«Η Σερβία είναι ελεύθερη»: Ποια είναι η «Φοιτητική Λίστα» που κέρδισε τις εκλογές – Το χρονικό μιας νίκης που ξεκίνησε με 16 νεκρούς

«Η Σερβία είναι ελεύθερη». Με αυτή τη φράση, που ακούστηκε στους πανηγυρισμούς για την εκλογική νίκη της «Φοιτητικής Λίστας», χιλιάδες πολίτες υποδέχθηκαν το βράδυ της Κυριακής (25/10) το αποτέλεσμα των πρόωρων βουλευτικών εκλογών στη Σερβία. Μια εκλογική αναμέτρηση που έφερε στο προσκήνιο ένα κίνημα γεννημένο μέσα από την οργή για μια τραγωδία με 16 νεκρούς και οδήγησε τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς να παραδεχθεί την ήττα του, έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία κυριαρχίας στη σερβική πολιτική σκηνή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε το πρωί της Δευτέρας (26/10) η Εκλογική Επιτροπή της Σερβίας, η «Φοιτητική Λίστα» συγκέντρωσε 52,65% και 2.246.423 ψήφους, έναντι 39,22% και 1.673.241 ψήφων του συνδυασμού «Αλεξάνταρ Βούτσιτς – Ενωμένη Σερβία». Η συμμετοχή ανήλθε στο 68,78%, με περισσότερους από 4,2 εκατομμύρια πολίτες να προσέρχονται στις κάλπες.

Η παραδοχή της ήττας είχε προηγηθεί από τον ίδιο τον Βούτσιτς. «Είναι σαφές ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές. Η Φοιτητική Λίστα νίκησε», δήλωσε σε τηλεοπτική του εμφάνιση, εκτιμώντας ότι ο αντίπαλος συνδυασμός θα εξασφαλίσει 135 έως 140 από τις 250 έδρες του σερβικού Κοινοβουλίου.

Αμέσως μετά την ανακοίνωση, οι δρόμοι του Βελιγραδίου γέμισαν με διαδηλωτές και υποστηρικτές του φοιτητικού κινήματος. Κόρνες αυτοκινήτων, συνθήματα, μουσική και πανηγυρισμοί συνέθεσαν το σκηνικό μιας βραδιάς που πολλοί από τους συγκεντρωμένους αντιμετώπισαν ως την αρχή μιας νέας πολιτικής περιόδου.

🇷🇸 One of the strangest images of SERBIA'S ELECTION NIGHT came after Vučić conceded Riot police who had been stationed around key government buildings began pulling out of central Belgrade as crowds celebrated the student-led opposition victory. Police trucks LEAVING while people cheered and waved them off. GOOSEBUMPS! For months, those streets had looked like a government preparing for confrontation. Then the result landed, and the barricades started disappearing. Writer: Oliver https://t.co/awLs9r6tX9

— Mario Nawfal (@MarioNawfal) October 26, 2026

Η τραγωδία που άλλαξε τη Σερβία

Η ιστορία της «Φοιτητικής Λίστας» αρχίζει την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε τμήμα του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άνθρωποι.

Το δυστύχημα προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς ο σταθμός είχε υποβληθεί σε εργασίες ανακαίνισης. Η τραγωδία εξελίχθηκε σε σύμβολο των καταγγελιών για διαφθορά, κακοδιαχείριση δημοσίων έργων και έλλειψη λογοδοσίας.

Αρχικά, οι κινητοποιήσεις επικεντρώθηκαν στην αναζήτηση ευθυνών για την κατάρρευση. Σταδιακά, όμως, οι διαδηλώσεις απέκτησαν ευρύτερα πολιτικά χαρακτηριστικά, με τους συμμετέχοντες να ζητούν διαφάνεια, ανεξάρτητη Δικαιοσύνη και ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του κράτους.

