Μετά τα αμερικανοϊσραηλινά αεροπορικά πλήγματα που αποδυνάμωσαν την ηγεσία του Ιράν - πολιτική και στρατιωτική - και προκάλεσαν τον θάνατο δεκάδων ανώτερων αξιωματούχων, ο στρατηγός Αχμάντ Βαχίντι αναδεικνύεται (άτυπα, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να επιμένει πως δεν μπορεί να προσδιορίσει με ποιο πρόσωπο θα υπογράψει το τέλος του πολέμου) ως η κεντρική φιγούρα που κινεί τα νήματα στο παρασκήνιο της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο Βαχίντι, επικεφαλής των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης μετά την εξουδετέρωση του Μοχάμαντ Πακπούρ την πρώτη, κιόλας, μέρα των συγκρούσεων, έχει ενεργοποιήσει τον στενό του κύκλο, δημιουργώντας ένα άτυπο στρατιωτικό συμβούλιο και έχει αναλάβει τον έλεγχο τόσο της στρατιωτικής απάντησης του Ιράν όσο και της διαπραγματευτικής του ομάδας. Με την ανάληψη του ελέγχου από τον 67χρονο και τους συμμάχους του, η Τεχεράνη υιοθέτησε ακόμη πιο σκληρή στάση, αρνούμενη (μέχρι και την Παρασκευή τουλάχιστον) να συμμετάσχει σε ειρηνευτικές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και εντείνοντας τις επιθέσεις σε πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Μάλιστα, αυτή ακριβώς η στάση και τα εμπόδια που υψώνει στις διαπραγματεύσεις φέρεται να έχουν καταστήσει τον Βαχίντι βασικό στόχο στα αμερικανό-ισραηλινά στρατιωτικά σχέδια σε περίπτωση που οι εχθροπραξίες επανεκκινήσουν.
Έχει βάλει στην άκρη τους μετριοπαθείς της Τεχεράνης
Ο Βαχιντί, ο οποίος βρίσκεται υπό αυστηρές δυτικές κυρώσεις και έχει συνδεθεί με τρομοκρατικές επιθέσεις στην Αργεντινή, εκπροσωπεί την πιο ακραία πτέρυγα του ιρανικού καθεστώτος, η οποία έχει παραγκωνίσει τους μετριοπαθείς της Τεχεράνης (Πεζεσκιάν), ακόμη και εκείνους που ηγούνται των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ (Αραγτσί). Αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία με την ιρανική αντιπροσωπεία, αυτή ενδέχεται να μην έχει ουσιαστικό αντίκρισμα όσο ο Βαχίντι και οι σύμμαχοί του διατηρούν τον έλεγχο.
Ο Αχμάντ Βαχίντι υπήρξε διοικητής της επίλεκτης Δύναμης Κουντς τη δεκαετία του 1990, ενισχύοντας την επιρροή του Ιράν στη Μέση Ανατολή, προτού παραδώσει τη σκυτάλη στον Κασέμ Σολεϊμανί. Οι δύο άνδρες θεωρούνται καθοριστικοί για τη δημιουργία και ενίσχυση των δικτύων «αντιπροσώπων» του Ιράν στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη.
Σε αντίθεση με τους δύο προηγούμενους επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, ο Βαχίντι είχε ενεργό ρόλο και στο πολιτικό σύστημα της χώρας, υπηρετώντας σε υψηλόβαθμες θέσεις, όπως υπουργός Άμυνας και υπουργός Εσωτερικών σε δύο διαφορετικές κυβερνήσεις. Τον Δεκέμβριο του προηγούμενου έτους διορίστηκε αναπληρωτής επικεφαλής των Φρουρών από τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε μαζί με τον τότε επικεφαλής του σώματος, Μοχαμάντ Πακπούρ, στα πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου.
Πώς πήρε, μέσω της φιγούρας του Μοτζτάμπα, την κατάσταση στα χέρια του
Μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, ο Βαχίντι φέρεται να προώθησε τον γιο του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ως διάδοχο, παρά πληροφορίες ότι ο ίδιος ο αγιατολάχ δεν επιθυμούσε μια τέτοια εξέλιξη. Ωστόσο, ο Μοτζτάμπα τραυματίστηκε στα ίδια πλήγματα και δεν έχει εμφανιστεί δημόσια, γεγονός που, σύμφωνα με τον διευθυντή ερευνών της οργάνωσης National Union for Democracy in Iran, Χόσρο Ισφαχανί, τον έχει καταστήσει, ουσιαστικά, «εργαλείο» του καθεστώτος.
«Αν ο Μοτζτάμπα είναι ζωντανός – και αυτό είναι ένα μεγάλο “αν” – δεν είναι παρά μια μαριονέτα. Είναι ο πρώτος ανώτατος ηγέτης που έχει δημιουργηθεί από τεχνητή νοημοσύνη στην ιστορία της ανθρωπότητας», δήλωσε ο Ισφαχάνι στη New York Post, αναφερόμενος στις «φτιαγμένες» φωτογραφίες που είχε δημοσιεύσει το καθεστώς με τον Μοτζτάμπα μετά τον διορισμό του.
