Η κυπριακή οικονομία πάει καλά, αλλά για να διατηρηθεί η θετική πορεία και να δοθεί νέα ώθηση στην ανάπτυξη, απαιτείται μια σειρά από «δύσκολες» πολιτικές επιλογές σε δημοσιονομικό, χρηματοπιστωτικό, ενεργειακό και θεσμικό επίπεδο. Συγκράτηση του κρατικού μισθολογίου, κατάργηση όλων των αστόχευτων φορολογικών μειώσεων, στόχευση της δημοσιονομικής χαλάρωσης, επίλυση του ενεργειακού προβλήματος και διατήρηση του πλαισίου για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, είναι ορισμένα από τα μέτρα που ζητεί η αποστολή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Κύπρο, η οποία είχε σειρά επαφών από τις 22 Απριλίου έως τις 4 Μαΐου 2026.
Ο επικεφαλής της αποστολής του ΔΝΤ για την Κύπρο, Alex Pienkowski, στη δήλωσή του με την οποία συνοψίζονται τα αποτελέσματα της αποστολής, αναγνωρίζει ότι η κυπριακή οικονομία παραμένει από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες στην ΕΕ, αλλά προειδοποιεί ότι αυτό δεν αρκεί. "Η διατήρηση της μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης θα απαιτήσει την προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στους τομείς του ανθρώπινου κεφαλαίου, της καινοτομίας και του δικαστικού συστήματος", αναφέρει ο κ.Pienkowski.
Το ΥΠΟΙΚ με ανακοίνωσή του δηλώνει ότι συμφωνεί με τις συστάσεις του Ταμείου, με ειδική αναφορά στη στόχευση των δαπανών και τις εκποιήσεις.
Οι συστάσεις
Ο "Π" κωδικοποίησε τις συστάσεις του Ταμείου με τη μορφή δεκαλόγου.
1. «Ποιοτική» δημοσιονομική χαλάρωση, όχι παροχές χωρίς στόχευση
Το ΔΝΤ αποδέχεται ότι η Κύπρος έχει χώρο για σταδιακή δημοσιονομική χαλάρωση, αφού το χρέος έχει μπει σε καθοδική πορεία και τα πλεονάσματα είναι ισχυρά. Ωστόσο ζητεί αυτή η χαλάρωση να είναι «υψηλής ποιότητας», με σταδιακή μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος μόνο μέχρι το σημείο που σταθεροποιεί το χρέος – τοποθετώντας τον στόχο γύρω στο -0,5% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα – και προειδοποιεί ότι κάθε κίνηση πρέπει να γίνεται ώστε να αποφευχθεί η υπερθέρμανση της οικονομίας.
2. Επενδύσεις και ΑΕΠ
Κεντρική σύσταση είναι η κατεύθυνση των πρόσθετων πόρων σε δημόσιες επενδύσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, όπως σε ενέργεια, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ψηφιακές υποδομές και βιώσιμες μεταφορές. Το Ταμείο συνδέει την «ποιοτική» χαλάρωση με την ικανότητα του κράτους να σχεδιάζει και να υλοποιεί τέτοια έργα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ισχυρή διαχείριση δημοσίων επενδύσεων ώστε οι πόροι να μη χαθούν σε αποσπασματικές δαπάνες.
3. Τέλος στις οριζόντιες φοροελαφρύνσεις
Το ΔΝΤ ζητεί την κατάργηση των μη στοχευμένων μέτρων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, όπως οι μειώσεις συντελεστών ΦΠΑ και οι οριζόντιες περικοπές ειδικών φόρων κατανάλωσης. Τα παραπάνω μέτρα τα χαρακτηρίζει «δαπανηρά, κακώς στοχευμένα και στρεβλωτικά» και ζητεί να αποσυρθούν και να αντικατασταθούν από προσωρινά και αυστηρά στοχευμένα επιδόματα σε ευάλωτα νοικοκυριά, σε συνδυασμό με μέτρα βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας και των υποδομών.
4. Συγκράτηση κρατικού μισθολογίου
Στο μέτωπο των μισθών, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι αυξήσεις στο δημόσιο πρέπει να παραμείνουν εντός του πλαισίου που ορίζει η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) και να αποφευχθούν νέες γενικευμένες αναθεωρήσεις ή επιπλέον αυξήσεις. Προειδοποιεί ότι μια πιο γενναιόδωρη πολιτική μισθών θα διευρύνει περαιτέρω το χάσμα μισθολογικού κόστους μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με κίνδυνο να πλήξει την ανταγωνιστικότητα και να πιέσει τις δαπάνες σε βάρος άλλων προτεραιοτήτων.