Οι φοιτητές βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Πανεπιστημιακές καταλήψεις, πορείες και μαζικές συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν σε πολλές πόλεις, μετατρέποντας την αρχική διαμαρτυρία σε ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά κινήματα στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας.

Οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν επί σχεδόν δύο χρόνια, παρά τις εντάσεις και τις καταγγελίες οργανώσεων και ακτιβιστών για καταστολή και πιέσεις. Η κυβέρνηση Βούτσιτς απέρριπτε τις κατηγορίες περί διαφθοράς και καταστολής, ενώ ο ίδιος κατηγορούσε επανειλημμένα το κίνημα ότι υποστηριζόταν από ξένα συμφέροντα, ισχυρισμό που οι φοιτητές αρνούνταν.

Τι είναι η «Φοιτητική Λίστα» και ποιοι βρίσκονται πίσω της

Η «Φοιτητική Λίστα», γνωστή και ως «Students Win», δεν δημιουργήθηκε ως ένα συμβατικό πολιτικό κόμμα. Αποτελεί την εκλογική έκφραση του κινήματος που αναπτύχθηκε γύρω από τις φοιτητικές κινητοποιήσεις.

Μία από τις ιδιαίτερες επιλογές του κινήματος ήταν να μην περιορίσει την εκπροσώπησή του στους ίδιους τους φοιτητές. Αντίθετα, συγκρότησε ψηφοδέλτιο με πρόσωπα από διαφορετικούς επαγγελματικούς και κοινωνικούς χώρους, επιδιώκοντας να διευρύνει την απήχησή του πέρα από τα πανεπιστήμια.

Στους 250 υποψηφίους περιλαμβάνονται πανεπιστημιακοί, γιατροί, ηθοποιοί, οικονομολόγοι, αγρότες και άλλοι εκπρόσωποι της κοινωνίας. Επικεφαλής του ψηφοδελτίου τέθηκε ο καρδιολόγος και πανεπιστημιακός Ίλια Σρντάνοβιτς, από το Νόβι Σαντ.

Ανάμεσα στα γνωστά πρόσωπα που συμμετείχαν στο εγχείρημα βρίσκεται και ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σερβίας, Ντέγιαν Σόσκιτς.

Το πολιτικό πρόγραμμα της «Φοιτητικής Λίστας» επικεντρώθηκε στην καταπολέμηση της διαφθοράς, την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας των θεσμών, τη βελτίωση της εκπαίδευσης, την αποκομματικοποίηση της δημόσιας διοίκησης και τις αλλαγές στο περιβάλλον λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης.

Η απήχηση του κινήματος επεκτάθηκε πέρα από τους νέους. Στις κινητοποιήσεις και, στη συνέχεια, στην εκλογική του προσπάθεια συμμετείχαν πολίτες διαφορετικών ηλικιών και πολιτικών αφετηριών, με κοινό σημείο αναφοράς την επιθυμία για αλλαγές στη διακυβέρνηση.

Από τις διαδηλώσεις στις κάλπες

Η διαρκής πίεση των κινητοποιήσεων οδήγησε τελικά στην προκήρυξη πρόωρων βουλευτικών εκλογών τον Σεπτέμβριο του 2026.

Η προεκλογική περίοδος διεξήχθη σε κλίμα έντονης πολιτικής πόλωσης. Η αντιπαράθεση επικεντρώθηκε τόσο στις καταγγελίες για διαφθορά και περιορισμό των δημοκρατικών ελευθεριών όσο και στον απολογισμό της διακυβέρνησης Βούτσιτς.

Οι υποστηρικτές του απερχόμενου πολιτικού στρατοπέδου προέβαλλαν την οικονομική ανάπτυξη και τις επενδύσεις σε υποδομές, ενώ η «Φοιτητική Λίστα» έθετε στο επίκεντρο τη λογοδοσία, το κράτος δικαίου και την ανάγκη αλλαγής του πολιτικού συστήματος.

Λίγες ημέρες πριν από την ψηφοφορία, εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στο Βελιγράδι στην τελευταία μεγάλη προεκλογική κινητοποίηση του φοιτητικού κινήματος.

