Καθώς οι αεροπορικές εταιρείες καθηλώνουν αεροσκάφη και οι αρχές καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια της Ευρώπης να αποτρέψει ελλείψεις λόγω του πολέμου στο Ιράν σκοντάφτει σε ένα απρόσμενο πρόβλημα: Κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια πόσα καύσιμα διαθέτει η ήπειρος.
Η κατάσταση αυτή εξελίσσεται ενώ ο πόλεμος στο Ιράν αυξάνει το κόστος των ορυκτών καυσίμων για την Ευρώπη και απειλεί να διακόψει τις προμήθειες μέσω του Στενού του Ορμούζ, μιας βασικής αρτηρίας για πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα σε αυξημένες ενεργειακές δαπάνες, την ώρα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει ζητήσει προετοιμασία για ενδεχόμενο παρατεταμένου αποκλεισμού του Ιράν.
«Στην Ευρώπη έχουμε εικόνα και δεσμεύσεις μέχρι τον Μάιο και τον Ιούνιο… το τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της DHL, Τόμπιας Μάγερ. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη διαφάνεια για το πόσο έχουν χρησιμοποιηθεί.»
Οι ευρωπαϊκές αρχές δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανή και ενημερωμένα, ενώ οι εθνικές αρχές ανταλλάσσουν τακτικά πληροφορίες. Ωστόσο, πέρα από αυτά, η εικόνα είναι θολή. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν ελάχιστα δεδομένα για να εκτιμήσουν πότε μπορεί να προκύψουν ελλείψεις, γεγονός που τους αναγκάζει να λαμβάνουν αποφάσεις με ελλιπή πληροφόρηση.
Σε πρόσφατη σύνοδο, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία τόνισαν τα κενά γνώσης και ζήτησαν καλύτερο συντονισμό και παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, ειδικά για τα διυλισμένα προϊόντα. Η ελληνική αντιπροσωπεία πρότεινε ακόμη και τη δημιουργία ομάδας επικοινωνίας μέσω εφαρμογών όπως το WhatsApp ή το Signal.
«Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση της αγοράς για το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο», ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος. «Υπάρχει σαφής έλλειψη παρακολούθησης σχετικά με το τι κυκλοφορεί και πού κατευθύνεται.»
Ιδιαίτερα ασαφής είναι η εικόνα για τα διυλισμένα καύσιμα, όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών. Τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται σε ιδιωτικές εγκαταστάσεις και εταιρείες που δεν είναι υποχρεωμένες να δημοσιοποιούν στοιχεία και συχνά δεν το κάνουν.
Ακόμη και τα δεδομένα του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας είναι περιορισμένα για τον ίδιο λόγο. «Σε έναν ιδανικό κόσμο θα είχαμε πλήρη πληροφόρηση», δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής. «Αλλά βασιζόμαστε μόνο σε όσα μας δίνονται.»
Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί Ενέργειας ζητούν ενίσχυση της παρακολούθησης των αποθεμάτων σε αποθήκες, λιμάνια, δεξαμενόπλοια και αγωγούς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει τη δημιουργία ενός «Παρατηρητηρίου Καυσίμων» για την καλύτερη καταγραφή παραγωγής, εισαγωγών, εξαγωγών και αποθεμάτων.
Το φυσικό αέριο είναι πιο εύκολο να παρακολουθηθεί, χάρη σε κανόνες που απαιτούν την πλήρωση αποθηκών στο 90% πριν από τον χειμώνα. Ωστόσο, ακόμη και εκεί υπάρχουν κενά ως προς τις ροές και τις διασυνοριακές κινήσεις.
Τα στοιχεία της Eurostat για τα πετρελαϊκά προϊόντα ενημερώνονται σπάνια. Τα πιο πρόσφατα πλήρη δεδομένα αφορούν τον Ιανουάριο, όταν οι περισσότερες χώρες πληρούσαν την υποχρέωση διατήρησης αποθεμάτων για 90 ημέρες.
Τι έχει συμβεί από τότε; «Είναι πολύ δύσκολο να έχουμε μια επικαιροποιημένη εικόνα», δήλωσε αξιωματούχος. «Ξέρουμε τι θα έπρεπε να υπάρχει, αλλά όχι τι υπάρχει πραγματικά κάθε στιγμή.»
Η κατάσταση είναι ακόμη πιο περίπλοκη για προϊόντα όπως το ντίζελ, η βενζίνη και τα καύσιμα αεροσκαφών, καθώς οι ιδιωτικές εταιρείες δεν επιθυμούν να μοιραστούν στοιχεία.
Παρά τα κενά, είναι ακόμη νωρίς για να αποφασιστεί αν η ΕΕ θα επιβάλει υποχρεωτική κοινοποίηση δεδομένων.
Η εικόνα που υπάρχει δεν είναι καθησυχαστική. Τα αποθέματα φυσικού αερίου ήταν ήδη χαμηλά πριν από τον πόλεμο, κάτω από το 30% της χωρητικότητας. Η αναπλήρωσή τους εξαρτάται από τα κίνητρα της αγοράς, τα οποία όμως ανατρέπονται λόγω της κρίσης.
Οι αλλαγές στις παγκόσμιες ροές ενέργειας επιδεινώνουν την κατάσταση, καθώς φορτία κατευθύνονται αλλού αντί για την Ευρώπη. Αν και οι παραδόσεις παραμένουν εντός ιστορικών μέσων όρων, είναι λιγότερες από όσες θα μπορούσαν να είναι. Ορισμένα αποθέματα πετρελαίου μπορούν να παρακολουθούνται μέσω δορυφόρων, αλλά αυτή η μέθοδος δεν καλύπτει τα πάντα. Αντίθετα, τα καύσιμα αεροσκαφών είναι πολύ πιο δύσκολο να παρακολουθηθούν, καθώς βασίζονται σε εθελοντικά στοιχεία.
Υπάρχουν και εξαιρέσεις: προϊόντα όπως η νάφθα παρακολουθούνται καλύτερα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η ευρωπαϊκή βιομηχανία επωφελείται από τις ανακατατάξεις της αγοράς.
Ωστόσο, ακόμη και αυτά τα δεδομένα πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη. «Δεν θα στοιχημάτιζα τη ζωή μου σε αυτά», είπε ένας αναλυτής. «Αλλά δίνουν μια γενική κατεύθυνση.»
Πηγή: skai.gr
