Συνοπτική επισκόπηση του πλαισίου διακυβέρνησής της, ανακοίνωσε η Κεντρική Τράπεζα, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της κατανόησης του τρόπου με τον οποίο η Τράπεζα επιτελεί την αποστολή της για την εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.
Στο έγγραφο παρουσιάζονται με συνοπτικό τρόπο οι βασικές δομές και ρυθμίσεις που διέπουν τη λειτουργία της , καθώς και οι αρχές που καθοδηγούν τη λήψη αποφάσεων και τις ενέργειές της.
Όργανα λήψης αποφάσεων
Διοικητής
Ο Διοικητής είναι το ανώτατο εκτελεστικό όργανο της Τράπεζας. Προεδρεύει του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΤΚ («ΔΣ»), της Αρχής Εξυγίανσης (ΑΕ), της Επιτροπής Προσωπικού και της Εκτελεστικής Επιτροπής. Παράλληλα, μετέχει, ως εκ της θέσεώς του, ως ανεξάρτητη προσωπικότητα, στο Διοικητικό Συμβούλιο και στο Γενικό Συμβούλιο της EKT. Ο Διοικητής διορίζεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για θητεία πέντε ετών, η οποία δύναται να ανανεωθεί.
Διοικητικό Συμβούλιο
Το ΔΣ αποτελείται από τον Διοικητή, τον Υποδιοικητή , δύο εκτελεστικούς συμβούλους και πέντε μη εκτελεστικούς συμβούλους. Το ΔΣ εποπτεύει τη διαχείριση της Τράπεζας και καθορίζει και εφαρμόζει την πολιτική της, εξαιρουμένων των θεμάτων που ανήκουν στην αρμοδιότητα του ΕΣΚΤ.
Το ΔΣ αναθέτει στους εκτελεστικούς συμβούλους ειδικά καθήκοντα, προκειμένου να υποβοηθούν τον Διοικητή στη διεύθυνση, εποπτεία και έλεγχο των εργασιών της Τράπεζας, εξαιρουμένων των θεμάτων που εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ). Οι σύμβουλοι διορίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο για περίοδο πέντε ετών, η οποία δύναται να ανανεώνεται.
Το ΔΣ συνεδριάζει τουλάχιστον δώδεκα φορές τον χρόνο, καθώς και επιπλέον όποτε απαιτείται. Απαρτία υφίσταται όταν παρευρίσκονται τουλάχιστον πέντε μέλη. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία των παρόντων και, σε περίπτωση ισοψηφίας, υπερισχύει η ψήφος του προεδρεύοντος. Σε κάθε συνεδρία τηρούνται πρακτικά, στα οποία καταγράφονται πλήρως οι αποφάσεις.
Αρχή Εξυγίανσης
Το ΔΣ λειτουργεί ως ΑΕ, το αρμόδιο όργανο για την άσκηση των εξουσιών και αρμοδιοτήτων σε θέματα εξυγίανση .
Η ΑΕ είναι αρμόδια για τη λήψη αποφάσεων σε θέματα εξυγίανσης που αφορούν κυπριακά πιστωτικά ιδρύματα τα οποία δεν εποπτεύονται άμεσα από την ΕΚΤ, κατόπιν διαβούλευσης με το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης (ΕΣΕ).
Επιπλέον, είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση των αποφάσεων του ΕΣΕ που αφορούν κυπριακά πιστωτικά ιδρύματα τα οποία εποπτεύονται άμεσα από την ΕΚΤ. Η ΑΕ συνεδριάζει όποτε απαιτείται για την ομαλή διεκπεραίωση των εργασιών της. Απαρτία υφίσταται όταν παρευρίσκονται τουλάχιστον πέντε μέλη.
Οι αποφάσεις λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία των παρόντων και, σε περίπτωση ισοψηφίας, υπερισχύει η ψήφος του προεδρεύοντος. Σε κάθε συνεδρία τηρούνται πρακτικά, στα οποία καταγράφονται πλήρως οι αποφάσεις.
