Ο δρόμος Πάφου - Πόλης Χρυσοχούς αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο πολυσυζητημένα έργα υποδομής στην Κύπρο. Η μακρά πορεία σχεδιασμού, οι αλλεπάλληλες αλλαγές, οι καθυστερήσεις και οι επαναπροκηρύξεις έχουν μετατρέψει το έργο σε χαρακτηριστική περίπτωση δημόσιου έργου του οποίου το κόστος αυξάνεται διαρκώς με την πάροδο του χρόνου.
Η συζήτηση που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη δεν αφορά μόνο την αναγκαιότητα του έργου ή τα τεχνικά του χαρακτηριστικά, αλλά και το κατά πόσον οι συνεχείς καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων οδηγούν τελικά σε σημαντική επιβάρυνση του κόστους για τον φορολογούμενο.
Το ιστορικό
Η χάραξη του δρόμου είχε ενσωματωθεί στον χωροταξικό σχεδιασμό της περιοχής ήδη από το 2003, ενώ το 2006 ξεκίνησε διαδικασία σύναψης σύμβασης DBFO, μελέτη (Design), κατασκευή (Build), χρηματοδότηση (Finance) και λειτουργία (Operate) για την κατασκευή οδικού άξονα τετραπλής κατεύθυνσης που θα συνέδεε την Πάφο με την Πόλη Χρυσοχούς.
Την περίοδο 2008-2011 πραγματοποιήθηκαν διαπραγματεύσεις με κοινοπρακτικά σχήματα, χωρίς ωστόσο να υπάρξει συμφωνία για την υλοποίηση του έργου. Ακολούθησε το 2012 η ανάκληση των παλαιών απαλλοτριώσεων, με διατήρηση ωστόσο της προβλεπόμενης διέλευσης μέσω «λευκής ζώνης».
Κατά την περίοδο εκείνη, το συνολικό κατασκευαστικό κόστος για το έργο τετραπλής κατεύθυνσης εκτιμάτο λίγο πιο πάνω από τα €200 εκατ. Η εξέλιξη των δεδομένων τα επόμενα χρόνια ανέδειξε τη σημαντική διαφοροποίηση που μπορεί να επιφέρει ο χρόνος στο κόστος μεγάλων δημόσιων έργων.
Η πιο πρόσφατη μορφή του έργου άρχισε να διαμορφώνεται το 2018 με τη νέα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για το τμήμα 1 του δρόμου, το οποίο εκτείνεται από την Αγία Μαρινούδα μέχρι το Στρουμπί και έχει μήκος περίπου 15,5 χιλιομέτρων. Το συγκεκριμένο τμήμα περιλαμβάνει δύο σήραγγες και πέντε κοιλαδογέφυρες, γεγονός που αυξάνει τον βαθμό τεχνικής δυσκολίας και κατ’ επέκταση το κόστος κατασκευής.
Ο σχετικός διαγωνισμός δημοσιεύθηκε το 2019 και το έργο κατακυρώθηκε το 2021 στην τότε Intrakat, σήμερα Aktor, έναντι του ποσού €72,979 εκατ. πλέον ΦΠΑ. Στον ίδιο διαγωνισμό είχαν κατατεθεί και άλλες προσφορές που κυμαίνονταν από περίπου €78 εκατ. έως σχεδόν €99 εκατ.
Η σύμβαση προέβλεπε ολοκλήρωση του έργου μέχρι τον Νοέμβριο του 2024. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Τμήματος Δημοσίων Έργων, μέχρι τον Οκτώβριο του 2024 η πρόοδος του έργου περιοριζόταν στο 21,1% και οι εργασίες είχαν ουσιαστικά επιβραδυνθεί σημαντικά ήδη από τον Απρίλιο του ίδιου έτους.
Παράλληλα, αυξήθηκαν και οι απαιτήσεις του εργολάβου σε σχέση με το έργο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι αρχικές απαιτήσεις για πρόσθετο κόστος και παράταση χρόνου αυξήθηκαν σταδιακά, με αποτέλεσμα το έργο να οδηγηθεί τελικά σε τερματισμό της σύμβασης και επαναπροκήρυξη.
