Σε τέσσερις συστάσεις πολιτικής προς την Κύπρο, προχωρά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην ανακοίνωση που εξέδωσε πριν από λίγο μετά την ολοκλήρωση των επαφών που είχε αποστολή του ταμείου με τις κυπριακές αρχές.
Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, αποστολή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου συναντήθηκε με τις κυπριακές αρχές από τις 22 Απριλίου έως τις 4 Μαΐου 2026, για να συζητήσει τις πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις, τις προοπτικές και τους κινδύνους, καθώς και τις πολιτικές προτεραιότητες.
Μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης, ο Alex Pienkowski,, επικεφαλής της αποστολής του ΔΝΤ για την Κύπρο, αναφέρει σε δήλωσή του ότι τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος έχει επιδείξει εντυπωσιακή ανθεκτικότητα, με ανάπτυξη από τις υψηλότερες στην ΕΕ.
«Οι δημοσιονομικές επιδόσεις ήταν εξαιρετικές, με το δημόσιο χρέος να μειώνεται κάτω από το 60% του ΑΕΠ. Παρά τους πρόσφατους κλυδωνισμούς, οι προοπτικές παραμένουν ευνοϊκές. Ωστόσο, η διατήρηση της μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης θα απαιτήσει την προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο, την καινοτομία και τη δικαστική εξουσία», τονίζει.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, Κύριες πολιτικές προτεραιότητες περιλαμβάνουν:
• Προώθηση υψηλής ποιότητας δημοσιονομικών πολιτικών επικεντρωμένων σε επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη και σε πιο αποδοτικές δαπάνες και φορολογία.
• Αποφυγή στρεβλώσεων μέσω φορολογικών μειώσεων ως απάντηση σε βραχυπρόθεσμες πληθωριστικές πιέσεις, καθώς αυτές είναι δαπανηρές, μη στοχευμένες και αποδυναμώνουν τις ενδείξεις των τιμών και τα κίνητρα για συγκράτηση της κατανάλωσης.
• Αποφυγή χαλάρωσης του πλαισίου εκποίησης και ενίσχυση των προσπαθειών για μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων εκτός του τραπεζικού τομέα.
• Επιτάχυνση των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων στον ενεργειακό τομέα για μείωση του κόστους και ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Ανάπτυξη και ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η ανάπτυξη ήταν ισχυρή το 2025, από τις υψηλότερες στην ΕΕ που υποστηρίχθηκε από την ισχυρή ιδιωτική κατανάλωση και τη συνεχιζόμενη επέκταση των υπηρεσιών που προσανατολίζονται στις εξαγωγές, ιδίως των τεχνολογιών πληροφορικής και του τουρισμού.
Παρά τις αναταραχές από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, η ανάπτυξη θα παραμείνει ισχυρή το 2026. Το προσωπικό του ΔΝΤ αναμένει ότι η ανάπτυξη φέτος θα ανέλθει στο 2,5%.
Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου θα ωθήσουν τον πληθωρισμό σε περίπου 3.5% κατά μέσο όρο για το έτος, γεγονός που θα αποδυναμώσει τα πραγματικά εισοδήματα και την κατανάλωση, αλλά η ανάπτυξη θα παραμείνει ισχυρή.
Όσον αφορά τον τουρισμό που έχει επηρεαστεί τους τελευταίους μήνες, εκτιμά το ΔΝΤ, αναμένεται να ανακάμψει εν μέρει κατά την περίοδο αιχμής.
Παρά τη κάποια χαλάρωση, σημειώνει το ΔΝΤ, οι δημοσιονομικές επιδόσεις παρέμειναν ισχυρές.