Βασικές αρχές διακυβέρνησης
Η λειτουργία της Τράπεζας στηρίζεται σε πέντε θεμελιώδεις αρχές, οι οποίες καθοδηγούν κάθε της απόφαση και δράση, διασφαλίζοντας και ενισχύοντας την αξιοπιστία της, ανεξαρτησία, λογοδοσία, διαφάνεια, αριστεια, ακεραιότητα και αμεροληψία.
Κανόνες αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων
Όπως σημειώνεται, η Κεντρική Τράπεζα, θέσπισε εσωτερικούς κανόνες αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων, με σκοπό τον εντοπισμό, αξιολόγηση και διαχείριση τυχόν συγκρούσεων συμφερόντων.
Οι κανόνες αυτοί απαιτούν από τα μέλη του προσωπικού και τα μέλη του ΔΣ να αποφεύγουν κατά τη διάρκεια της απασχόλησής τους οποιαδήποτε κατάσταση που ενδέχεται να δημιουργήσει σύγκρουση συμφερόντων και να αναφέρουν τέτοιες καταστάσεις.
Το πλαίσιο της ΚΤΚ για τη διαχείριση των συγκρούσεων συμφερόντων ισχύει τόσο για τις πραγματικές όσο και για τις αντιληπτές συγκρούσεις. Πραγματική σύγκρουση συμφερόντων προκύπτει όταν τα προσωπικά συμφέροντα, οι διασυνδέσεις ή οι δραστηριότητες ενός μέλους του προσωπικού ή του ΔΣ, έρχονται σε σύγκρουση με τα καθήκοντά του στην Τράπεζα.
Μια αντιληπτή σύγκρουση συμφερόντων υφίσταται όταν ένας τρίτος μπορεί εύλογα να θεωρήσει ότι τα προσωπικά συμφέροντα, οι διασυνδέσεις ή οι δραστηριότητες ενός μέλους του προσωπικού ή του ΔΣ συγκρούονται με τα καθήκοντά του στην Τράπεζα.
Οι συγκρούσεις συμφερόντων είναι συχνά πολύ εξειδικευμένες, μπορεί να μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου και δεν είναι πάντοτε εφικτό να αποφεύγονται όλες οι περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων.
Γι’ αυτό, στόχος της Τράπεζας είναι να διασφαλίζει ότι κάθε πραγματική ή αντιληπτή σύγκρουση συμφερόντων εντοπίζεται έγκαιρα, αναφέρεται άμεσα και αντιμετωπίζεται με κατάλληλα μέτρα, ανάλογα με τη σοβαρότητά της.
Σχετικά, το πλαίσιο της ΚΤΚ διασφαλίζει ότι, όταν αναφερθεί σύγκρουση συμφερόντων, αυτή καταγράφεται δεόντως και ότι λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την επίλυση ή τον μετριασμό της, συμπεριλαμβανομένης της απαλλαγής από τα καθήκοντα που σχετίζονται με τη σύγκρουση συμφερόντων.
Κατάχρηση εμπιστευτικών πληροφοριών
Όλα τα μέλη του προσωπικού και του ΔΣ, πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους, υπογράφουν τον προβλεπόμενο από τον Νόμο Όρκο Πίστης και Απορρήτου.
Σχετικά, έχουν υποχρέωση να τηρούν πλήρως το επαγγελματικό απόρρητο, τόσο κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους όσο και μετά την αποχώρησή τους από την Τράπεζα.
Συναφώς, δεν επιτρέπεται η γνωστοποίηση εμπιστευτικών πληροφοριών σε άτομα που δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα πρόσβασης, ούτε η παροχή πρόσβασης σε βιβλία, έγγραφα ή άλλα αρχεία της Τράπεζας.
Περαιτέρω, η Τράπεζα, μέσω σχετικών πολιτικών, διασφαλίζει ότι τα μέλη του προσωπικού έχουν πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες μόνο όταν αυτό είναι αναγκαίο για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
Αποδοχή οφελών, δώρων
Τα μέλη του προσωπικού δεν επιτρέπεται να δέχονται οποιοδήποτε όφελος, δώρο ή φιλοξενία, ανεξαρτήτως αξίας, που συνδέεται με την εργασία τους στην Τράπεζα, ώστε να αποφεύγονται πραγματικές ή αντιληπτές συγκρούσεις συμφερόντων.