5. Σχεδιασμός για γήρανση, υγεία, άμυνα και κλίμα
Το Ταμείο προειδοποιεί ότι οι μακροπρόθεσμες πιέσεις στις δαπάνες –κυρίως από συντάξεις και υγεία αλλά και από άμυνα, κλιματική μετάβαση και υποδομές– θα αυξηθούν σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Χαιρετίζει την πρόταση για σταδιακή δημιουργία χρηματοοικονομικών αποθεμάτων στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, αλλά ζητεί συνολικό σχεδιασμό για το πώς θα αντιμετωπιστεί το βάρος της γήρανσης χωρίς να εκτροχιαστεί το δημόσιο χρέος.
6. Εμβάθυνση της φορολογικής μεταρρύθμισης
Η πρόσφατη ευρεία φορολογική μεταρρύθμιση χαρακτηρίζεται ως βήμα στη σωστή κατεύθυνση, αλλά όχι ως έργο ολοκληρωμένο. Το ΔΝΤ συστήνει συνέχιση των αλλαγών με στόχο την διεύρυνση της φορολογικής βάσης, τη μείωση του κατακερματισμού στη φορολογία εισοδημάτων κεφαλαίου, την υλοποίηση της αναβληθείσας περιβαλλοντικής φορολογικής μεταρρύθμισης και την ενίσχυση της επαναλαμβανόμενης φορολογίας ακίνητης περιουσίας, ώστε το σύστημα να γίνει πιο αποδοτικό και φιλικό προς την ανάπτυξη.
7. Στήριξη της πιστωτικής επέκτασης
Το ΔΝΤ χαρακτηρίζει περιορισμένη τη δυναμική του τραπεζικού τομέα παρά την πρόσφατη ανάκαμψη της πιστωτικής δραστηριότητας. Οι δυσκολίες στην επίλυση των μη εξυπηρετούμενων δανείων εκτός του τραπεζικού τομέα, οι διαρθρωτικοί περιορισμοί που σχετίζονται με το μέγεθος και τη συγκέντρωση της αγοράς, τα σημάδια της κρίσης του 2014 και οι τριβές εντός της τραπεζικής ένωσης της ΕΕ συμβάλλουν όλα σε αυτή την έλλειψη δυναμισμού. Το Ταμείο προτείνει τη βελτίωση της δικαστικής αποτελεσματικότητας, τη μείωση των φραγμών στις διασυνοριακές τραπεζικές συναλλαγές και προσπάθειες για την επίλυση των παλαιών χρεών.
8. Αντίσταση σε αλλαγές στις εκποιήσεις
Στο τραπεζικό μέτωπο, το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι οι τράπεζες εμφανίζουν υψηλούς δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας, με σταθερή μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παράλληλα, χαιρετίζει τη σταδιακή αυστηροποίηση της μακροπροληπτικής πολιτικής –όπως η αύξηση του αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος στο 1,5% από το 2026– και προειδοποιεί ότι οι πιέσεις για χαλάρωση του πλαισίου εκποιήσεων πρέπει να απορριφθούν, καθώς θα επιβραδύνουν την επίλυση προβληματικών δανείων, θα αυξήσουν τον πιστωτικό κίνδυνο και θα υπονομεύσουν την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ειδικά για νέους δανειολήπτες και ΜμΕ.
Στο μέτωπο των ΜΕΔ, το ΔΝΤ σημειώνει ότι, παρά την πρόοδο, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που έχουν μεταφερθεί εκτός τραπεζικού συστήματος, δεν επιλύονται με την ίδια ταχύτητα. Προκρίνει την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων στη δικαιοσύνη –ταχύτερη εκδίκαση, εξειδίκευση, επαρκής στελέχωση και ψηφιοποίηση– ώστε να βελτιωθεί η συνολική διαδικασία επίλυσης χρέους και να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός.
9. Στροφή σε δεξιότητες, καινοτομία και αξιοποίηση της ΤΝ
Με την απασχόληση ήδη σε υψηλά επίπεδα και την ανεργία στο χαμηλότερο σημείο από το 2008, το Ταμείο τονίζει ότι η μελλοντική ανάπτυξη θα εξαρτηθεί περισσότερο από την παραγωγικότητα και τις επενδύσεις παρά από την προσθήκη νέων εργαζομένων. Ζητεί ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων στο εκπαιδευτικό σύστημα, προγράμματα αναβάθμισης και επανεκπαίδευσης του υφιστάμενου εργατικού δυναμικού και προώθηση της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης – ιδιαίτερα από τις ΜμΕ – με παράλληλα μέτρα στήριξης των εργαζομένων στην περίοδο μετάβασης.
10. Ενεργειακή μετάβαση με διασύνδεση και ανταγωνισμό
Τέλος, το ΔΝΤ δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ενεργειακή πολιτική, τονίζοντας ότι το σημερινό, έντονα πετρελαιοκεντρικό και μη διασυνδεδεμένο σύστημα ηλεκτρισμού, επιβαρύνει το κόστος και τις εκπομπές ρύπων. Προτείνει επιτάχυνση των επενδύσεων σε ηλεκτρική διασύνδεση, υποδομές LNG και ολοκλήρωση του πλαισίου της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού.