Την Κυριακή, η μεγάλη προσέλευση στις κάλπες αποτέλεσε ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της αναμέτρησης. Το αποτέλεσμα επιβεβαίωσε ότι το κίνημα είχε αποκτήσει εκλογική δυναμική πολύ μεγαλύτερη από εκείνη μιας περιορισμένης φοιτητικής διαμαρτυρίας.

Η παραδοχή Βούτσιτς και οι πανηγυρισμοί

Η παραδοχή της ήττας από τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς αποτέλεσε το καθοριστικό πολιτικό γεγονός της εκλογικής βραδιάς.

Ο Σέρβος πολιτικός, ο οποίος είχε διατελέσει πρωθυπουργός από το 2014 και πρόεδρος της χώρας από το 2017, αναγνώρισε ότι η «Φοιτητική Λίστα» είχε εξασφαλίσει την πρώτη θέση και κοινοβουλευτική πλειοψηφία, βάσει των διαθέσιμων αποτελεσμάτων.

Στο Βελιγράδι, το Νόβι Σαντ και άλλες πόλεις, οι πανηγυρισμοί συνεχίστηκαν μέχρι αργά. Για πολλούς από τους συμμετέχοντες, η νίκη είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς το κίνημα που γεννήθηκε μετά τον θάνατο 16 ανθρώπων κατάφερε να μετατρέψει τη διαμαρτυρία σε εκλογική επικράτηση.

«Απόψε γιορτάζουμε τη νίκη, αύριο χτίζουμε το μέλλον», δήλωσε εκ μέρους του φοιτητικού κινήματος ο πανεπιστημιακός Ραντομίρ Σάιτσιτς, σύμφωνα με το Reuters.

Η επόμενη ημέρα και τα μεγάλα ερωτήματα

Παρά το εκλογικό αποτέλεσμα, η επόμενη ημέρα παραμένει γεμάτη προκλήσεις.

Το πρώτο ερώτημα αφορά τη συγκρότηση της νέας κυβέρνησης. Παρότι ο Ίλια Σρντάνοβιτς ηγήθηκε του ψηφοδελτίου, δεν έχει αποσαφηνιστεί ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία ούτε ποια πρόσωπα θα στελεχώσουν τα σημαντικότερα υπουργεία.

Παράλληλα, η «Φοιτητική Λίστα» καλείται να μετατρέψει τις δεσμεύσεις της για καταπολέμηση της διαφθοράς και θεσμικές μεταρρυθμίσεις σε συγκεκριμένες κυβερνητικές αποφάσεις.

Ανοιχτά παραμένουν και τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Η Σερβία διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, ενώ παράλληλα επιδιώκει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία δεν έχει παρουσιάσει ακόμη ολοκληρωμένο σχέδιο για το πώς θα διαχειριστεί αυτές τις ισορροπίες, αλλά και το ζήτημα του Κοσόβου.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνεχάρη τη «Φοιτητική Λίστα», εκφράζοντας την ετοιμότητα της ΕΕ να συνεργαστεί για την προώθηση της ευρωπαϊκής πορείας της Σερβίας.

Σχεδόν δύο χρόνια μετά την τραγωδία του Νόβι Σαντ, το κίνημα που ξεκίνησε ζητώντας δικαιοσύνη για 16 νεκρούς βρίσκεται πλέον μπροστά στην προοπτική ανάληψης της διακυβέρνησης της χώρας.

Η εκλογική νίκη αποτελεί το τέλος μιας μακράς περιόδου κινητοποιήσεων, αλλά ταυτόχρονα και την αρχή μιας διαφορετικής δοκιμασίας: να αποδείξει η «Φοιτητική Λίστα» ότι μπορεί να μετατρέψει την κοινωνική κινητοποίηση σε αποτελεσματική διακυβέρνηση.

 

Με πληροφορίες από Reuters, Associated Press και Al Jazeera