Σε παρουσίαση της αναβάθμισης του πλαισίου επενδύσεων του ΤΚΑ και του τρόπου αποπληρωμής του χρέους του κράτους σε συνάρτηση με τα δημόσια οικονομικά, προχώρησε την Πέμπτη ο επικεφαλής της διεύθυνσης Οικονομικής Πολιτικής και Ευρωπαϊκών Θεμάτων του Υπουργείου Οικονομικών, Διονύσης Διονυσίου, στο πλαίσιο της συνεδρίας του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος.
Όπως αναφέρεται στην παρουσίαση που εξασφάλισε ο «Π», η κυβέρνηση καλείται να καθορίσει νέο πλαίσιο για τις επενδύσεις του ΤΚΑ με τον τερματισμό του δανεισμού του κράτους από το ΤΚΑ και τη σταδιακή αποπληρωμή του υφιστάμενου χρέους από το κράτος προς το ΤΚΑ.
Η απόφαση συνδέεται άμεσα με τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, τη μελλοντική επενδυτική πολιτική του ΤΚΑ και τη διαχείριση του δημοσίου χρέους.
Κεντρικός άξονας, τονίζεται, είναι η εξισορρόπηση τριών παραμέτρων: βιωσιμότητα ΤΚΑ, δημοσιονομική σταθερότητα και διαχειρισιμότητα δανεισμού της Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με το ΥΠΟΙΚ, το βασικό ζητούμενο πολιτικής είναι η εξεύρεση του σεναρίου το οποίο υπηρετεί καλύτερα το δημόσιο συμφέρον, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.
Ο υπουργός Εργασίας δήλωσε ότι «η αποπληρωμή των δόσεων θα διασυνδεθεί με το δημόσιο χρέος. Το κράτος θα πληρώνει δόσεις όταν το χρέος είναι κάτω από συγκεκριμένο ποσοστό του ΑΕΠ, που θα συμφωνηθεί».
Παράλληλα, ανέφερε ότι οι δόσεις του κράτους προς το Ταμείο θα μεταφέρονται ετησίως στον ίδιο λογαριασμό επενδύσεων, με τα χρήματα να επενδύονται «μέσα στα πλαίσια χαμηλού και επιμετρημένου κινδύνου».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, κατά το 2025 τα έσοδα του ΤΚΑ ανήλθαν στα €3,47 δισ. από €1,49 δισ. το 2016, δηλαδή αυξήθηκαν πέραν του διπλάσιου μέσα σε μια δεκαετία, απόρροια τόσο της βελτίωσης που παρουσίασαν οι συνθήκες στην αγορά εργασίας με συνεπακόλουθες αυξήσεις στις συνεισφορές προς το ταμείο από τους εργοδότες του ιδιωτικού τομέα και τους εργαζόμενους στην οικονομία, όσο και της αύξησης των συντελεστών εισφορών στο ταμείο ανά πενταετία, από το 2009 και μετέπειτα.
Παράλληλα, οι δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης προς το ΤΚΑ παρουσίασαν σημαντική αύξηση κατά τη δεκαετία 2016-2025, της τάξης του 10,8 % κατά μέσον όρο, από €483 εκατ. το 2016 σε €1,2 δισ. το 2025, λόγω κυρίως της αύξησης των τόκων πληρωτέων επί του αποθεματικού που διαθέτει το ταμείο ως επένδυση στην κεντρική κυβέρνηση, απόρροια της σημαντικής αύξησης των επιτοκίων τέλος της περιόδου των σημαντικών πλεονασμάτων του ταμείου και της κεφαλαιοποίησης των τόκων.
Σενάρια
Όπως σημειώνεται, ο μέχρι σήμερα δανεισμός από το ΤΚΑ, κάλυπτε μέρος των χρηματοδοτικών αναγκών της Δημοκρατίας και αναχρηματοδοτούσε προγραμματισμένες αγορές χρέους μειώνοντας την ανάγκη για δανεισμό από τις αγορές. Παράλληλα, βοήθησε στη μείωση του δημόσιου χρέους στο 55,3% του ΑΕΠ τέλος του 2025, κάτω από το όριο 60% του Μάαστριχτ.
