Η κυπριακή οικονομία κινείται σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων τόσο από το εξωτερικό λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή όσο και από το εσωτερικό λόγω της επιδημίας του αφθώδους πυρετού στο ζωικό κεφάλαιο, ωστόσο τρία βασικά στηρίγματα -ο ισχυρός ρυθμός ανάπτυξης στο τέταρτο τρίμηνο του 2025, τα εύρωστα δημόσια οικονομικά και η χαμηλή ανεργία- αναμένεται να λειτουργήσουν ως «μαξιλάρι» απέναντι στους κραδασμούς.
Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών (ΚΟΕ) του Πανεπιστημίου Κύπρου, οι τρεις αυτοί παράγοντες περιορίζουν τις αρνητικές επιπτώσεις από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και την υγειονομική κρίση στον αγροτικό τομέα, χωρίς ωστόσο να αναιρούν την επιβράδυνση που ήδη διαφαίνεται στον ορίζοντα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ερευνητική εργασία του ΚΟΕ μετρά και την επίπτωση του αφθώδους πυρετού στην πορεία της οικονομίας. Γενικά, η εικόνα που προκύπτει από τις προβλέψεις του ΚΟΕ είναι αυτή μιας οικονομίας που εισέρχεται σε φάση επιβράδυνσης αλλά όχι κρίσης.
Στην ανάλυση τονίζεται ότι, σε σχέση με τις προβλέψεις του Ιανουαρίου, οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν κλιμακωθεί, ενώ η οικονομική αβεβαιότητα στην Κύπρο έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω εξωγενών αναταραχών. Ως εκ τούτου, οι τρέχουσες προβλέψεις περιβάλλονται από υψηλό βαθμό αβεβαιότητας, με κυρίαρχους τους κινδύνους για χαμηλότερο ρυθμό μεγέθυνσης και υψηλότερο πληθωρισμό.
Το βασικό σενάριο της έκδοσης Απριλίου του Economic Outlook προβλέπει ότι ο ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί από 3,8% το 2025 σε 2,9% το 2026, πριν ανακάμψει ελαφρώς στο 3,1% το 2027. Η προς τα κάτω αναθεώρηση των προβλέψεων σε σχέση με τον Ιανουάριο αντανακλά κυρίως την κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή, η οποία επηρεάζει άμεσα την εξωτερική ζήτηση για υπηρεσίες, έναν βασικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας, καθώς και την επιβάρυνση στο οικονομικό κλίμα.
Σύμφωνα με την ανάλυση, τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου του 2026 επιβεβαιώνουν την αλλαγή δυναμικής. Δείκτες όπως οι λιανικές πωλήσεις, οι συναλλαγές με κάρτες και οι πωλήσεις ακινήτων εξακολουθούν να κινούνται ανοδικά αλλά με σαφώς χαμηλότερο ρυθμό σε σύγκριση με το τέλος του 2025. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η απότομη πτώση στις αφίξεις τουριστών τον Μάρτιο, καθώς και η πρώτη αύξηση της ανεργίας σε ετήσια βάση μετά από τρία χρόνια.
Η επιβράδυνση αυτή αποδίδεται σε ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων, οι οποίοι επηρεάζονται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Πρώτον, η εξασθένηση της εξωτερικής ζήτησης, ιδίως από ευρωπαϊκές οικονομίες που επίσης αντιμετωπίζουν χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης. Δεύτερον, η ενίσχυση της αβεβαιότητας μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών, όπως αποτυπώνεται στη σημαντική πτώση του Δείκτη Οικονομικού Κλίματος κάτω από τον ιστορικό του μέσο όρο. Και, τρίτον, οι αυξανόμενες πληθωριστικές πιέσεις διαβρώνουν την αγοραστική δύναμη.
Σε αυτό το περιβάλλον, η επιδημία αφθώδους πυρετού προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου, κυρίως μέσω της επίδρασής της στις τιμές τροφίμων και στη γεωργική παραγωγή. Η έκθεση του ΚΟΕ καταγράφει ήδη έντονες αυξήσεις στις εγχώριες τιμές αγροτικών προϊόντων κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026. Παράλληλα, ο αφθώδης πυρετός συγκαταλέγεται μεταξύ των εξωγενών σοκ που επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και περιορίζοντας τη δυναμική ανάπτυξης.