«Δεν έχει καθόλου πολιτικό κεφάλαιο, καθόλου δημόσια υποστήριξη και καθόλου επιρροή στη λήψη αποφάσεων. Το καθεστώς του αποδίδει και θα συνεχίσει να του αποδίδει δηλώσεις. Αν είναι ζωντανός, και αυτό είναι αμφίβολο, λειτουργεί ως μαριονέτα», πρόσθεσε ο Ισφαχάνι.
Επηρεάζοντας τη διαπραγματευτική ομάδα που βρέθηκε το Πάσχα στο Πακιστάν Η επιρροή του Βαχίντι στις διαπραγματεύσεις έγινε εμφανής όταν εξασφάλισε τη συμμετοχή του Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και βετεράνου των Φρουρών, στην ιρανική αντιπροσωπεία. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW), ο Ζολγκάντρ είχε ως αποστολή να διασφαλίσει ότι οι διαπραγματευτές ακολουθούν τη σκληρή γραμμή των Φρουρών.
Η στάση αυτή επιβεβαιώθηκε όταν κατήγγειλε τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος φέρεται να άφησε περιθώρια για παραχωρήσεις στις συνομιλίες. Η αντίδραση οδήγησε στην επιστροφή της αντιπροσωπείας στην Τεχεράνη, όπου παρέμενε μέχρι χθες, όταν, τελικά, επέστρεψε στο Πακιστάν για να επιχειρήσει πιθανή επανέναρξη των συνομιλιών με τις ΗΠΑ.
«Ο Ζολγκάντρ έστειλε την καταγγελία στους ανώτερους ηγέτες των Φρουρών, μεταξύ των οποίων σχεδόν σίγουρα συγκαταλέγεται και ο Βαχίντι, υποστηρίζοντας ότι ο Αραγτσί είχε υπερβεί την εντολή του κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, εκφράζοντας ευελιξία όσον αφορά την υποστήριξη του Ιράν προς τον Άξονα της Αντίστασης», ανέφερε το ISW σχετικά με τις αρχικές ειρηνευτικές συνομιλίες. «Η οργή του Ζολγκάντρ οδήγησε ανώτερους ηγέτες στην Τεχεράνη, μεταξύ των οποίων και ο πρώην επικεφαλής της Υπηρεσίας Πληροφοριών των Φρουρών και μακροχρόνιο μέλος του στενού κύκλου του Μοτζτάμπα, Χοσεΐν Ταέμπ, να καλέσουν την διαπραγματευτική αντιπροσωπεία να επιστρέψει στην Τεχεράνη», πρόσθεσε το think tank.
Η τακτική του «καλού» και «κακού αστυνομικού» Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν εφαρμόζει τακτική «καλού και κακού αστυνομικού», με τον Βαχίντι να υιοθετεί σκληρή στάση και τον πρόεδρο της Βουλής και (τουλάχιστον μέχρι πρότινος) βασικό μέλος των διαπραγματευτών, Μοχαμάντ Γκαλιμπάφ, να εμφανίζεται πιο διαλλακτικός. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι και οι δύο προέρχονται από τις ίδιες δομές των Φρουρών της Επανάστασης και έχουν υποστηρίξει παρόμοιες στρατηγικές.
«Μια συγκριτική μελέτη των δύο βασικών παραγόντων στο προσκήνιο, του Βαχίντι και του Γκαλιμπάφ, δείχνει ότι ανέβηκαν μαζί τα σκαλοπάτια των Φρουρών της Επανάστασης και ιστορικά έχουν υποστηρίξει πανομοιότυπες πολιτικές και στρατηγικές», επισήμανε ο Ισφαχάνι.
Σύνδεση με πολύνεκρες τρομοκρατικές ενέργειες στο εξωτερικό
Ο Βαχίντι ήταν ένας από τους εννέα υψηλόβαθμους αξιωματούχους του Ιράν και της Χεζμπολάχ που κατηγορήθηκαν ότι συνέβαλαν στον σχεδιασμό της βομβιστικής επίθεσης του 1994 κατά του εβραϊκού κοινοτικού κέντρου Asociación Mutual Israelita Argentina (AMIA) στο Μπουένος Άιρες, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 85 άτομα. Η Ιντερπόλ εξέδωσε «κόκκινη ειδοποίηση» κατά του Βαχίντι, καλώντας τις αστυνομικές αρχές σε όλο τον κόσμο να τον εντοπίσουν και να τον συλλάβουν, καθιστώντας τον νυν διοικητή των Φρουρών ως διεθνώς καταζητούμενο τρομοκράτη.
Εκτός από τη διαβόητη βομβιστική επίθεση του 1994, οι Αργεντινοί ανακριτές έχουν επίσης συνδέσει τον Βαχίντι με τη βομβιστική επίθεση του 1992 εναντίον της ισραηλινής πρεσβείας στο Μπουένος Άιρες που άφησε πίσω 29 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες.
Ο Βαχίντι υπέστη επίσης κυρώσεις από τις ΗΠΑ για τους δεσμούς του με τα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα του Ιράν, ενώ τέθηκε αντιμέτωπος με ένα δεύτερο κύμα κυρώσεων το 2022 μετά τη βίαιη καταστολή των διαδηλωτών από το καθεστώς για τον θάνατο της Μαχσά Αμίνι. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε επίσης κυρώσεις στον Βαχίντι την ίδια χρονιά, για τη χρήση πραγματικών πυρομαχικών από το καθεστώς σε διαδηλώσεις, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο σχεδόν 500 ανθρώπων, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