Παρ’ όλα αυτά, τονίζεται, η έναρξη της σταδιακής αποπληρωμής του αποθεματικού του ΤΚΑ, καθώς επίσης και ο τερματισμός δανεισμού της κεντρικής κυβέρνησης από το ταμείο, κρίνονται σε αυτό το στάδιο ως αναγκαία, στο πλαίσιο της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης και της πρόνοιας για την επενδυτική πολιτική του ΤΚΑ και την αποκλειστική διαχείρισή του από το ταμείο.
Στις βασικές παραδοχές ανάλυσης, περιλαμβάνεται μέσος ρυθμός ανάπτυξης πραγματικού ΑΕΠ 2%, μέσος πληθωρισμός 2%, μέσο επιτόκιο δανεισμού από τις αγορές 3,5% και μέση απόδοση νέων επενδύσεων 3,5-5%. Ο ορίζοντας προβλέψεων είναι τα έτη 2026-2060. Στην ανάλυση συνυπολογίζονται το κόστος της φορολογικής μεταρρύθμισης, οι δαπάνες για την άμυνα (SAFE) και η αύξηση των συντελεστών συνεισφοράς στο ΤΚΑ μέχρι το 2039.
Το σενάριο που παρουσιάζεται προβλέπει το επιτόκιο να είναι 1%, σταδιακή αποπληρωμή της υφιστάμενης οφειλής του κράτος (0,3% του ΑΕΠ) και τερματισμό δανεισμού από το ΤΚΑ, ένα σενάριο που παρέχει μιαν ισορροπημένη μετάβαση, με ηπιότερο ρυθμό αποπληρωμής και διαχειρίσιμες, αλλά αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης.
Το αποθεματικό του νέου λογαριασμού του ΤΚΑ τέλος του 2060, εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα €79,5 δισ. Το αποθεματικό του ΤΚΑ ως επένδυση στην κεντρική κυβέρνηση αναμένεται να μειωθεί στα €2,9 δισ. τέλος του 2060.
Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ συνεχίζει να ακολουθεί καθοδική πορεία και από 55,3% το 2025 μειώνεται στο 25,4% τέλος του 2060.
Το δημοσιονομικό ισοζύγιο της κεντρικής κυβέρνησης για την περίοδο 2026-2060 εκτιμάται κατά μέσον όρο ύψους -€449 εκατ. (-0,6% του ΑΕΠ). Το Ταμείο διατηρεί τη βιωσιμότητά του μέχρι τέλος του 2060.
Μηχανισμός επενδύσεων
Όπως τονίζεται, πριν την έναρξη της σταδιακής αποπληρωμής του ΤΚΑ (έναρξη από το έτος 2027) θα πρέπει να διασφαλιστεί ένας επαρκής μηχανισμός διαχείρισης επενδύσεων (νομικό πλαίσιο με βάση διεθνώς παραδεκτές αρχές, διακυβέρνηση και κανόνες, μηχανισμός επενδύσεων και αναγκαία υποδομή).
Γίνεται, επίσης, αναφορά σε ετοιμασία πρότασης σε σχέση με τον μηχανισμό επενδύσεων, αξιολογώντας το ενδεχόμενο να ζητηθεί η συνδρομή διεθνών οργανισμών (ΔΝΤ, Διεθνής Τράπεζα, ΕΕ, ILO).
Ο μηχανισμός, προστίθεται, θα πρέπει να διαχωρίζει την ευθύνη της διαχείρισης του ΤΚΑ από τον ΥΠΟΙΚ και την ανάθεση αυτής σε ανεξάρτητο οργανισμό διαχείρισης επενδύσεων. Σύμφωνα με το υπουργείο, πρέπει να διασφαλιστεί ότι θα υπάρχει ικανοποιητικό προφίλ διαχείρισης κινδύνου, επενδύσεις που να συνάδουν με τη φύση και τη φιλοσοφία του οργανισμού, σοβαρές ασφαλιστικές δικλείδες, διαφάνεια και αυστηρός ανεξάρτητος εποπτικός έλεγχος.
Η οποιαδήποτε μελέτη από διεθνή οργανισμό, επισημαίνεται, θα πρέπει να λάβει υπόψη του, μεταξύ άλλων, διάφορες μελέτες που έγιναν τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό όπως, και ο περί του Εθνικού Ταμείου Επενδύσεων και του Κυπριακού Οργανισμού Διαχείρισης Επενδύσεων και του Κυπριακού Οργανισμού Διαχείρισης Επενδύσεων και για Συναφή θέματα Νόμος του 2019.
