Αγάπη, αλληλεγγύη, προσφορά, υγεία. Αξίες που συνοψίζουν το νόημα των Χριστουγέννων. Που παίρνουν σάρκα εντός του Ογκολογικού της Τράπεζας Κύπρου. Μπαίνοντας στον χώρο, τα όσα προβλήματα νομίζεις ότι έχεις μικραίνουν και αντιλαμβάνεσαι πως ακόμη και το πιο απλό πράγμα αποκτά άλλη αξία.
Κάπως έτσι, μια χορωδία που τραγουδά χριστουγεννιάτικα τραγούδια στον χώρο αναμονής δεν είναι απλώς μια γιορτινή νότα. Εκεί συναντήσαμε την περασμένη Παρασκευή τα παιδιά του Ομίλου Μουσικής του The G C Schools, ένα από τα πολλά μουσικά σχήματα που πέρασαν αυτές τις ημέρες από το Ογκολογικό, αξιοποιώντας και το πιάνο που βρίσκεται στον χώρο. «Από τα τέλη Νοεμβρίου φροντίζουμε να έρχεται εδώ το πιάνο, με σκέψεις να παραμείνει μόνιμα», ανέφερε ο διευθυντής του Ογκολογικού, Πάνος Εργατούδης, καθώς μας ξεναγούσε.
Περάσαμε από τον χώρο των εξωτερικών ιατρείων, όπου είδαμε ασθενείς όλων των ηλικιών. Άνθρωποι 80 και 90 ετών αλλά και πολύ νεότεροι, ακόμη και 20 και 30, περίμεναν τη σειρά τους. Στα πρόσωπα πολλών ήταν εμφανής η κούραση και η ταλαιπωρία, όμως την ίδια στιγμή το προσωπικό κινείτο με μια ενέργεια που δύσκολα περιγράφεται· με ηρεμία, χαμόγελο και διάθεση να προσφέρει.
Μπήκαμε για λίγο και στον χώρο της χημειοθεραπείας. Είκοσι κρεβάτια, όλα γεμάτα, με ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών να λαμβάνουν τη θεραπεία τους. Μια εικόνα σιωπηλή και βαριά, που από μόνη της λέει πολλά.
Η θεραπεία και ο άνθρωπος
Έπειτα, στον χώρο της ακτινοθεραπείας μιλήσαμε με επαγγελματίες που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στους ασθενείς. Ο επιθεωρητής Τεχνολογίας Ακτινοθεραπείας, Πέτρος Μιχαηλούδης, αναφέρθηκε στη διαδικασία και στον τρόπο με τον οποίον καταρτίζεται το πρόγραμμα θεραπείας για κάθε ασθενή ξεχωριστά, ανάλογα με τις ανάγκες του.
Στη συνέχεια, ο τεχνολόγος ακτινοθεραπείας Χρήστος Σιάκας σημείωσε ότι η ακτινοθεραπεία επιλέγεται σε περιπτώσεις όπου το σημείο του όγκου καθιστά δύσκολη τη χειρουργική επέμβαση. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο κομμάτι της ψυχολογίας, τονίζοντας ότι ο ασθενής από την πρώτη στιγμή ενημερώνεται, έχει δικαίωμα να ρωτήσει και να κατανοήσει τη διαδικασία, σε ένα περιβάλλον που επιδιώκει να είναι όσο το δυνατόν πιο ήρεμο και υποστηρικτικό, ακόμη και με μουσική την ώρα της θεραπείας.
Αυτή η έμφαση στην ψυχολογία και στην ενημέρωση του ασθενούς δεν είναι τυχαία αλλά αποτελεί βασικό κομμάτι της φιλοσοφίας με την οποία λειτουργεί το Ογκολογικό. Στο κέντρο υπάρχει κλινικός ψυχολόγος, στον οποίον μπορούν να απευθυνθούν τόσο οι ασθενείς όσο και οι συγγενείς τους, λαμβάνοντας στήριξη καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας.
Γενικότερα, η λογική που διέπει το κέντρο βασίζεται στην έγκαιρη διάγνωση και στη σωστή, πλήρη ενημέρωση του ασθενούς. Από την πρώτη στιγμή συγκροτείται η κατάλληλη ομάδα επιστημόνων και καταρτίζεται εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας, με τον ασθενή να γνωρίζει τι πρόκειται να ακολουθήσει, στοιχείο που συμβάλλει στο χτίσιμο εμπιστοσύνης με το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Παράλληλα, στο νοσηλευτήριο λειτουργεί τμήμα 24ωρης αντιμετώπισης σωματικών παρενεργειών από τις θεραπείες.
Στην πρώτη γραμμή, κάθε μέρα
Στη διάρκεια της επίσκεψής μας μιλήσαμε και με τον νοσηλευτή Γλαύκο Γλαύκου, ο οποίος εργάζεται στο Ογκολογικό εδώ και έξι χρόνια. Όπως μας είπε, η ευθύνη σε έναν τέτοιο χώρο είναι αυξημένη, καθώς οι ασθενείς λαμβάνουν χημειοθεραπεία και ο νοσηλευτής οφείλει να είναι διαρκώς σε εγρήγορση. Η πίεση είναι μεγαλύτερη σε σχέση με άλλες κλινικές, ενώ υπάρχουν απαιτήσεις όχι μόνο από τους ίδιους τους ασθενείς αλλά και από τους συγγενείς τους. Ο ίδιος ανέφερε ότι όλα αυτά τα χρόνια έχει χάσει ασθενείς με τους οποίους είχε δεθεί. Με τον καιρό, όπως παραδέχεται, μαθαίνεις για το δικό σου καλό να κρατάς απόσταση, ώστε η απώλεια να μην σε καταβάλει. Αναφέρθηκε και στις γιορτινές μέρες, όταν συχνά χρειάζεται να λείπει από το σπίτι. Πατέρας τριών παιδιών, μας είπε πως δεν είναι εύκολο αλλά πως η παρουσία του δίπλα στους ασθενείς αυτές τις ημέρες αποκτά για τον ίδιο ξεχωριστό βάρος και νόημα.
