Βαρύ είναι το τίμημα της γεωπολιτικής κρίσης στον τομέα της ενέργειας, με τις τιμές καυσίμων να καταγράφουν σημαντική αύξηση από την έναρξη του πολέμου τόσο στην Κύπρο όσο και στην ΕΕ, ενώ η αβεβαιότητα που κυριαρχεί κάνει αβέβαιη την όποια πρόβλεψη για τις τιμές το επόμενο διάστημα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή που επεξεργάστηκε ο «Π», από τις 23 Φεβρουαρίου (προ πολέμου) μέχρι και τις 25 Μαΐου, η μέση τιμή της βενζίνης 95 οκτανίων στην Κύπρο (τιμές μετά τους φόρους) παρουσιάζει αύξηση 8,7% και στην ΕΕ άνοδο 8,5%. Μεγαλύτερη είναι η αύξηση για το πετρέλαιο κίνησης φθάνοντας το 16,2% για την Κύπρο και 15,2% για την ΕΕ.
Σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση των διαθέσιμων στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από την υπηρεσία, η μέση λιανική τιμή πώλησης στην Κύπρο (με φόρους) της βενζίνης 95 οκτανίων και του πετρελαίου κίνησης για το έτος 2026, ανήλθε στα €1.431 και €1.618 ανά λίτρο αντίστοιχα.
Συγκριτικά με τα κράτη μέλη και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο τιμών για το 2026, η Κύπρος κατατάσσεται ως η 3η φθηνότερη για την βενζίνη 95 οκτανίων και ως η 9η φθηνότερη για το πετρέλαιο κίνησης.
Όσον αφορά τις τιμές από τις 10 Μαΐου μέχρι και τις 3 Ιουνίου, η τιμή του πετρελαίου κίνησης παρουσίασε, κατά μέσο όρο, μείωση περίπου 9 σεντ ανά λίτρο στη λιανική αγορά. Αντίθετα, η βενζίνη 95 οκτανίων κατέγραψε κατά την ίδια περίοδο μέση αύξηση περίπου 5 σεντ ανά λίτρο.
Αυξημένη αβεβαιότητα
Ο διευθυντής της υπηρεσίας Κωνσταντίνος Καραγιώργης, δήλωσε στον «Π» ότι «στην παρούσα φάση δεν είναι δυνατό να διατυπωθούν ασφαλείς προβλέψεις για την πορεία των τιμών των καυσίμων, καθώς η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές παραμένει ιδιαίτερα αυξημένη».
«Η συνέχιση των εχθροπραξιών και η μη επίτευξη οριστικής συμφωνίας σχετικά με τη σύγκρουση στην περιοχή του Ιράν εξακολουθούν να επηρεάζουν τις διεθνείς αγορές ενέργειας, γεγονός που αντανακλάται άμεσα στις διακυμάνσεις των τιμών των καυσίμων», τονίζει.
Ως εκ τούτου, υποδεικνύει, δεν μπορούν να διατυπωθούν αξιόπιστες εκτιμήσεις για τη μελλοντική πορεία των τιμών, καθώς οποιαδήποτε εξέλιξη στο γεωπολιτικό περιβάλλον ενδέχεται να επηρεάσει άμεσα το κόστος των πετρελαιοειδών προϊόντων.
Παρά ταύτα, τονίζει, τα διαθέσιμα στοιχεία καταδεικνύουν ότι οι προσπάθειες που καταβάλλονται για την επίτευξη συμφωνίας έχουν συμβάλει στην αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών. Ειδικότερα, από τις 20 Μαΐου καταγράφεται πτωτική τάση στις τιμές Platts, δηλαδή στις τιμές με τις οποίες τα διυλιστήρια διαθέτουν τα καύσιμα στην αγορά. «Οι μειώσεις αυτές αναμένεται να μεταφερθούν σταδιακά και στις λιανικές τιμές, χωρίς ωστόσο να μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη η συνέχιση της τάσης αυτής, λόγω της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας», αναφέρει.
Εφόσον διατηρηθούν τα δεδομένα που καταγράφονται τις τελευταίες δεκαπέντε περίπου ημέρες στις τιμές Platts, προσθέτει, αναμένεται να σημειωθούν περαιτέρω μειώσεις στις λιανικές τιμές του πετρελαίου κίνησης, καθώς και μειώσεις στις τιμές της βενζίνης 95 οκτανίων κατά το προσεχές διάστημα.
«Ωστόσο, η αβεβαιότητα εξακολουθεί να παραμένει υψηλή και οι έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας ενδέχεται να συνεχιστούν όσο δεν επιτυγχάνεται οριστική συμφωνία και δεν τερματίζονται οι εχθροπραξίες. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε εκτίμηση για τη μελλοντική πορεία των τιμών θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη επιφύλαξη, έως ότου υπάρξουν σαφείς ενδείξεις αποκλιμάκωσης της κατάστασης και σταθεροποίησης των διεθνών αγορών».
Πλήγμα σε ανταγωνιστικότητα
Η άνοδος στις τιμές της ενέργειας προβληματίζει και τις επιχειρήσεις καθώς αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητά τους.
«Χωρίς προσιτή ενέργεια η πραγματική οικονομία δεν μπορεί να αποδώσει το πλήρες εύρος των αναπτυξιακών της δυνατοτήτων. Παράλληλα οι υψηλές τιμές της ενέργειας προκαλούν σπιράλ ανατιμήσεων σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα και στο κόστος προϊόντων και υπηρεσιών οδηγώντας σε αφύπνιση του τέρατος του πληθωρισμού. Αυτό με τη σειρά του ενεργοποιεί τον μοναδικό αμυντικό μηχανισμό που είναι η αύξηση των επιτοκίων. Αυτά τα τρία συνδυαστικά (μειωμένη ανάπτυξη, πληθωριστικές πιέσεις και αυξημένα επιτόκια) καταπονούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενώ στερούν και κρατικά έσοδα», δήλωσε στον «Π» ο γενικός διευθυντής της ΟΕΒ, Μιχάλης Αντωνίου.
«Οι εξελίξεις στις τιμές της ενέργειας εξακολουθούν να αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και το κόστος διαβίωσης των νοικοκυριών. Για μια νησιωτική οικονομία όπως η Κύπρος, η ενεργειακή ασφάλεια και η συγκράτηση του ενεργειακού κόστους αποτελούν στρατηγικές προτεραιότητες», δήλωσε στον «Π» ο γ.γ. του ΚΕΒΕ, Φιλόκυπρος Ρουσουνίδης.
Το ΚΕΒΕ θεωρεί ότι απαιτείται η επιτάχυνση όλων των μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κόστους ηλεκτρισμού, όπως η μεγαλύτερη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης, η ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών και η προώθηση σύγχρονων εργαλείων ενεργειακής διαχείρισης.
«Η διατήρηση ανταγωνιστικών τιμών ενέργειας δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα. Είναι προϋπόθεση για βιώσιμη ανάπτυξη, προσέλκυση επενδύσεων, ενίσχυση της παραγωγικότητας και διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής», τονίζει.