Τα μέλη του ΔΣ δεν δέχονται οφέλη που σχετίζονται με την ιδιότητά τους, εκτός από όσα είναι συνήθους ή πολύ μικρής αξίας. Μπορούν να συμμετέχουν σε εκδηλώσεις, συνέδρια ή δεξιώσεις με λογική φιλοξενία, μόνο όταν αυτό συμβαδίζει με τα καθήκοντά τους ως μέλη του ΔΣ.
Μπορούν επίσης να δέχονται κάλυψη εξόδων ταξιδιού και διαμονής από τους εκάστοτε διοργανωτές, εκτός αν οι διοργανωτές εποπτεύονται από την Τράπεζα. Δεν επιτρέπεται να λαμβάνουν προσωπική αμοιβή για ομιλίες ή διαλέξεις που πραγματοποιούν με την επίσημη ιδιότητά τους.
Απασχόληση εκτός ΚΤΚ
Τα μέλη του προσωπικού δεν επιτρέπεται να ασκούν οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα, επιχειρηματική δραστηριότητα ή αμειβόμενη εργασία εκτός της Τράπεζας, εκτός εάν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, λάβουν προηγούμενη έγκριση από τον Διοικητή.
Οι δραστηριότητες αυτές δεν πρέπει να επηρεάζουν τα καθήκοντά τους ή να δημιουργούν σύγκρουση συμφερόντων. Μη αμειβόμενες δραστηριότητες σχετικές με το αντικείμενο της Τράπεζας, όπως έρευνα, διαλέξεις ή συγγραφή, επιτρέπονται μόνο κατόπιν σχετικής έγκρισης από τον Διοικητή, και οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτές θεωρούνται προσωπικές και δεν αντιπροσωπεύουν την Τράπεζα.
Ο Διοικητής και τα εκτελεστικά μέλη του ΔΣ αφιερώνουν τον πλήρη χρόνο τους στην Τράπεζα. Τα μη εκτελεστικά μέλη του ΔΣ οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι ιδιωτικές τους δραστηριότητες δεν επηρεάζουν σε καμία περίπτωση την άσκηση των καθηκόντων τους ούτε θέτουν σε κίνδυνο τη φήμη της Τράπεζας.
Κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να είναι σύμβουλος εφόσον κατέχει θέση ή επιτελεί δραστηριότητα που αντίκειται ή είναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητά του ως μέλους του ΔΣ. Αυτό περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κατοχή αμειβόμενης δημόσιας ή κρατικής θέσης, καθώς και τη συμμετοχή ως μέλος διοικητικού οργάνου, αξιωματούχος ή υπάλληλος σε πιστωτικό ή χρηματοοικονομικό ίδρυμα που δραστηριοποιείται στη Δημοκρατία.
Μετά την αποχώρηση από την ΚΤΚ
Τα μέλη του προσωπικού που εκτελούν εποπτικά καθήκοντα, υποχρεούνται, μετά την αποχώρησή τους από την Τράπεζα, να τηρούν περίοδο αναμονής πριν από την ανάληψη οποιασδήποτε θέσης σε εποπτευόμενο ίδρυμα:
• 6 μήνες, σε περίπτωση εποπτευόμενων ιδρυμάτων (συμπεριλαμβανομένων μητρικών, θυγατρικών και συνδεδεμένων εταιρειών) με τα οποία έχουν συνδεθεί άμεσα για σκοπούς εποπτείας.
• 3 μήνες, σε οντότητες που ασκούν δραστηριότητες εκπροσώπησης και υπεράσπισης συμφερόντων ή άμεσους ανταγωνιστές των εποπτευόμενων ιδρυμάτων, ως αναφέρονται πιο πάνω.
• Περαιτέρω, κάθε μέλος του προσωπικού που αποχωρεί από την KTK, πρέπει να συμμορφώνεται με τις διατάξεις του Περί του Ελέγχου της Ανάληψης Εργασίας στον Ιδιωτικό Τομέα από Πρώην Κρατικούς Αξιωματούχους και Δικαστές και Ορισμένους Πρώην Υπαλλήλους του Δημοσίου και του Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα Νόμου του 2007, ως εκάστοτε τροποποιείται.
