέτος σε ανάδοχο και βρίσκεται «σε διαδικασία να φέρει αποτέλεσμα». Απαντώντας σε ερωτήσεις βουλευτών, ανέφερε ότι από το 2019 έως το 2026 δεν είχε γίνει μελέτη για την αναδιάρθρωση και ότι τον Μάιο του 2026 ανέλαβε το έργο η KPMG.

Η απόφαση για τον εκσυγχρονισμό των ΥΚΕ λήφθηκε το 2019-2020, σημείωσε, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι τότε έγινε μόνο αναφορά σε προτάσεις. Ακολούθησε χρόνος συζητήσεων για το περιεχόμενο του εκσυγχρονισμού, «στον ρυθμό που τα δεδομένα επέτρεπαν».

Από τις 15 δράσεις εκσυγχρονισμού έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή έξι, μεταξύ των οποίων η ενίσχυση της πολυθεματικότητας και ο κοινωνικός λειτουργός της γειτονιάς, είπε η κ. Κυρατζή, επισημαίνοντας τις δυσκολίες υλοποίησης. Για τον θεσμό του λειτουργού της γειτονιάς ανέφερε ότι υπάρχει σήμερα παγκύπρια κάλυψη από 35 λειτουργούς και 11 επόπτες. «Το παζάρι δεν ήταν έτοιμο», όπως και ορισμένοι Δήμοι, είπε, προσθέτοντας ότι στόχος είναι να μεταφερθεί η κοινωνική ευημερία σε τοπικό επίπεδο.

Πάνω από 100 φάκελοι ανά λειτουργό

Η κ. Παύλου ανέφερε ότι υπάρχουν περιπτώσεις λειτουργών που καλούνται να διαχειριστούν 90 περιστατικά βίας, τα οποία θεωρούνται τα πιο επείγοντα. Επιβεβαίωσε επίσης όσα ανέφερε η Άντρη Ματθαίου, πρόεδρος του Κλαδικού Συμβουλίου Λειτουργών Κοινωνικών Υπηρεσιών της παγκύπριας συντεχνίας Ισότητα: ορισμένοι λειτουργοί έχουν έως και 150 ανοιχτές υποθέσεις, ενώ ο μέσος όρος στη Λευκωσία ξεπερνά τις 100.

Απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή του ΔΗΣΥ Ανδρέα Κωνσταντίνου για το επιστημονικά αποδεκτό όριο, η Υφυπουργός είπε ότι σε χώρες με εξελιγμένα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας ο μέσος όρος είναι 30 υποθέσεις. Σε συνθήκες πίεσης, πρόσθεσε, αποδεκτό όριο είναι οι 60.

«Άμεσος στόχος είναι να πάμε στους μισούς φακέλους», είπε η κ. Παύλου, σημειώνοντας ότι εξετάζονται συγκεκριμένες σκέψεις. Οι λειτουργοί των ΥΚΕ, πρόσθεσε, αναλαμβάνουν πολλά καθήκοντα που δεν εμπίπτουν στον ρόλο τους. «Για να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη βία στην κοινωνία και στις οικογένειες, πρέπει να τους επιτρέψουμε να δουλέψουν επί αυτού», υπογράμμισε.

Η Υφυπουργός είπε ακόμη ότι πρέπει να αποσαφηνιστεί ο ρόλος των ΥΚΕ, καθώς οι εργαζόμενοι καλούνται συχνά να λειτουργούν ως κοινωνικοί λειτουργοί, φροντιστές και ψυχολόγοι. «Αυτό είναι αδύνατο, είναι προβληματικό στον σχεδιασμό του», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι ζητείται η συνδρομή των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, καθώς σήμερα δεν υπάρχει συνέργεια.

Η Έλενα Μυλωνά, εκ μέρους της ΠΑΣΥΔΥ, είπε ότι η αναδιοργάνωση πρέπει να συνοδευτεί από γενναία ενίσχυση σε προσωπικό και κονδύλια, καθώς και από θεσμοθέτηση ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ υπουργείων και υπηρεσιών. Η Άντρη Ματθαίου, από την Ισότητα, εξέφρασε ικανοποίηση επειδή, όπως είπε, για πρώτη φορά Υφυπουργός αναγνωρίζει τα προβλήματα των υπηρεσιών. Η συντεχνία, ανέφερε, πρότεινε αλλαγή του μοντέλου λειτουργίας: «Χρειαζόμαστε αξιολόγηση, και να δοθούν έξω οι άλλες εργασίες» που δεν συνάδουν με τα καθήκοντα των λειτουργών.