Μέχρι σήμερα, εκτιμάται ότι έχουν καταβληθεί περίπου €16 εκατ. για εργασίες που εκτελέστηκαν στο πλαίσιο της πρώτης σύμβασης.
Η επαναπροκήρυξη του έργου πραγματοποιήθηκε το 2025 με εκτιμώμενη αξία €90,2 εκατ. παρά το γεγονός ότι από το 2019 υπήρχαν ήδη προσφορές που ξεπερνούσαν κατά πολύ τα €90 εκατ. Το Τμήμα Δημοσίων Έργων ανέφερε ότι η νέα εκτίμηση βασίστηκε στην εναπομείνασα εργασία, καθώς και στην αύξηση του κόστους των κατασκευαστικών υλικών που καταγράφηκε τα τελευταία χρόνια.
Ωστόσο, οι προσφορές που υποβλήθηκαν τον Απρίλιο του 2026 κινήθηκαν σε αισθητά υψηλότερα επίπεδα. Συγκεκριμένα, οι δύο προσφορές που κατατέθηκαν ανήλθαν στα €124,85 εκατ. και €128,935 εκατ. αντίστοιχα, χωρίς ΦΠΑ.
Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ακρίβειας στις εκτιμήσεις κόστους μεγάλων δημόσιων έργων, ιδιαίτερα σε περιόδους όπου το κατασκευαστικό κόστος μεταβάλλεται σημαντικά λόγω διεθνών οικονομικών συνθηκών, ανατιμήσεων σε πρώτες ύλες και αυξημένων τεχνικών απαιτήσεων.
Το κόστος
Παράγοντες του κατασκευαστικού τομέα επισημαίνουν ότι η αύξηση του κόστους δεν συνδέεται μόνο με τις γενικότερες ανατιμήσεις, αλλά και με τη φύση του ίδιου του έργου, καθώς πρόκειται για ένα τεχνικά σύνθετο έργο με σημαντικές γεφυροποιίες και υπόγειες διαβάσεις. Επιπρόσθετα, σημειώνεται ότι η διακοπή και επανεκκίνηση μεγάλων έργων συχνά επιβαρύνει περαιτέρω το συνολικό κόστος υλοποίησης.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη διαφοροποίηση που έχει προκύψει με την πάροδο του χρόνου. Από την εκτίμηση των €200 εκατ. περίπου για ολόκληρο τον δρόμο τετραπλής κατεύθυνσης την περίοδο 2006-2011, το κόστος για ένα μόνο τμήμα του έργου εμφανίζεται σήμερα να υπερβαίνει τα €124 εκατ.
Με βάση τις σημερινές ενδείξεις της αγοράς, εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η συνολική δαπάνη για την ολοκλήρωση του οδικού άξονα ενδέχεται να κινηθεί σε σημαντικά υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις, ιδιαίτερα εάν ληφθούν υπόψη οι πρόσθετες εργασίες, οι προηγούμενες πληρωμές, καθώς και τυχόν αξιώσεις που παραμένουν ανοικτές.
Η στάση της ΕΥ
Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρέθηκαν κατά καιρούς και οι παρεμβάσεις του πρώην Γενικού Ελεγκτή, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο οποίος είχε εκφράσει διαχρονικά επιφυλάξεις για το έργο, κυρίως σε σχέση με τη βιωσιμότητα και τη σχέση κόστους-οφέλους.
Σε εκθέσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας είχε επισημανθεί ότι το έργο χαρακτηριζόταν από υψηλό κόστος σε σχέση με τα κυκλοφοριακά δεδομένα της περιοχής, ενώ παράλληλα είχαν τεθεί ζητήματα σχεδιασμού και οικονομικής αποδοτικότητας. Εκ του αποτελέσματος ο τρόπος παρέμβασης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας δεν συνεισέφερε στην ολοκλήρωση του έργου.
Από την άλλη πλευρά, υποστηρικτές του έργου τονίζουν ότι η Πόλη Χρυσοχούς παραμένει μία από τις περιοχές της Κύπρου με περιορισμένη οδική σύνδεση με τα μεγάλα αστικά κέντρα, υποστηρίζοντας ότι η κατασκευή του δρόμου θεωρείται κρίσιμη για την αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής.