Ο πληθωρισμός
Η άνοδος του πληθωρισμού αποτελεί έναν από τους βασικούς κινδύνους για την οικονομία. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή προβλέπεται να αυξηθεί από μόλις 0,1% το 2025 σε 2,7% το 2026, κυρίως λόγω της εκτίναξης των διεθνών τιμών πετρελαίου και των αυξήσεων στα τρόφιμα. Αν και ο πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθεί στο 1,8% το 2027, οι βραχυπρόθεσμες πιέσεις θεωρούνται έντονες και επίμονες.
Η αύξηση των τιμών ενέργειας, με το πετρέλαιο Brent να καταγράφει άνοδο σχεδόν 60% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο, λειτουργεί σαν βασικός μοχλός πληθωρισμού, μετακυλίοντας το κόστος σε όλο το φάσμα της οικονομίας. Σε συνδυασμό με τις αυξήσεις στα τρόφιμα, δημιουργείται ένα περιβάλλον «διπλού πληθωριστικού σοκ» που πλήττει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις.
Ανθεκτικότητα
Παρά τις πιέσεις, η κυπριακή οικονομία εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Η ισχυρή επίδοση του τέταρτου τριμήνου του 2025, με ρυθμό ανάπτυξης 4,5% σε ετήσια βάση, παρέχει μια σημαντική βάση εκκίνησης για το 2026. Ταυτόχρονα, η αγορά εργασίας παραμένει σε καλή κατάσταση, με την ανεργία σε χαμηλό 17 ετών και τη δημιουργία θέσεων εργασίας να συνεχίζεται, έστω και με επιβραδυνόμενο ρυθμό.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η δημοσιονομική θέση της χώρας. Τα συνεχιζόμενα πλεονάσματα και η μείωση του δημόσιου χρέους ενισχύουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών και προσφέρουν περιθώρια για στοχευμένες παρεμβάσεις στήριξης. Σύμφωνα με την έκθεση, τα δημοσιονομικά «μαξιλάρια» που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια αποτελούν βασικό παράγοντα ενίσχυσης της ανθεκτικότητας απέναντι σε εξωτερικά σοκ, συμπεριλαμβανομένων τόσο της γεωπολιτικής κρίσης όσο και της επιδημίας αφθώδους πυρετού.
Στο χρηματοπιστωτικό πεδίο οι συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές, αν και λιγότερο υποστηρικτικές σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Τα επιτόκια στην ευρωζώνη έχουν σταθεροποιηθεί μετά τις μειώσεις του 2024–2025, ενώ η πιστωτική επέκταση στην Κύπρο συνεχίζεται, ιδιαίτερα στον τομέα της στεγαστικής πίστης. Παράλληλα, η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η ισχυρή καταθετική βάση ενισχύουν τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος.
Οι κίνδυνοι
Ωστόσο, οι κίνδυνοι παραμένουν και μπορούν να οδηγήσουν σε περιορισμό της ανάπτυξης και σε άνοδο του πληθωρισμού. Η παρατεταμένη γεωπολιτική ένταση θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω τις συνθήκες, διαταράσσοντας τις αλυσίδες εφοδιασμού και περιορίζοντας τη ζήτηση για τουριστικές και άλλες υπηρεσίες. Παράλληλα, η συνέχιση της ανόδου στις τιμές ενέργειας και πρώτων υλών ενδέχεται να ενισχύσει τις δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις.
Στον αντίποδα, υπάρχουν και δυνητικοί θετικοί καταλύτες που στηρίζουν τις αναπτυξιακές προοπτικές. Η ανθεκτικότητα της εγχώριας ζήτησης, οι επενδύσεις που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση και η εφαρμογή φορολογικών μεταρρυθμίσεων θα μπορούσαν να στηρίξουν την ανάπτυξη. Επιπλέον, μια αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων θα είχε άμεσο θετικό αντίκτυπο τόσο στην εμπιστοσύνη όσο και στις τιμές ενέργειας.