Κονδύλι €185.000 για επικοινωνιακούς σκοπούς

Ο πρόεδρος της Επιτροπής και βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Κουκουμάς αναφέρθηκε σε δημοσιεύματα για κονδύλι €185.000 του Υφυπουργείου για επικοινωνιακούς σκοπούς. Επέκρινε την απόφαση, σημειώνοντας ότι υπάρχουν επείγουσες ανάγκες στελέχωσης και βελτίωσης των υπηρεσιών, όχι διαφήμισης και μάρκετινγκ.

Ο Γενικός Διευθυντής του Υφυπουργείου, Γιάννης Νικολαΐδης, είπε ότι στόχος είναι «να χτίσουμε την εικόνα που πρέπει να έχουν οι ΥΚΕ». Είναι σημαντικό να γνωρίσει το κοινό τις υπηρεσίες, ανέφερε, ώστε να αντιληφθεί τι προσφέρουν και να αρχίσει να τις χρησιμοποιεί. Πρόσθεσε ότι η ορθή επικοινωνία αποτελεί βασικό πυλώνα στην αντιμετώπιση της φτώχειας.

Ερωτηθείσα για το θέμα μετά τη συνεδρίαση, η κ. Παύλου είπε ότι χρειάζεται αλλαγή κουλτούρας και της αντίληψης του κοινού για τις υπηρεσίες, ώστε οι πολίτες να λαμβάνουν όσα χρειάζονται.

Αναφορές για ανεπαρκή ανταπόκριση των ΥΚΕ

Κατά τις τοποθετήσεις φορέων και θεσμών στην Επιτροπή διατυπώθηκαν αναφορές για ελλιπή ανταπόκριση των ΥΚΕ. Η Αντωνία Κυριακίδου, από το Γραφείο της Επιτρόπου Διοικήσεως, είπε ότι το Γραφείο χειρίζεται αρκετά παράπονα για τις υπηρεσίες. Αφορούν, μεταξύ άλλων, καθυστερήσεις στην εξέταση επιδομάτων, ισχυρισμούς για ανεπαρκή επίβλεψη σε υποθέσεις παιδιών, ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία, καθώς και την ποιότητα υπηρεσιών σε δομές φροντίδας.

Η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ, Θέμιδα Ανθοπούλου, είπε ότι υπάρχουν πολλοί λειτουργοί πρόθυμοι να συνεργαστούν και να προσφέρουν όσα πρέπει, αλλά «δεν μπορεί να εξαρτάται η αποτελεσματική θεσμική συνεργασία από την κοινωνική ευαισθησία ή από μεμονωμένους λειτουργούς». Ανέφερε ότι πολίτες ενημερώνουν την ΚΥΣΟΑ πως, παρότι οι ΥΚΕ γνωρίζουν τις υποθέσεις τους, δεν επικοινώνησαν ποτέ μαζί τους. Αναφέρθηκε επίσης σε περιπτώσεις βαθιάς εξαθλίωσης, στις οποίες οι ΥΚΕ απαντούν ότι «είναι πολύ λερωμένα και δεν μπαίνουμε».

Ο Δήμος Αντωνίου, εκτελεστικός πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Τρίτης Ηλικίας Κύπρου, είπε ότι χρειάζεται κουλτούρα ενσυναίσθησης. Ανέφερε την περίπτωση ανθρώπου που δεν υποβλήθηκε στην εγχείρηση που χρειαζόταν, επειδή οι ΥΚΕ δεν ανταποκρίθηκαν στο αίτημα για παροχή φροντίδας.

Η Μιχαέλλα Μάρκου, από την ΟΣΑΚ, είπε ότι οι συνθήκες εργασίας των λειτουργών συνδέονται με την ποιότητα των υπηρεσιών προς τους πολίτες. Το Παρατηρητήριο Δικαιωμάτων των Ασθενών της ΟΣΑΚ λαμβάνει συχνά παράπονα για έλλειψη επικοινωνίας και καθυστερήσεις, σημείωσε. Οι χρόνιοι ασθενείς, πρόσθεσε, αντιμετωπίζουν πολλά κενά, που οδηγούν σε απομόνωση, περιθωριοποίηση, φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό.

Κληθείσα να σχολιάσει τις καταγγελίες, η κ. Παύλου είπε ότι κάθε καταγγελία που φτάνει στο Υφυπουργείο διερευνάται άμεσα.