Όταν εργάζεσαι είτε ως νοσηλευτής είτε ως γιατρός σε ένα ογκολογικό νοσηλευτήριο, οι δύσκολες μέρες είναι πολλές. Εκείνες όμως στις οποίες έχεις να ανακοινώσεις μόνο καλά νέα αποκτούν άλλη αξία. Αυτό φάνηκε και μέσα από την κουβέντα που είχαμε με την παθολόγο–ογκολόγο δρα Ελένη Ξενοφώντος, η οποία εκείνη την ημέρα είχε να μεταφέρει μόνο θετικές ειδήσεις στους ασθενείς της. Μάλιστα, καθώς βρισκόμασταν λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα, η ίδια μίλησε με ακόμη μεγαλύτερη χαρά, γνωρίζοντας ότι έστελνε αυτούς τους ανθρώπους στο σπίτι τους, στις οικογένειές τους, με μια καλή είδηση. Η δρ Ξενοφώντος ανέφερε ότι όταν χρειάζεται να μεταφέρει δύσκολες ειδήσεις το κάνει πάντα με ειλικρίνεια και με βάση τα δεδομένα, χωρίς συναισθηματισμούς.
Όταν όμως η πόρτα του ιατρείου κλείνει, το συναίσθημα δεν μένει απ’ έξω, μένει η αγωνία αν έγινε το καλύτερο δυνατό για τον κάθε ασθενή, αν υπήρχε ακόμη μια επιλογή, ένα φάρμακο ή μια θεραπεία. Την ίδια στιγμή, στάθηκε στην εξέλιξη της επιστήμης, τονίζοντας ότι σήμερα υπάρχουν περισσότερα θεραπευτικά «όπλα», κάτι που βοηθά να ξεπεραστεί το στίγμα και ο φόβος γύρω από τη διάγνωση του καρκίνου. Όπως σημείωσε, η έγκαιρη διάγνωση παραμένει καθοριστική, ενώ ακόμη και σε περιπτώσεις μεταστατικού καρκίνου υπάρχουν πλέον τα μέσα ώστε κάποιος να μπορεί να ζει με την ασθένεια.
Η φωτεινή ιστορία της Αθηνάς
Αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο, να μπορεί κανείς να ζει με τον καρκίνο, αποτυπώνεται στην ιστορία της Αθηνάς Κυθραιώτου. Πριν από δέκα χρόνια διαγνώστηκε με μεταστατικό καρκίνο του μαστού. Σήμερα είναι 41 ετών και, όπως μας είπε χωρίς δισταγμό, είναι περήφανη που έφτασε έως εδώ.
Η διάγνωση ήρθε λίγο καιρό μετά τη γέννηση του γιου της, ο οποίος σήμερα είναι 10 ετών. Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στην περίοδο της αναμονής πριν από τη διάγνωση αλλά και στις πρώτες μέρες μετά από αυτήν. Όπως μας είπε, αντιμετώπισε εκείνη τη φάση με σχετική ψυχραιμία, γιατί, όπως σημείωσε, «τουλάχιστον τώρα ξέραμε τι είναι».
Μίλησε για τη σημασία της εμπιστοσύνης στον γιατρό από την πρώτη στιγμή αλλά και για στιγμές που μένουν χαραγμένες στη μνήμη, όπως η πρώτη νοσηλεύτρια που την πήρε από το χέρι για να την οδηγήσει στην πρώτη χημειοθεραπεία. Αναφέρθηκε ακόμη στο πόσο δύσκολο είναι να ακούς γύρω σου για θανάτους από καρκίνο, να χάνεις ανθρώπους που γνώρισες μέσα από αυτή τη διαδρομή και, την ίδια στιγμή, να συνεχίζεις να παλεύεις. Στην αρχή υποβαλλόταν σε θεραπεία κάθε εβδομάδα· σήμερα επισκέπτεται το κέντρο κάθε τρεις εβδομάδες, με την ελπίδα αυτή η ρουτίνα να συνεχιστεί για πολλά χρόνια ακόμη.
Σε κάποια στιγμή, τη ρώτησα αν φοβάται τον καρκίνο. Η απάντησή της ήταν ήρεμη και απλή. Μου μίλησε για μια φράση που τη συνοδεύει όλα αυτά τα χρόνια: «Όταν κοιτάς τον ήλιο η σκιά είναι πάντα πίσω σου». Μια φράση που, φεύγοντας από το Ογκολογικό, συνέχιζε να με ακολουθεί.
Και έχοντας ακόμη αυτή τη φράση στα αφτιά μου, επιστρέψαμε στον χώρο αναμονής, όπου και πάλι ακουγόταν μουσική. Ένα ντουέτο, πατέρας και γιος, ο καρδιολόγος Ευαγόρας Οικονομίδης στο βιολί και ο γιος του, Αλέξανδρος, στο πιάνο. Για λίγα λεπτά, η μουσική απλώθηκε στον χώρο και συνόδευσε ασθενείς, συνοδούς και προσωπικό.