Τα επόμενα βήματα
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι καθοριστικό για την πορεία του έργου. Η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα επιβεβαιώσει τη θέση της υπέρ της υλοποίησης του δρόμου, χαρακτηρίζοντάς το έργο δημοσίου συμφέροντος.
Την ίδια στιγμή, η νέα διαδικασία βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο αξιολόγησης. Το βασικό ζητούμενο παραμένει κατά πόσο θα προχωρήσει άμεσα η κατακύρωση ή αν θα υπάρξει νέος κύκλος καθυστερήσεων και επανασχεδιασμών.
Η μέχρι σήμερα πορεία του έργου καταδεικνύει πάντως ότι κάθε νέα καθυστέρηση συνοδεύεται και από υψηλότερο κόστος κατασκευής, σε μια περίοδο όπου τα μεγάλα έργα υποδομής επηρεάζονται ολοένα περισσότερο από τις μεταβολές στις διεθνείς αγορές και το αυξανόμενο κόστος των τεχνικών έργων.
«Εργο ζωής» για την περιοχή, λέει ο δήμαρχος Γιώτης Παπαχριστοφή
Ο δήμαρχος Πόλης Χρυσοχούς, Γιώτης Παπαχριστοφή, μιλώντας στον «Π» ανέφερε πως ο αυτοκινητόδρομος Πάφου - Πόλης Χρυσοχούς θα δώσει πραγματική ανάσα στην περιοχή του διαμερίσματος Πόλης Χρυσοχούς μετά την αποπεράτωσή του. Πρόκειται, όπως είπε, για ένα έργο που η περιοχή αναμένει εδώ και πάρα πολλά χρόνια και το οποίο με την ολοκλήρωσή του θα απαλλάξει τους κατοίκους από την ταλαιπωρία των μετακινήσεων, ενώ παράλληλα αναμένεται να προσελκύσει επενδυτές.
Όπως εξήγησε, η μεγάλη απόσταση της περιοχής από τις άλλες επαρχίες και από τα αεροδρόμια αποτελούσε μέχρι σήμερα ανασταλτικό παράγοντα. Με τη δημιουργία του αυτοκινητόδρομου, σημείωσε, οι επενδυτές θα δουν την περιοχή με πολύ θετικό μάτι, γεγονός που θα συμβάλει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, δίνοντας τη δυνατότητα στους νέους ανθρώπους και γενικότερα στον κόσμο να παραμείνουν σε αυτή την πανέμορφη περιοχή.
Ο κ. Παπαχριστοφή χαρακτήρισε τον αυτοκινητόδρομο ως «έργο ζωής» για την περιοχή του Κόλπου Χρυσοχούς, σημειώνοντας πως αναμένεται με πολύ αγάπη από τους κατοίκους. Πρόσθεσε ακόμη ότι το έργο δεν θα εξυπηρετεί μόνο την Πόλη Χρυσοχούς και την Πάφο, αλλά και όλα τα χωριά της επαρχίας που βρίσκονται μετά την Πάφο, από την Τσάδα και κάτω.
Η υλοποίηση του έργου, τόνισε, θα συμβάλει σημαντικά στην εξυπηρέτηση τόσο των ντόπιων όσο και των ξένων επισκεπτών.
«Θα ενωθούμε, θα λιγοστέψει η απόσταση και για τους ξένους αλλά και για τους ντόπιους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ερωτηθείς κατά πόσο θεωρεί ότι οι διαδικασίες βρίσκονται πλέον σε καλό δρόμο, ο δήμαρχος απάντησε θετικά, αναφέροντας πως αναμένουν την επίσκεψη του υπουργού Μεταφορών Επικοινωνιών και Έργων στην Πόλη Χρυσοχούς στις 28 Μαΐου, στο πλαίσιο ενημέρωσης τόσο για το λιμανάκι του Λατσιού όσο και για τις εξελίξεις που αφορούν τον αυτοκινητόδρομο.