Μετά τη συνεδρίαση, ο κ. Κουκουμάς είπε ότι οι ΥΚΕ έχουν νευραλγική αποστολή για την κοινωνία και τους πιο ευάλωτους πολίτες και είναι ζωτικής σημασίας «σε μια κοινωνία που βλέπει να διογκώνονται τα προβλήματα, οι ανισότητες και τα αδιέξοδα». Ωστόσο, ανέφερε ότι οι υπηρεσίες «αποτυγχάνουν να φέρουν σε πέρας την αποστολή τους», κάνοντας λόγο για παραδοχή της Υφυπουργού και αποδίδοντας την κατάσταση σε κυβερνητικές και πολιτικές επιλογές.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής είπε ακόμη ότι η αναδιοργάνωση εξαγγέλθηκε το 2019, αλλά «παραμένει ακόμα στα χαρτιά». Υποστήριξε ότι η συνεχής αγορά υπηρεσιών οδηγεί σταδιακά στην ιδιωτικοποίηση του κοινωνικού κράτους και διαφώνησε με τη γενίκευση της πρακτικής, σημειώνοντας ότι οι ΜΚΟ δεν μπορούν να υποκαθιστούν το κράτος. Για το κονδύλι των €185.000 είπε ότι το Υφυπουργείο δεν χρειάζεται επικοινωνιολόγο, αλλά πόρους, στελέχωση, αναδόμηση και ριζική αλλαγή φιλοσοφίας με προσανατολισμό στην κοινωνία και τις ανάγκες της.

Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Ανδρέας Κωνσταντίνου είπε ότι η αναδιοργάνωση είναι αναγκαία και ότι σημασία έχει να βελτιωθεί η καθημερινότητα των πολιτών που χρειάζονται κρατική στήριξη. «Η επιτυχία θα κριθεί από τη μείωση του χρόνου ανταπόκρισης στα ζητήματα που προκύπτουν, την αποτελεσματικότερη διαχείριση των υποθέσεων, την προστασία των ευάλωτων ομάδων, αλλά χωρίς να παραβλέπονται οι συνθήκες εργασίας των λειτουργών και η ασφάλεια των ανθρώπων που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή», είπε.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Ανδρέας Αποστόλου είπε ότι η πολιτεία πρέπει να διασφαλίσει την ασφάλεια του προσωπικού, ιδίως των λειτουργών πρώτης γραμμής. Ζήτησε επίσης να ενημερωθεί επίσημα η Βουλή πόσους λειτουργούς θεωρούν αναγκαίους οι ΥΚΕ και το Υφυπουργείο, ώστε η υπηρεσία να λειτουργεί «χωρίς τη δικαιολογία της υποστελέχωσης» και να ανταποκρίνεται στον ρόλο της. Αναφέρθηκε ακόμη στην ανάγκη να στελεχωθεί το Παιδογκολογικό με μόνιμο κοινωνικό λειτουργό και ζήτησε να ληφθεί σχετική απόφαση.

Κατά τη συνεδρίαση, ο βουλευτής του Κινήματος Άλμα Μιχάλης Παρασκευάς συνέκρινε τα κονδύλια για λιμουζίνες και συμβούλους του Προεδρικού και των υπουργών με εκείνα των ΥΚΕ. Είπε επίσης ότι μόνιμες και πάγιες ανάγκες καλύπτονται από συμβασιούχους με συμβόλαια 24 μηνών, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «αισχρή». Αναφέρθηκε στην εμπειρία του στα δικαστήρια, λέγοντας ότι «παιδιά υποφέρουν, επειδή η έκθεση των ΥΚΕ χρειάζεται 2 χρόνια να βγει».

Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Δημήτρης Σούγλης είπε ότι το κόμμα ζητεί τον διορισμό ανεξάρτητης υπηρεσίας για την αξιολόγηση και την εξέταση της καταλληλότητας των κοινωνικών λειτουργών. «Δεν είναι όλοι κατάλληλοι να ανταπεξέλθουν στα προβλήματα και τις ανάγκες των πολιτών», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι ζητήθηκε η ενίσχυση του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας και του Γραφείου Ευημερίας, «γιατί τα προβλήματα είναι χιλιάδες και το προσωπικό δεν αρκεί να επιλύσει τα προβλήματα του κόσμου».

Πηγή: ΚΥΠΕ