Αρμοδιότητες
Το πλαίσιο καταγράφει και τις κύριες αρμοδιότητες της Τράπεζας που είναι:
• Συμβολή στη χάραξη και εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής της ζώνης του Ευρώ.
• Κατοχή, διαφύλαξη και διαχείριση των επίσημων αποθεμάτων της Δημοκρατίας.
• Διενέργεια πράξεων σε συνάλλαγμα και διαχείριση συναλλαγματικών αποθεμάτων, τα οποία παραχωρούνται στην Τράπεζα για διαχείριση.
• Εποπτεία αδειοδοτημένων πιστωτικών ιδρυμάτων.
• Αδειοδότηση και εποπτεία άλλων χρηματοοικονομικών οντοτήτων, όπως ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος, ιδρυμάτων πληρωμών, διαχειριστών πιστώσεων και εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης
• Μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος, με απώτερο στόχο τη διασφάλιση της σταθερότητάς του.
•Προσφορά υπηρεσιών και άσκηση καθηκόντων τραπεζίτη και αντιπροσώπου της Δημοκρατίας σε χρηματοοικονομικά θέματα.
• Προώθηση, ρύθμιση και επίβλεψη της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, εκκαθάρισης ή/και διακανονισμού συναλλαγών.
• Συλλογή, επεξεργασία και διανομή στατιστικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων που απαιτούνται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ»).
• Συμμετοχή ως μέλος σε διεθνείς νομισματικούς και οικονομικούς οργανισμούς κατόπιν έγκρισης της ΕΚΤ.
• Λειτουργία ως Αρχή Εξυγίανσης («ΑΕ») πιστωτικών ιδρυμάτων και εταιρειών παροχής επενδυτικών υπηρεσιών.
• Λειτουργία ως αρμόδια εποπτική αρχή για την παρεμπόδιση και καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, σε σχέση με τις εποπτευόμενες οντότητες.
• Προαγωγή της χρηματοοικονομικής δεοντολογίας σε σχέση με τα εποπτευόμενα ιδρύματα.
• Προώθηση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και της παιδείας.
Στρατηγική και προγραμματισμός
Η Τράπεζα καταρτίζει και δημοσιεύει Στρατηγικό Σχέδιο κάθε τρία έτη. Ο στρατηγικός σχεδιασμός παρέχει ένα σαφές πλαίσιο για την ευθυγράμμιση των λειτουργιών της Τράπεζας με την αποστολή της, την ιεράρχηση των στρατηγικών στόχων, την υποστήριξη του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής της.
Το Στρατηγικό Σχέδιο περιγράφει τους στρατηγικούς στόχους της Τράπεζας για τη σχετική περίοδο και το εύρος των δραστηριοτήτων που θα αναληφθούν για την επίτευξή τους. Η πρόοδος υλοποίησης του Στρατηγικού Σχεδίου παρακολουθείται σε διμηνιαία βάση από την Εκτελεστική Επιτροπή.
Οργανωτική δομή
Η ΚΤΚ είναι λειτουργικά δομημένη σε έντεκα οργανικές μονάδες, οι οποίες αναφέρονται στον Διοικητή:
• Γενική Διεύθυνση Εποπτείας Χρηματοπιστωτικού Συστήματος
• Γενική Διεύθυνση Εποπτείας Πληρωμών
• Γενική Διεύθυνση Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας και Εξυγίανσης
• Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών Αγορών
• Γενική Διεύθυνση Λειτουργιών
• Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Διεθνών Σχέσεων
• Διεύθυνση Τεχνολογίας
• Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού
• Διεύθυνση Διοίκησης και Στρατηγικής
• Διεύθυνση Διαχείρισης Κινδύνων
• Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου
Προσήλωση στη διαφάνεια και λογοδοσία
Όπως τονίζεται, η επισκόπηση έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί νομικό έγγραφο και δεν υποκαθιστά το ισχύον νομικό και κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της ΚΤΚ.
«Η ΚΤΚ παραμένει προσηλωμένη στις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της χρηστής διακυβέρνησης, οι οποίες στηρίζουν τη διατήρηση της εμπιστοσύνης του κοινού και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος», τονίζεται.