Κύριοι κίνδυνοι και επιφυλάξεις
Όσον αφορά τους κινδύνους, σημειώνεται ότι αυξημένες εκδόσεις χρέους ενδέχεται να επιβαρύνουν το κόστος δανεισμού και να περιορίσουν την ευελιξία χρονισμού εξόδου στις αγορές. Παράλληλα, θα περιοριστεί σημαντικά ο δημοσιονομικός χώρος και η ευελιξία της κεντρικής κυβέρνησης. Τυχόν παρατεταμένη επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης της κεντρικής κυβέρνησης μπορεί να δυσχεράνει την εφαρμογή του προγράμματος αποπληρωμής.
Η επιτυχία του νέου πλαισίου, υπογραμμίζεται, εξαρτάται από κατάλληλες δομές διακυβέρνησης και επενδυτικής διαχείρισης για το αποθεματικό του ΤΚΑ.
Προϋποθέσεις εφαρμογής
Το ΥΠΟΙΚ τονίζει ότι απαιτείται αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία και διατήρηση τουλάχιστον ισοσκελισμένης θέσης της κεντρικής κυβέρνησης και διαμόρφωση αξιόπιστου πλαισίου διακυβέρνησης και επενδυτικής πολιτικής για το αποθεματικό του ΤΚΑ.
Παράλληλα, απαιτείται ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων διαχείρισης δημόσιου χρέους και πρόβλεψη μηχανισμού προσωρινής παγοποίησης αποπληρωμών σε περίπτωση δυσμενών συνθηκών καθώς και προληπτικές δικλείδες ασφαλείας σε σχέση με το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Στη Βουλή τον Ιούλιο
Ο υπουργός Εργασίας, Μαρίνος Μουσιούττας, επανέλαβε χθες την πρόθεσή του να κατατεθεί το νομοσχέδιο για τον πρώτο πυλώνα του συνταξιοδοτικού πριν το κλείσιμο της Βουλής τον Ιούλιο, με τις συντεχνίες να επιμένουν ότι απαιτείται συνολικός σχεδιασμός, προκειμένου να διασφαλιστεί η επάρκεια των συντάξεων.
Ο γ.γ. της ΣΕΚ Ανδρέας Μάτσας δήλωσε μετά τη συνεδρία ότι από τη στιγμή που δεν φαίνεται να διασφαλίζεται η επάρκεια των συντάξεων, «θα πρέπει το συνταξιοδοτικό σύστημα, η μεταρρύθμιση να διασυνδεθεί με τον δεύτερο πυλώνα, που είναι τα ταμεία προνοίας». «Η αποσπασματική προσέγγιση των ζητημάτων δεν οδηγεί σε μία επωφελή μεταρρύθμιση», τόνισε.
«Θέλω να πιστεύω ότι θα γίνουν δεύτερες σκέψεις σε σχέση με τον τρόπο ολοκλήρωσης της διαδικασίας για να είναι το αποτέλεσμα συνολικό, αλλά πολύ περισσότερο να είναι στοχευμένο σε σχέση και σε συνάρτηση με αυτό που καθορίσαμε ως κοινή στόχευση από την πρώτη στιγμή: την επάρκεια των συντάξεων, έτσι ώστε κανένας συνταξιούχος να μην λαμβάνει σύνταξη κάτω από το όριο της φτώχειας», ανέφερε.
Η γ.γ. της ΠΕΟ, Σωτηρούλα Χαραλάμπους τόνισε ότι είναι σημαντικό «να υπάρξει ένα πλαίσιο συγκεκριμένο, που θα κάνει τα ταμεία προνοίας βασικό συστατικό στοιχείο της επάρκειας του εισοδήματος μετά από τη συνταξιοδότηση». Η κ. Χαραλάμπους σημείωσε ότι δεν τέθηκε ενώπιον τους η τελική εισήγηση για την αύξηση των συντάξεων, προσθέτοντας ότι το ζήτημα δεν είναι διαδικαστικό, αλλά «υπάρχει ζήτημα που αφορά το όριο της φτώχειας».
Ο πρόεδρος της ΔΕΟΚ, Στέλιος Χριστοδούλου δήλωσε στον «Π» ότι από βδομάδας αναμένεται να τους αποσταλεί το προσχέδιο του νομοσχεδίου για το συνταξιοδοτικό το οποίο θα μελετήσουν σοβαρα και θα τοοθετηθούν ώστε να επιτύχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
