Έφτασε η συζήτηση για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Κρήτης, γνωστή πλέον ως Great Sea Interconnector (GSI), να θυμίζει διαλόγους από παλιά ελληνική κωμωδία. Μόνο που, αντί για τον αξέχαστο Γιάννη Γκιωνάκη να υποδύεται τον Μπρίλη στα «Κίτρινα Γάντια» και να ρωτά με περίσσια αφέλεια «Πορτοκαλάδα θέτε; Από πορτοκάλια;», εδώ βλέπουμε το ίδιο ακριβώς ύφος σε Ευρωπαίους και κρατικούς αξιωματούχους, καθώς αναρωτιούνται αν τελικά θέλουμε τον GSI…
Την Τετάρτη αλλά και την Πέμπτη αφιερώσαμε την εκπομπή «Show me the Money» στο ραδιόφωνο του «Πολίτη 107,6» σχεδόν αποκλειστικά στον GSI. Καιρό είχα να χαρώ τόσο μια έντονη συζήτηση με τον συμπαρουσιαστή μου, Γιάννη Σεϊτανίδη. Αυθόρμητα πήραμε θέση και επιχειρηματολογήσαμε: ο Γιάννης υπέρ και εγώ κατά της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Και για να ξεκαθαρίσω, αυτό δεν αντατοκρίνεται κατ’ ανάγκη στην προσωπική μας άποψη αλλά θελήσαμε να εξετάσουμε το θέμα σφαιρικά.
Από την πλευρά της υποστήριξης του έργου, το επιχείρημα είναι ότι αποτελεί κορυφαία ευρωπαϊκή και κυπριακή προτεραιότητα. Αν εννοούμε όσα διακηρύσσουμε, τότε οι εργασίες και οι πληρωμές πρέπει να ξεκινήσουν άμεσα. Ειδικά για την Ελλάδα το ζήτημα προσλαμβάνει πλέον διαστάσεις εθνικής κυριαρχίας, καθώς οι εργασίες διακόπηκαν από την Τουρκία σε θαλάσσια περιοχή που δεδηλωμένα της ανήκει. Χωρίς το έργο αυτό, η Κύπρος κινδυνεύει να παρουσιάσει ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα χρόνια και δεν θα μπορέσει να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της για την πράσινη μετάβαση. Αυτό θα συνεπάγεται τεράστιο οικονομικό κόστος σε φορολογία ρύπων –ακόμη κι αν δεχτούμε, κυνικά, ότι ελάχιστα μας ενδιαφέρει το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα. Με άλλα λόγια, η Κυπριακή Δημοκρατία και οι πολίτες της είναι αυτοί που θα είχαν το μεγαλύτερο όφελος, εξασφαλίζοντας παράλληλα και τη χρηματοδότηση ύψους 670 εκατομμυρίων ευρώ από την ΕΕ για την κατασκευή του.
Στα θετικά πρέπει να προσμετρηθεί και η γεωπολιτική διάσταση. Το έργο αλλάζει το στάτους κβο στην περιοχή, αφού για πρώτη φορά μετά την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ παρακάμπεται η Τουρκία και η οθωμανική της εμμονή ότι τίποτα σημαντικό δεν μπορεί να γίνει στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς τη δική της έγκριση. Την ίδια ώρα, το καλώδιο θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν γέφυρα για περαιτέρω διασύνδεση με το Ισραήλ και τον Λίβανο, καθιστώντας την Κύπρο ισχυρό «παίκτη» στην περιοχή. Μόνο που αυτή η Κύπρος, όπως αποδεικνύεται, δεν μπορεί να γίνει παίκτης. Το πολύ-πολύ να γίνει... Μπρίλης.
Επειδή τα πράγματα είναι σοβαρά, οφείλουμε να κοιτάξουμε τους αριθμούς. Και οι αριθμοί μάς λένε ξεκάθαρα πως το έργο, έτσι όπως είναι σχεδιασμένο, δεν βγαίνει. Αυτό δεν έχει να κάνει με το αν το θέλει η Κυπριακή Δημοκρατία ή αν φοβόμαστε την Τουρκία (που προφανώς είναι πρόβλημα) αλλά με το αν το αντέχει η τσέπη μας. Και η απάντηση είναι πως δεν το αντέχει. Η μελέτη βιωσιμότητας, που ανατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), αναμένεται να επιβεβαιώσει αυτό που ήδη δείχνουν τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών της Κύπρου: ότι με τον καταμερισμό του κόστους στο 67% για τους Κύπριους καταναλωτές και στο 33% για τους Έλληνες, οι λογαριασμοί του ηλεκτρικού ρεύματος στην Κύπρο θα πνίξουν την οικονομία. Μια οικονομία που ήδη πληρώνει βαρύ τίμημα για διαχρονικά λάθη και παραλείψεις.
Αποδεικνύεται, τελικά, δείγμα μικρομεγαλοϊδεατισμού το να θέλεις να γίνεις «ενεργειακός παίκτης» χωρίς να έχεις λύσει τα βασικά σου προβλήματα, τόσο τα ενεργειακά όσο και τα πολιτικά. Έναν τέτοιο ρόλο θα μπορούσες να τον διεκδικήσεις με λυμένο το Κυπριακό –με καλώδιο που θα περιλαμβάνει και την Τουρκία– ή αν το κόστος επιμεριζόταν συνολικά και ισότιμα σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο. Αν, δηλαδή, το βάρος μοιραζόταν στους καταναλωτές της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ, του Λιβάνου, ακόμη και της Συρίας. Αυτό μάλιστα, θα ήταν ένας πραγματικός Great Sea Interconnector. Όχι αυτό που έχουμε σήμερα μπροστά μας.
Το γιατί δεν τολμούμε να πούμε την αλήθεια στην ΕΕ, στην Ελλάδα και στους Κύπριους καταναλωτές είναι ζήτημα που άπτεται καθαρά του πολιτικού κεφαλαίου της κυβέρνησης και του διπλωματικού εκτοπίσματος της χώρας. Πολιτικά, η κυβέρνηση παραμένει εκτεθειμένη, καθώς «νεκρανέστησε» το έργο από την εποχή του Euroasia και δεν θα είναι εύκολο να εξηγήσει γιατί το έπραξε, ενώ οι αριθμοί φώναζαν πως δεν είναι βιώσιμο. Την ίδια δυσκολία αντιμετωπίζει και στο διπλωματικό πεδίο. Ώρες ατελείωτες ξοδεύτηκαν από Προέδρους της Δημοκρατίας και υπουργούς για να συζητούν το θέμα με ομολόγους τους σε ΕΕ, Ελλάδα και Ισραήλ. Τι θα τους πούμε τώρα; Ότι τους τρώγαμε τον χρόνο; Αλήθεια, θα κάνουμε και τους έκπληκτους όταν παραλάβουμε τις εκθέσεις της ΕΤΕπ;