Ενώ η αύξηση των εσόδων ήταν ισχυρή, το δημοσιονομικό πλεόνασμα μειώθηκε το 2025 λόγω των υψηλότερων δαπανών για δημόσιες επενδύσεις, μισθούς και κοινωνικές μεταβιβάσεις. Ωστόσο τονίζεται, η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, το συνεχιζόμενο δημοσιονομικό πλεόνασμα και η χρήση ταμειακών αποθεμάτων μείωσαν το δημόσιο χρέος στο εντυπωσιακό 55% του ΑΕΠ, ενισχύοντας περαιτέρω την οικονομική ανθεκτικότητα.
Η πρόοδος στην εφαρμογή του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας επιταχύνθηκε, αν και η επίτευξη όλων των υπόλοιπων ορόσημων και στόχων πριν από την τελική προθεσμία εφαρμογής τον Αύγουστο του 2026 για την πλήρη εκταμίευση έως το τέλος του 2026 παραμένει βασική πρόκληση.
Ισορροπημένοι οι κίνδυνοι
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι είναι πτωτικοί, ενώ οι μεσοπρόθεσμοι έως μακροπρόθεσμοι είναι σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι.
Μια περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό και να αποδυναμώσει την ανάπτυξη, ιδίως από τον τουρισμό.
Μεσοπρόθεσμα, ο γεωπολιτικός κατακερματισμός και τα σημεία συμφόρησης στις υποδομές θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τη δραστηριότητα, αν και οι συνεχιζόμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και η περαιτέρω επέκταση στους τομείς της ψηφιακής οικονομίας προσφέρουν σημαντικές ανοδικές δυνατότητες.
Μια υψηλής ποιότητας δημοσιονομική χαλάρωση
Το ΔΝΤ σημειώνει ότι σ σταδιακή δημοσιονομική χαλάρωση μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη και να καλύψει τις αυξανόμενες μακροπρόθεσμες ανάγκες δαπανών.
Η ισχυρή δημοσιονομική απόδοση έχει θέσει το δημόσιο χρέος σε σταθερά πτωτική πορεία, δημιουργώντας περιθώρια για χαμηλότερο πλεόνασμα του προϋπολογισμού. Μεσοπρόθεσμα, το πρωτογενές ισοζύγιο θα πρέπει να σταθεροποιηθεί στο ή πάνω από το επίπεδο που συνάδει με τη σταθεροποίηση του χρέους, το οποίο εκτιμάται σε περίπου -0,5% του ΑΕΠ.
Οποιαδήποτε δημοσιονομική χαλάρωση θα πρέπει να προχωρήσει σταδιακά για να αποφευχθεί η υπερθέρμανση της οικονομίας, στηρίζοντας παράλληλα τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και αντιμετωπίζοντας τις αυξανόμενες πιέσεις στις δαπάνες από τη γήρανση του πληθυσμού, την άμυνα και την κλιματική αλλαγή.
Να καταργηθούν οι μηδενικοί και μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ
Παράλληλα, το Ταμείο αναφέρει ότι οι νέες δαπάνες ή η μείωση των φόρων θα πρέπει να επικεντρωθούν στη στήριξη της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.
Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε δημόσιες επενδύσεις υψηλής ποιότητας στην ενέργεια, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, τις ψηφιακές υποδομές και τις βιώσιμες μεταφορές, όλες υποστηριζόμενες από ισχυρή διαχείριση των δημόσιων επενδύσεων, προστίθεται.
Ταυτόχρονα, τονίζει, οι μηδενικοί και μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ, οι μειώσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης και άλλα μέτρα που βασίζονται στις τιμές για τον μετριασμό του ενεργειακού πληθωρισμού είναι δαπανηρά, κακώς στοχευμένα και στρεβλωτικά, και θα πρέπει να καταργηθούν.
Αντ' αυτού, τονίζει, οι στοχευμένες και προσωρινές μεταβιβάσεις σε συνδυασμό με μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και των υποδομών είναι οι πιο αποτελεσματικοί τρόποι για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών.
Μισθοί
Την ίδια ώρα, επισημαίνει ότι οι αυξήσεις των μισθών στο δημόσιο τομέα δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τον τρέχοντα δείκτη της ΑΤΑ. Ο καθορισμός των μισθών θα πρέπει να παραμείνει συνετός και θα πρέπει να αποφεύγονται περαιτέρω αναθεωρήσεις της ΑΤΑ ή ευρείες αυξήσεις μισθών, ώστε να αποτραπεί η περαιτέρω διεύρυνση του χάσματος αμοιβών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, υπογραμμίζεται.
Επιπλέον, η στρατηγική χρηματοδότησης του Εθνικού Ταμείου Αλληλεγγύης θα πρέπει να διευκρινιστεί και το δημοσιονομικό του κόστος να αξιολογηθεί προσεκτικά.
Επίσης, σημειώνεται ότι οι αυξανόμενες μακροπρόθεσμες πιέσεις στις δαπάνες πρέπει να προβλεφθούν και να αντιμετωπιστούν.
Όσον αφορά την πρόσφατη ολοκληρωμένη φορολογική μεταρρύθμιση, είναι ευπρόσδεκτη αναφέρει και παρέχει μια σταθερή βάση για περαιτέρω βελτιώσεις στο δημοσιονομικό πλαίσιο.
Τράπεζες
Όσον αφορά τον τραπεζικό τομέα παραμένει ανθεκτικός, σημειώνει, υποστηριζόμενος από ισχυρά κεφαλαιακά αποθέματα και αποθέματα ρευστότητας, και βελτιώνοντας την ποιότητα του ενεργητικού.
Η πρόσφατη αυστηροποίηση της μακροπροληπτικής στάσης θα ενισχύσει περαιτέρω την ανθεκτικότητα, σημειώνεται.
Παρά την πρόσφατη ανάκαμψη της πίστωσης, ο τραπεζικός τομέας παρουσιάζει περιορισμένο δυναμισμό, σημειώνει περαιτέρω. Ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις του τομέα είναι μόνο 50%, σε σύγκριση με πάνω από 100% στην ΕΕ κατά μέσο όρο.
Οι εναπομένουσες τριβές στην επίλυση των μη εξυπηρετούμενων δανείων εκτός του τραπεζικού τομέα, οι διαρθρωτικοί περιορισμοί που σχετίζονται με το μέγεθος και τη συγκέντρωση της αγοράς, οι ουλές από την κρίση του 2014 και οι τριβές εντός της τραπεζικής ένωσης της ΕΕ συμβάλλουν σε αυτήν την έλλειψη δυναμισμού.
Περαιτέρω μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της δικαστικής αποτελεσματικότητας, τη μείωση των εμποδίων στις διασυνοριακές τραπεζικές συναλλαγές και οι προσπάθειες για την επίλυση του παλαιού χρέους θα συμβάλουν στην προώθηση του ανταγωνισμού και στην εμβάθυνση της πιστωτικής διαμεσολάβησης.
Εκποιήσεις
Για τα ΜΕΔ, το ΔΝΤ αναφέρει ότι θα πρέπει να αντισταθούμε στις αλλαγές στο πλαίσιο των εκποιήσεων που επιβραδύνουν τη διαδικασία εξυγίανσης.
Μετά από χρόνια συμβιβασμών, το υπάρχον πλαίσιο επιτυγχάνει σε γενικές γραμμές τη σωστή ισορροπία μεταξύ οφειλετών και πιστωτών για την υποστήριξη της εξυγίανσης του χρέους, αναφέρει. Αντίθετα, ορισμένες πρόσφατα προτεινόμενες νομοθετικές αλλαγές θα επιβράδυναν σημαντικά την εξυγίανση και θα αύξαναν το διοικητικό κόστος. Αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει τα κίνητρα των δανειοληπτών, να αυξήσει τον πιστωτικό κίνδυνο και να μειώσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Ο μελλοντικός δανεισμός - για παράδειγμα, για αγοραστές πρώτης κατοικίας ή μικρές επιχειρήσεις - θα γινόταν πιο δύσκολος.
